Danıştay 8. Daire E.2022/2084 K.2024/426

Dava konusu istem: Gaziantep Üniveristesi ... Meslek Yüksekokulu'nda öğretim görevlisi olarak görev yapan davacının, görev süresinin uzatılmamasına ilişkin (… tarih ve E… sayılı yazı ile bildirilen) … tarih ve … sayılı işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; dava dosyasında mevcut bilgi ve belgeler birlikte incelendiğinde, her ne kadar bazı disiplin cezaları mahkeme kararıyla iptal edilmiş olsa da davacının çeşitli eylemlerinden dolayı almış olduğu disiplin cezalarının bulunduğu, işlem tarihi itibariyle hakkında devam eden soruşturmaların olduğunun belirtildiği, isnat edilen fiillerin eğitim öğretim iş ve işleyişini sekteye uğratacak nitelikte fiiller olduğunun görüldüğü,

idareye ataması uygun görülen ve görülmeyen akademik personelin belirlenmesi ve süresi dolan personelin görev süresinin uzatılıp uzatılmaması hususlarında takdir yetkisi tanındığının kuşkusuz olduğu, idarelere takdir yetkisi tanınan hallerde idarenin bu konuda yargı kararı ile zorlanamayacağı, diğer bir ifadeyle idari işlem niteliğinde yargı kararı verilemeyeceği, davacının görev süresinin uzatılmaması noktasında idare tarafından kullanılan takdir yetkisinin,

kamu yararı ve hizmet gerekleri dışında subjektif nedenlerle kullanıldığına dair herhangi bir somut bilgi ve belge olmadığı ve bu nedenlerle dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılarak, davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, idare tarafından verilen disiplin cezalarının idare mahkemeleri tarafından iptal edildiği, hakkında devam eden herhangi bir disiplin soruşturmasının bulunmadığı, idarenin takdir hakkını kamu yararı ve hizmet gereklerini gözetmeden tesis ettiği ve bu nedenlerle istinaf mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Gaziantep Üniversitesi ... Meslek Yüksekokulu'nda 15.01.2013 tarihinden itibaren öğretim görevlisi olarak görev yapan davacının, 30.06.2019 tarihinde sona erecek görev süresinin, öğretim görevlisine yakışmayan tutum ve davranışlar sergilediği, çeşitli eylemlerinden dolayı almış olduğu disiplin cezalarının bulunduğu, devam eden soruşturmaların olduğu,

eğitim öğretim iş ve işleyişini sekteye uğrattığı, kamusal görevleri aksatacak eylemler içerisine girdiği gerekçesiyle kamu yararı ve hizmet gerekleri çerçevesinde uzatılmaması yönünde alınan … tarih ve … nolu yönetim kurulu kararı doğrultusunda Rektörlük makamının davaya konu … tarih ve … sayılı olur işlemi ile görev süresinin uzatılmadığı, anılan işlemin … tarih ve E… sayılı yazı ile davacıya bildirilmesi üzerine de bakılmakta olan işbu davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

2547 sayılı yükseköğretim Kanunu'nun ''Tanımlar'' başlıklı 3. maddesinde; ''Öğretim Görevlisi: Yükseköğretim kurumlarında okutulan dersleri vermek, uygulama yapmak veya yaptırmakla yükümlü olan öğretim elemanıdır.'' olarak tanımlanmış, ''Öğretim görevlileri'' başlıklı 31. maddesinde; ''Öğretim görevlileri; üniversitelerde ve bağlı birimlerinde bu Kanun uyarınca atanmış öğretim üyesi bulunmayan dersler veya herhangi bir dersin özel bilgi ve uzmanlık isteyen konularının eğitim-öğretim ve uygulamaları için, kendi uzmanlık alanlarındaki çalışma ve eserleri ile tanınmış kişiler, süreli veya ders saati ücreti ile görevlendirilebilirler.

Öğretim görevlileri, ilgili yönetim kurullarının görüşleri alınarak fakültelerde dekanların, rektörlüğe bağlı bölümlerde bölüm başkanlarının önerileri üzerine ve rektörün onayı ile öğretim üyesi, öğretim üye yardımcısı ve öğretim görevlisi kadrolarına atanabilirler veya kadro şartı aranmaksızın ders saati ücreti veya sözleşmeli olarak istihdam edilebilirler.

Öğretim üyesi kadrolarına öğretim görevlileri en çok iki yıl süre ile atanabilirler; bu süre sonunda işgal ettikleri kadroya başvuran öğretim üyesi bulunmadığı ve görevlerine devamda yarar görüldüğü takdirde aynı usulle yeniden atanabilirler. Atanma süresi sonunda görevleri kendiliğinden sona erer. Bunların yeniden atanmaları mümkündür. Bu takdirde ilk atama usulü uygulanır. Konservatuvarlar ile meslek yüksekokullarına gerektiğinde sürekli olarak öğretim görevlisi atanabilir.

'' hükmü yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Anayasa ve İdari Yargılama Usulü Kanununda yer alan, idarenin takdir yetkisini kaldıracak şekilde yargı kararı verilemeyeceği kuralı, takdir yetkisine dayanılarak yapılan işlemlerin yargı denetimi dışında kalacağı anlamına gelmemektedir. Bu sebeple, idarenin takdir yetkisinin hukuka uygun kullanılıp kullanılmadığı, idari yargı mercilerince denetlenmektedir.

İdarelere takdir yetkisi tanınan hallerde idarenin bu konuda yargı kararı ile zorlanamayacağı, diğer bir ifadeyle idari işlem niteliğinde yargı kararı verilemeyeceği, ancak bu takdir yetkisinin de mutlak olmayıp, kamu yararı ve hizmet gerekleriyle sınırlı olduğu, takdire dayanan işlemlerin sebep ve maksat bakımından yargı denetimine bağlı bulunduğu hususu açık ise de, idarenin bu takdir yetkisinin denetiminde; görevin niteliği, hizmet alanı, gizliliği, özel durumu gibi şartların kamu yararı da gözetilerek değerlendirileceği tartışmasızdır.

Üniversitelerde sözleşmeli olarak çalışan akademik personelin, görev süresinin uzatılmamasına ilişkin işlemlerin gerekçelerinin davalı idarece açıkça ortaya konulması gerekmektedir. Sözleşme uzatım taleplerinin değerlendirilmesi aşamasında, akademik personelin görev yaptığı dönemlerde göstermiş olduğu akademik başarısı ve mesleki yeterliliğinin yanında, varsa disiplin cezalarının da göz önüne alınacağı kuşkusuzdur.

Dosyanın incelenmesinden, davacının kullandığı ofisin kalite standartlarına uygun olmaması nedeniyle verilen kınama disiplin cezasının,. İdare Mahkemesinin, … tarih ve E:…, K:…, devlet memuru vakarına yakışmayan tutum ve davranışlar nedeniyle verilen uyarma disiplin cezasının ... İdare Mahkemesinin, … tarih ve E:…, K:…, Usulsüz müracat veya şikayette bulunmaktan verilen uyarma disiplin cezasının ...

İdare Mahkemesinin,… tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla iptal edildiği ve bu kararların istinaf incelemesinden geçerek kesinleştikleri, davacının Turizm Mevzuatı dersinde kendi doktora çalışmasında kullanmak üzere anket çalışması yaptırmak ve öğrencilere yapacakları anketler için dersin sınav puanlarına ek puan vermek filinin, görevi ile ilgili her ne şekilde olursa olsun çıkar sağlamak olduğu gerekçesi ile verilen aylıktan kesme disiplin cezasının iptali için açılan davada ise;.

İdare Mahkemesinin E:…, K:… sayılı kararıyla, işin esasına girilmeden, dava konusu disiplin cezasına karşı yapılan itiraz hakkında henüz bir karar verilmeden dava açıldığı gerekçesiyle davanın incelenmeksizin reddine karar verildiği ve kararın kesinleştiği, dönemin Meslek Yüksek Okulu Müdürü …, Disiplin Kurulu Üyeleri … ve … hakkında ''Görevi Kötüye Kullanmak ve Resmi Belgede Sahtecilik ''fiileri nedeniyle Lüzum-u Muhakeme kararı verildiği, Gaziantep Üniversitesi Hukuk Müşavirliğinin 05/2020 tarih ve 18537 sayılı yazısına göre, bu tarih itibari ile davacı hakkında yürütülen disiplin soruşturmasının bulunmadığının bildirildiği anlaşılmaktadır.

Üniversitelerde sözleşme kapsamında görev yapan öğretim üyelerinin, görevleri esnasında disipline aykırı fiillerinin bulunması durumunda, bu fiiller ile ilgili disiplin mevzuatına uygun olarak işlem tesis edilmesi gerektiği tartışmasızdır. Sözleşme uzatılırken de bu hususlar göz önüne alınacağı tabidir. Aksi takdirde disiplin soruşturması açılmayıp iddiaların araştırılmaması durumunda, sözleşme uzatım gerekçesinin de somut bir şekilde ortaya konulamayacağı açıktır.

Uyuşmazlıkta, ilk derece mahkemesinin, ''her ne kadar bazı disiplin cezaları mahkeme kararıyla iptal edilmiş olsa da davacının çeşitli eylemlerinden dolayı almış olduğu disiplin cezalarının bulunduğu, işlem tarihi itibariyle hakkında devam eden soruşturmaların olduğunun belirtildiği,

isnat edilen fiillerin eğitim öğretim iş ve işleyişini sekteye uğratacak nitelikte fiiller olduğunun görüldüğü'' gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiş ise de, davacı hakkında verilen uyarma ve kınama disiplin cezalarının idare mahkemeleri tarafından iptal edildikleri ve kesinleştikleri, aylıktan kesme disiplin cezası hakkında ise kesinleşmiş mahkeme kararı bulunmadığı, dolayısı ile davacının, öğretim görevlisine yakışmayan tutum ve davranışlar sergilediği, çeşitli eylemlerinden dolayı almış olduğu disiplin cezalarının bulunduğu, devam eden soruşturmaların olduğu,

eğitim öğretim iş ve işleyişini sekteye uğrattığı, kamusal görevleri aksatacak eylemler içerisine girdiği yönünde ve sözleşmenin uzatılmamasına sebep olarak gösterilen iddiaların hukuki gerçekliğe uymadığı görülmektedir.

Bu durumda; davalı idarece davacının sözleşmesinin uzatılmamasına gerekçe olarak gösterilen hususların, hukuken kabulü mümkün olmadığı sonucuna varıldığından, sözleşmesinin uzatılmamasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmamaktadır. Bu itibarla, davanın reddi yönündeki karara yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARŞI OY

(X)- İdare ve Vergi Mahkemeleri tarafından verilen kararların temyiz yolu ile incelenip bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Yasasının 49. maddesinin 1. fıkrasında yazılı nedenlerin bulunmasına bağlıdır. İdare Mahkemesince verilen kararın dayandığı gerekçe usul ve yasaya uygun olup, bozulmasını gerektiren bir neden bulunmadığından, temyiz isteminin reddi ile anılan kararın onanması gerektiği oyu ile aksi yöndeki karara katılmıyorum.

KARŞI OY

(XX)- İdareye; personel çalıştırıp çalıştırmama veya görevi sona eren bir personelin görev süresini uzatıp, uzatmama hususunda takdir hakkı tanındığında tartışma bulunmamakta, takdir hakkının kamu yararı ve hizmet gerekleri doğrultusunda kullanılacağı hususu ise yargısal içtihatlarla istikrarlı şekilde gözetilmektedir.

Kimi hukuk yazınında ve yargı kararlarında; idarenin görev süresini uzatmama yönünde tesis ettiği işlemler ile devam eden bir görevin sona erdirilmesine yönelik işlemler arasındaki nitelik farkı gözetilmeksizin, görev süresini uzatmama işlemlerinde de idarenin kullandığı takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun kullanıldığının, idarece ispat edilmesi yani somut delillerle ortaya konulması gerektiği ifade edilmektedir.

Oysa süresi devam eden bir görevin sona erdirilmesinde idarenin, göreve son vermenin haklılığını ispat etmek diğer bir anlatımla göreve niçin son verildiğini somut gerekçelerle ortaya koymak zorunluluğu bulunmasına karşın, süresi bitmiş bir görevin uzatılmaması konusunda idareye ispat külfeti yüklemek yani görev süresinin niçin uzatılmadığını somut gerekçelerle ortaya konulmasını beklemek ya da mahkeme kararlarıyla idareyi görev süresini uzatmaya zorlamak, kanun koyucunun idareye tanıdığı takdir yetkisini büsbütün ortadan kaldırma,

her nasılsa bir defa kamu hizmetine şu veya bu statüde dahil olan bir kişinin disipliner sonuç doğuran bir eylemde bulunmadığı ve bu eylemin soruşturma raporuyla tespit edilmediği sürece mütemadiyen kamu hizmetinde kalma sonucunu doğuracaktır.

Öte yandan, süreli görevlerde görevlendirmenin başlangıcında ilgililer tarafından görevlendirmenin süreli olduğu ve sürenin bitiminde kendiliğinden sona ereceği bilinmekte olup, görevlendirmenin devamı konusunda haklı bir beklenti oluştuğundan da söz edilemez. Yapılan açıklamalar çerçevesinde, davacının süresi biten görevlendirmesinin uzatılmayacağı yönünde tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık görmediğimden aksi yönde oluşan çoğunluk kararına katılmıyorum