Danıştay 8. Daire E.2022/256 K.2024/1385

Dava konusu istem: İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı zabıta personelince davacı şirketin işlettiği otoparkta yapılan denetimde, İstanbul Büyükşehir Belediyesi UKOME'nin … tarih ve … sayılı kararına aykırı olarak otopark ücret tarifesi uygulandığının tespit edilmesi üzerine, 1608 sayılı Kanun'un 1. maddesinin ihlal edildiğinden bahisle Kabahatler Kanunu'nun 32. maddesi hükmü uyarınca davacı şirket adına toplam 12.544,00-TL idari para cezası uygulanmasına yönelik … tarih ve … sayılı İstanbul Büyükşehir Belediyesi Encümen Kararı ile idari para cezasına dayanak alınan … tarih ve … sayılı İstanbul Büyükşehir Belediyesi UKOME kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; davanın … tarih ve … sayılı UKOME kararına yönelik kısmı yönünden, anılan UKOME kararının iptali istemiyle .... İdare Mahkemesi nezdinde açılan davada, … tarih ve E:…, K:… sayılı karar ile davanın reddine karar verildiği ve anılan kararın istinaf kanun yolu incelemesi neticesinde. Bölge İdare Mahkemesi.

İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı ile istinaf talebinin reddine karar verildiği, .... İdare Mahkemesi nezdinde açılan dava ile bakılan davanın tarafları ve konusu itibariyle aynı ve derdest olması karşısında, davanın bu kısmı yönünden esasının incelenmesi olanağı bulunmadığı; davanın idari para cezasına ilişkin kısmı bakımından ise, yargı kararı ile hukuka uygun olduğu belirlenen dava konusu UKOME kararı doğrultusunda getirilen kısıtlamaya aykırı olarak,

davacının işletmekte olduğu alışveriş merkezine ait otoparkta toplamda 32 adet araç yönünden tarife dışı ücret alındığının hiçbir şüpheye yol açmayacak şekilde ortaya konulması karşısında, belirlenen bu ihlalin karşılığı uygulanan davaya konu para cezasında hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçeleriyle, dava konusu …. tarih ve …. sayılı UKOME kararı yönünden davanın incelenmeksizin reddine, … tarih ve … sayılı davalı belediye encümen kararı yönünden ise davanın esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu, ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. Fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, UKOME kararının her uygulama/bireysel işlem ile birlikte dava edilebileceği, derdestlik nedeniyle karar verilemeyeceği, UKOME'nin özel kişilerce işletilen otoparklara ait ücret tarifelerini düzenleyemeyeceği, bu durumun eşitliğe aykırı olduğu ve trafik yoğunluğunu çözmediği, AVM yönetimlerinin süreli ücretlendirme yapmalarının mümkün olduğu, ayrıca para cezasına esas alınan tespit tutanağında 0-3 saat arası otopark ücretlerinin AVM müşterilerinden alındığının somut olarak belirlenmediği, bu konuda Danıştay 15.Dairesinin E:2017/2051 sayılı kararının emsal olduğu hususları ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kısmen kabul ve kısmen reddi ile; davanın UKOME kararına ilişkin kısmının onanması, idari para cezasına ilişkin kısmının ise bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Hüküm veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, 2577 sayılı Yasanın 17. maddesi uyarınca davacının duruşma istemi yerinde görülmeyerek, işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ulaşım Koordinasyon Merkezi'nin 30.01.2007 tarih ve 2007/1-4 sayılı kararı ile "İstanbul genelindeki alışveriş ticaret merkezi gibi yerlerin binaya ait hizmet otoparklarına gelen müşterilerden ilk üç saate kadar ücret alınmaması, ilk üç saat dışında alınabilecek ücretin ise İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nin tarife komisyonunca belirlenen ücret oranında alınması, bu hususta hazırlanacak bilgilendirme levhalarının otopark girişlerine, otoparkın boş/dolu olup olmadığını belirten bilgi sistemi ile beraber konulmasının" karara bağlandığı,

davacı şirketin otoparkının işleteni olduğu City's Alışveriş Merkezinde 02.03.2020 tarihinde yapılan denetim ile … gün ve … sayılı UKOME kararına aykırı olarak ilk üç saat için gelen müşterilerden (32 adet araç) ücret alındığının tespiti yönünde tutanak düzenlendiği ve … tarih ve … sayılı İstanbul Büyükşehir Belediyesi Encümen Kararı ile 1608 sayılı Kanun'un 1. maddesinin ihlal edildiğinden bahisle, Kabahatler Kanunu'nun 32.maddesi gereğince davacı şirkete toplam 12.544,00-TL idari para cezası verildiği,

UKOME'nin … tarih ve … sayılı kararı ve davacı şirkete toplam 12.544,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı İstanbul Büyükşehir Belediyesi Encümen kararının iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 7. maddesinin (f) bendinde “Büyükşehir ulaşım ana plânını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini plânlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek;

kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek” Büyükşehir belediyesinin görev, yetki ve sorumluluklarından birisi olarak düzenlenmiş, aynı kanunun 9. maddesinde de “Büyükşehir içindeki kara, deniz, su, göl ve demiryolu üzerinde her türlü taşımacılık hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesi amacıyla, büyükşehir belediye başkanı ya da görevlendirdiği kişinin başkanlığında, yönetmelikle belirlenecek kamu kurum ve kuruluş temsilcilerinin katılacağı ulaşım koordinasyon merkezi kurulur.

Büyükşehir ilçe ve ilk kademe belediye başkanları kendi belediyesini ilgilendiren konuların görüşülmesinde koordinasyon merkezlerine üye olarak katılırlar. Ulaşım koordinasyon merkezi toplantılarına ayrıca gündemdeki konularla ilgili kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının (oda üst kuruluşu bulunan yerlerde üst kuruluşun) temsilcileri de davet edilerek görüşleri alınır.

Bu Kanun ile büyükşehir belediyesine verilen trafik hizmetlerini plânlama, koordinasyon ve güzergâh belirlemesi ile taksi, dolmuş ve servis araçlarının durak ve araç park yerleri ile sayısının tespitine ilişkin yetkiler ile büyükşehir sınırları dahilinde il trafik komisyonunun yetkileri ulaşım koordinasyon merkezi tarafından kullanılır…” hükmüne yer verilmiştir. Yukarıda aktarılan mevzuat hükümleri incelendiğinde, mahalli ihtiyaç ve şartlara göre trafik düzeni ve güvenliğini sağlamak amacıyla gerekli tedbirler almak ve trafikle ilgili sorunları çözümlemek konusunda UKOME’nin yetkisinin bulunduğu tartışmasızdır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Temyize konu kararın, … tarih ve … sayılı UKOME kararına ilişkin kısmı yönünden; İdare ve vergi mahkemeleri tarafından verilen kararların temyiz yolu ile incelenip bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde yazılı nedenlerin bulunmasına bağlıdır. Bölge İdare Mahkemesince verilen karar ve dayandığı gerekçe usul ve kanuna uygun olup, bozulmasını gerektiren bir neden bulunmadığından, temyiz isteminin reddi ile kararın anılan kısmının onanması gerekmektedir. Temyize konu kararın, davacı şirket hakkında idari para cezası verilmesine ilişkin kısmı yönünden;

Uyuşmazlık, yukarıda içeriğine yer verilen UKOME kararına göre otopark ücretinin kimlerden alınıp alınmayacağının belirlenmesi ile çözüme kavuşacaktır. Bu bağlamda UKOME kararına bakıldığında AVM-Ticaret merkezi gibi yerlerin otoparkından ilk üç saat için müşteri olarak gelenlerden otopark ücretinin alınmamasına ilişkin bir karar olduğu görülmektedir. Müşteri Türk Dil Kurumu Sözlüğünde.

"Hizmet, mal vb. alan ve karşılığında ücret ödeyen kimse" olarak tanımlandığı görülmekte olup; uyuşmazlığın değerlendirilmesi de bu tanım kapsamında yapılması gerekmektedir. Zira, aksi düşünce söz konusu otoparkların AVM ve Ticaret Merkezlerinin kendi müşterilerine hizmet eden değil de bağımsız bir otopark işletmesi gibi faaliyette bulunan bir işyeri gibi değerlendirilmesi sonucunu ortaya çıkaracaktır.

Oysa, bu otoparkların öncelikli hizmet vereceği kitlenin bağlı bulundukları AVM veya Ticaret merkezi müşterileri olduğu açıktır.

Bu durumda, Ulaşım Koordinason Merkezinin ilk üç saate ilişkin ücret alınmaması yönündeki kararının müşterileri kapsadığı, müşteri kavramının ise hizmet, mal vb. alan ve karşılığında ücret ödeyen kimseye karşılık geldiği, dava konusu encümen kararına esas alınan 02.03.2020 tarihli tespit tutanağında müşteri tanımı içerisinde bulunan kişilerden otopark ücreti alındığına dair somut bir belirlemenin bulunmadığı, eksik inceleme yapıldığı dolayısıyla anılan UKOME kararına aykırı bir davranışta bulunulduğunun somut tespitlerle ortaya konulamadığı görülmekte olup, bu nedenle dava konusu para cezasının hukuka aykırı olduğu kanaatine ulaşılmıştır.