Danıştay 8. Daire E.2022/1806 K.2025/5723

Dava konusu istem: Davacı tarafından, Ankara ili, Altındağ ilçesi, ... mahallesi,... caddeden ... sokak istikametine doğru yapılan yol yapım çalışmaları sırasında, ... Sulh Hukuk Mahkemesi’nin ... D.İş sayılı dosyasında tespit edilmiş bulunan açığa çıkmış ve hasar görmüş olan kabloların yeniden yapılması için gereken bedelin ödenmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin ... tarih ve E-... sayılı işlemle reddi üzerine 497.172,00 TL tutarında zarar bedelinin zarar tespiti tarihi olan 20/09/2019 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararında; ... Sulh Hukuk Mahkemesi'nin ...

D.İş sayılı dosyasında yaptırılan bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen raporun ve ... caddeden ... sokak istikametine doğru kazı çalışmasının yapıldığı, kazı çalışmalarının başlangıç tarihinin 08/07/2019, bitiş tarihinin 09/07/2019 olduğu, kazı çalışmasının davalı idare tarafından yapıldığının birlikte değerlendirilmesinden, söz konusu hasarın davalı idarenin kendi personeli ve ekipmanlarıyla yaptığı faaliyet sırasında meydana geldiği konusunda bir uyuşmazlık olmadığı, bu durumda;

davalı idarece yürütülen hizmetin başkalarına yönelik zarara yol açmaması için gerekli tedbirlerin önceden ve hizmetin yürütülmesi anında alınması gerekirken bu tedbirlerin alınmaması nedeniyle meydana geldiği açık olan toplam 497.172,00- TL söz konusu zararın tespitine ilişkin ...

Sulh Hukuk Mahkemesi tarafından yaptırılan bilirkişi raporunun hükme esas alınabilecek nitelikte olduğu, ayrıca aradan çok uzun bir süre geçmiş olması nedeniyle delillerin ve buna bağlı olarak oluşan zararın tespitinin mümkün olmaması, yeniden keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılmasına gerek bulunmadığı sonucuna ulaşılarak Sulh Hukuk Mahkemesince hazırlatılan bilirkişi raporu ile saptanan maddi zararın davacı şirkete ödenmesi gerektiği, uyuşmazlık konusu olay idari eylemden kaynaklanan zararın tazmini istemine ilişkin olup, davalı idareye yapılan başvurunun reddine ilişkin işlemin iptali talep edilmekte ise de;

bu işlem ön karar niteliğinde bir işlem olduğundan tam yargı davası açılabilmesi için tüketilmesi gereken bir başvuru yolu olduğundan ön karar niteliğinde olan bu işlemin iptali istemi yönünden ayrıca bir hüküm kurulmasına gerek bulunmadığı gerekçesiyle başvurunun reddine ilişkin işlem yönünden davanın incelenmeksizin reddine, zararın tazmin istemi yönünden davanın kabulü ile 497.172,00 TL tazminatın davalı idareye başvuru tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte hesaplanarak davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu, ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, teknik personel temini hususunda davacı ile yazışma yapıldığı ancak herhangi bir personel görevlendirilmediği, hasar gören tesislerin mevzuata uygun yapılmadığı, kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, elektrik kablolarının mevzuata uygun olarak döşendiği, kusurlarının bulunmadığı, temyiz istemin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ

Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Dava, Ankara ili, Altındağ ilçesi, ... mahallesi, ... caddeden ... sokak istikametine doğru yapılan yol yapım çalışmaları sırasında, ... Sulh Hukuk Mahkemesi’nin ... D.İş sayılı dosyasında tespit edilmiş bulunan açığa çıkmış ve hasar görmüş kabloların yeniden yapılması için gereken bedelin ödenmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin ... tarih ve E-... sayılı işlemle reddi üzerine 497.172,00 TL tutarında zarar bedelinin zarar tespiti tarihi olan 20/09/2019 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 125. maddesinin ilk fıkrasında; "İdarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolu açıktır" kuralı yer almakta olup, aynı maddenin son fıkrasında; idarenin, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu kurala bağlanmıştır. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2/1-b maddesinde ise, idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları, idari dava türleri arasında sayılmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

İdare kural olarak, yürüttüğü kamu hizmetiyle nedensellik bağı kurulabilen zararları tazminle yükümlü olup; idarenin sorumluluğunu yerine getirmemesi sonucu hizmetin kötü veya geç işlemesi veyahut hiç işlememesi ve bu yüzden zarara neden olunması hali idareye bu zararın, hizmet kusuru ilkelerine göre tazmini sorumluluğu yüklemektedir. Bireylerin uğradıkları özel nitelikteki zararların, idari faaliyet ile zarar arasında nedensellik bağının bulunması koşuluyla tazmin edilebilecek olması ise Anayasa'nın ve sorumluluk hukukunun temel ilkelerinin gereğidir.

Kamu idareleri, yürüttükleri hizmetin işleyişini sürekli kontrol etmek ve gerekli önlemleri almakla yükümlüdürler. Bu yükümlülüğün tam ve gereği gibi yerine getirilmemiş olması nedeniyle doğan zararların, hizmeti yürütmekle yükümlü bulunan idare tarafından tazmini gerekeceği açıktır. İdari eylem ve/veya işlemlerden doğan zararlar idare hukuku kuralları çerçevesinde hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkeleri gereği tazmin edilmektedir.

Bu bakımdan; tam yargı davalarında, öncelikle zarara yol açtığı öne sürülen idari işlem veya eylemin hukuka uygunluğunun denetlenmesi esastır. Olayın oluşu ve zararın niteliğinin değerlendirilerek, idarenin hizmet kusuru olup olmadığının tespit edilmesi, hizmet kusuru yoksa kusursuz sorumluluk ilkelerinin uygulanıp uygulanmayacağının belirlenmesi gerekmektedir.

Kamu hizmetlerinin yerine getirilmesi sırasında bu hizmetten doğan nedenlerle kişilerin uğradığı zararların hizmetin sahibi idarece karşılanması esas olmakla birlikte, tazminata hükmedilirken, olayın meydana geliş şekline göre zarara uğrayan kişilerin de kusurlu olup olmadığının, dolayısıyla olayda müterafik kusur bulunup bulunmadığının da ortaya konulması gerekmektedir. Müterafik kusur, zarara uğrayanın, zararın doğumuna veya zararın artmasına katkıda bulunmasıdır. Böyle bir durumda, zarara uğrayana ödenecek tazminat miktarları müterafik kusur oranında azaltılmalıdır.

Dosyanın incelenmesinden; davacı tarafından, Ankara ili, Altındağ ilçesi, ... Mahallesi, ... caddeden ... sokak istikametine doğru yapılan yol yapım çalışmaları sırasında, ...Sulh Hukuk Mahkemesi’nin ... D.İş sayılı dosyasındaki tespite göre; "..Ankara ili Altındağ İlçesi ... Mahallesi ... Caddeden ...

Sokak istikametine doğru aleyhine delil tespiti istenen Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından 650 metrelik bir kısımda yol çalışması yapıldığı, hali hazırda yol çalışmasının devam ettiği, yeni yol çalışması nedeniyle delil tespiti isteyen şirkete ait 3.900 metre uzunluğunda 1x95 mm1 XLPE kablolarının açığa çıktığı ve hasar gördüğü, kabloların yenilenme bedelinin 497,172,-TL olduğu, yeni yol çalışması nedeniyle açığa çıkan kabloların insan can ve mal güvenliği açısından tehlike oluşturduğu, aleyhine delil tespiti istenen karşı taraf Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığınca herhangi bir tedbir alınmadığı,

sadece yol asfalt çalışması yapıldığına dair uyarı ve tabelalar bulunduğu..." tespitlerinin yapıldığı, sonrasında davacı şirketin tespit ettirilen hasar bedelinin ödenmesi istemiyle davalı idareye yaptığı başvurunun dava konusu işlemle reddi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlıkta, dosya içeriğinden yer alan ve davacıya da dağıtımlı olarak gönderilen ... tarih ve ... sayılı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı Fen İşleri Başkanlığı Yol ve Asfalt Şube Müdürlüğü yazısında, Altındağ İlçesi, ...

Mahallesi, ... ve ... caddeler arasında kalan mahalde yazı ekindeki projede kavşak çalışmalarına başlanacağı, çalışmaların aksamaması, can ve mal kayıplarının yaşanmaması için yol güzergahı içerisinde kalan tesislerinizin ivedi olarak deplase edilerek çalışma süresince bölgeyi bilen teknik eleman bulundurulması gerektiği, aksi takdirde oluşabilecek her türlü maddi ve manevi hasarların sorumlusu olmayacaklarının bildirildiği,

davacının ... tarih ve ... sayılı cevabi yazısında, kavşak düzenleme çalışmalarına engel teşkil edeceği düşünülen tesislerin belirlenerek ve güncel imar planına koordinatlı olarak işlenmesi ve şirkete gönderilmesi durumunda talebin değerlendirileceği belirtilmiş olup,

yine mahkemenin 28/04/2021 tarihli ara kararına davalı idare tarafından verilen 18/05/2021 havale tarihli ara karar cevabında ... tarih ve ... sayılı yazı ile davacıdan bölgeyi bilen teknik personel bulundurulmasının talep edildiği ancak davacı altyapı kuruluşundan imar planında işaretlenmiş olmasına rağmen çalışma alanının işaretlenmesi istenerek herhangi bir personel görevlendirilmediğinin belirtildiği görülmektedir.

Bu durumda, yukarıda belirtilen hususların değerlendirilmesinden, hizmetin yürütülmesinden sorumlu olan davalı idarenin, çalışma bölgesinde gerekli tedbirleri almayarak zarara neden olduğu ancak davacının da yapılan bildirime rağmen çalışma sahasında teknik eleman bulundurmaması nedeniyle zararın oluşumuna katkı yaptığı, başka bir ifadeyle davacının zararın oluşumunda müterafik kusuru (ortak kusur) bulunduğundan, Anayasa'nın 125. maddesi gereği hizmet kusuru ilkesi ve davacının mahkemece tespit edilecek müterafik kusur oranına göre tazminat istemi hakkında yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir.

Bu itibarla, davanın kabulü yönündeki karara karşı yapılan istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.