Danıştay 8. Daire E.2022/2626 K.2025/8205

Dava konusu istem: İstanbul ili, Ümraniye ilçesi, ... Mahallesi, ... parselde bulunan ve davacı murisinin mülkiyetindeyken 6831 sayılı Kanun'un 2/B hükmüne istinaden Hazine adına tescil edilen taşınmazın, 6292 sayılı Kanun kapsamında davacıya, kanuni mirasçı sıfatıyla bedelsiz olarak iade edilmesi istemiyle 21/01/2020 tarihinde yapılan başvurunun, reddine ilişkin İstanbul Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü Anadolu Yakası Milli Emlak Dairesi Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; uyuşmazlığa konu taşınmazın 6292 sayılı Kanun kapsamında bedelsiz olarak iade edilebilecek taşınmazlar niteliğinde olup olmadığı hususu bir yana, söz konusu taşınmazın bedelsiz iadesi istemiyle davacı tarafından başvurunun 21/01/2020 tarihinde yapıldığı, davalı idarece ... tarih ... sayılı yazı ile iade isteminin yasal süresi içinde yapılmadığından bahisle reddedildiği; bu durumda.

6292 sayılı Kanun'un 7. maddesinin (a) bendinde, ilgili Kanun kapsamındaki taşınmazların iadesine ilişkin taleplerinin 6292 sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği 26/04/2012 tarihinden itibaren 2 yıl içerisinde idareye başvurulması halinde karşılanacağının hüküm altına alındığı, davacı tarafından ise başvurunun 21/01/2020 tarihinde yapıldığı, her ne kadar 7181 sayılı Kanun ile 6292 sayılı Kanun'a getirilen Geçici 8 ve 9. maddeler ile başvuru sürelerine ilişkin yeni düzenlemeler getirildiği görülmekte ise de.

Geçici 8. maddede taşınmazın aynı anda kullanıcısı ile kayıtlı malikinin farklı kişiler olması hali durumunu düzenlediği, Geçici 9. madde ile getirilen düzenlemenin ise yalnızca 6292 sayılı Kanun kapsamında doğrudan satış istemiyle yapılabilecek başvurulara ilişkin olduğunun açık olduğu, bu itibarla 7181 sayılı Kanun ile getirilen düzenlemeler ile 6292 sayılı Kanun kapsamında iade edilebilecek taşınmazlara ilişkin başvuru sürelerinin uzatılması gibi bir durumun söz konusu olmadığı anlaşıldığından, süresinde yapılmayan başvurunun reddine ilişkin işlemde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, taşınmaza ilişkin tapu kaydı incelendiğinde, 406,71 m2 alanın 14/01/2020 tarihinde 6831 sayılı Kanun'un 3. maddesinin b bendi uyarınca Hazine adına orman sınırı dışına çıkarılmakla, 21/01/2020 tarihli dilekçe ile idareye bedelsiz iade talebini ilettiği, taşınmazın tescil tarihi dikkate alındığında bedelsiz iade başvurusunun 26/04/2012-26/04/2014 tarihleri arasında yapılmasının olanaksız olduğu, yasada öngörülen bedelsiz iade koşullarının mevcut olduğu ve taleplerinin kabul edilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NİN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

İLGİLİ MEVZUAT

Anayasa'nın 169. maddesinde, "Devlet, ormanların korunması ve sahalarının genişletilmesi için gerekli kanunları koyar ve tedbirleri alır. Yanan ormanların yerinde yeni orman yetiştirilir, bu yerlerde başka çeşit tarım ve hayvancılık yapılamaz. Bütün ormanların gözetimi Devlete aittir.

Devlet ormanlarının mülkiyeti devrolunamaz. Devlet ormanları kanuna göre, Devletçe yönetilir ve işletilir. Bu ormanlar zamanaşımı ile mülk edinilemez ve kamu yararı dışında irtifak hakkına konu olamaz.

Ormanlara zarar verebilecek hiçbir faaliyet ve eyleme müsaade edilemez. Ormanların tahrip edilmesine yol açan siyasi propaganda yapılamaz; münhasıran orman suçları için genel ve özel af çıkarılamaz. Ormanları yakmak, ormanı yok etmek veya daraltmak amacıyla işlenen suçlar genel ve özel af kapsamına alınamaz.

Orman olarak muhafazasında bilim ve fen bakımından hiçbir yarar görülmeyen, aksine tarım alanlarına dönüştürülmesinde kesin yarar olduğu tespit edilen yerler ile 31/12/1981 tarihinden önce bilim ve fen bakımından orman niteliğini tam olarak kaybetmiş olan tarla, bağ, meyvelik, zeytinlik gibi çeşitli tarım alanlarında veya hayvancılıkta kullanılmasında yarar olduğu tespit edilen araziler, şehir, kasaba ve köy yapılarının toplu olarak bulunduğu yerler dışında, orman sınırlarında daraltma yapılamaz." hükmü yer almaktadır.

6292 sayılı Orman Köylülerinin Kalkınmalarının Desteklenmesi ve Hazine Adına Orman Sınırları Dışına Çıkarılan Yerlerin Değerlendirilmesi İle Hazineye Ait Tarım Arazilerinin Satışı Hakkında Kanun'un "2/A veya 2/B belirtmelerinin terkini ve iade edilecek taşınmazlar" başlıklı 7. maddesinde; "(1) İlgililer tarafından idareye başvurulması ve idarece bu başvuru üzerine veya resen yapılan inceleme ve araştırma sonucunda doğruluğu tespit edilmesi hâlinde;

a) Tapu ve kadastro veya imar mevzuatına göre ilgilileri adına oluşturulan ve tapuda halen kişiler adına kayıtlı olan taşınmazlardan Hazine adına orman sınırı dışına çıkarıldığı gerekçesiyle tapu kütüklerine 2/A veya 2/B belirtmesi bulunan veya konulan taşınmazların tapu kayıtları bedel alınmaksızın geçerli kabul edilir ve tapu kütüklerindeki 2/A veya 2/B belirtmeleri terkin edilerek tescilleri aynen devam eder, aynı gerekçeyle bu nitelikteki taşınmazlar hakkında dava açılmaz, açılan davalardan vazgeçilir, açılan davalar sonucunda tapularının iptaliyle Hazine adına tesciline karar verilen,

kesinleşen ve tapuda henüz infaz edilmeyen taşınmazlar hakkında da aynı şekilde işlem yapılır. Ancak bu kararlardan infaz edilerek tapuda Hazine adına tescil edilen taşınmazlar ise, ilgilileri tarafından bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren iki yıl içinde idareye başvurulması hâlinde, bedelsiz olarak önceki kayıt maliklerine veya kanuni mirasçılarına iade edilir.

b) Özel kanunları gereğince Devlet tarafından kişilere satılan, dağıtılan, trampa edilen, bedelli veya bedelsiz olarak devredilen veya iskânen verilen ya da özelleştirme suretiyle satılanlar ile hisseleri devredilen özel hukuk tüzel kişileri adına kayıtlı olan ancak daha sonra Hazine adına orman sınırı dışına çıkarıldığı gerekçesiyle tapu kütüklerine 2/A veya 2/B belirtmesi konulan taşınmazların tapu kayıtları geçerli kabul edilir, aynı gerekçeyle bu nitelikteki taşınmazlar hakkında dava açılmaz, açılan davalardan vazgeçilir, açılan davalar sonucunda Hazine adına tescil edilenler ise,

bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren iki yıl içinde ilgilileri tarafından idareye başvurulması hâlinde önceki maliklerine veya kanuni ya da akdî haleflerine bedelsiz olarak iade edilir. Ancak, bu kişilerden taşınmazlarına karşılık daha önce yer verilenlere veya bedeli ödenenlere iade işlemi yapılmaz.

c) Bu fıkra kapsamında kalan taşınmazların kullanıcılarının kayıt maliklerinden farklı kişiler olmaları ve kayıt maliklerinin bu fıkradan yararlanmak istemeleri hâlinde, kullanıcılar bu Kanunda belirtilen şartları taşısalar dahi doğrudan satış hakkından yararlanamazlar.

(2) Birinci fıkra kapsamında kalan taşınmazlardan orman sınırı dışına çıkartılacak yerlerde bulunan ve Hazine adına orman sınırı dışına çıkarıldığı gerekçesiyle tapu kütüklerine 2/B belirtmesi konulması gereken taşınmazların tapu kütüklerine 2/B belirtmesi konulmaz ve bunlar hakkında dava açılmaz.

(3) Birinci fıkra kapsamında kalan taşınmazlardan tapuda Hazine adına tescilli olan taşınmazlar hakkında aynı fıkrada belirtilen süre içerisinde idareye başvurmayan ilgililerin hakları bu süre sonunda sona erer, bu kişiler idareden başkaca talepte bulunamazlar, hak ve tazminat talep edemezler ve dava açamazlar. Bu taşınmazlardan Hazine adına tescilli olanlar idarece satış dâhil genel hükümlere göre değerlendirilir.

(4) Bu maddeye göre ilgililerine iade edilmesi gereken taşınmazlardan orman olduğu iddiasıyla Orman Genel Müdürlüğünce açılan davalar sonucunda orman niteliğiyle Hazine adına tescil edilen, fiilen orman niteliğinde olan veya bu nedenle dava açılması gereken, ağaçlandırılmak üzere Orman Genel Müdürlüğüne tahsis edilen, kamu hizmetlerine ayrılan veya bu amaçla kullanılan, özel kanunlar gereğince değerlendirilmesi gereken veya Maliye Bakanlığınca belirlenen taşınmazlar ilgililerine iade edilmez. Bu taşınmazların yerine, idarece belirlenen ve ilgililerince itiraz ve dava konusu edilmeksizin kabul edilen rayiç bedelleri ödenebilir veya rayiç bedellerine uygun taşınmazlar verilebilir." düzenlemesi bulunmaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda aktarılan mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinden; orman vasfıyla tapuda Hazine adına tescil edilen ve taşınmaz orman niteliğinde iken adlarına tapu düzenlenen, daha sonra ise Hazine adına orman sınırları dışına çıkarılan taşınmazların, Anayasa'nın 169. maddesi gereği ormanların mülk edinilemeyeceği hüküm altına alındığından yapılan tescillerin yolsuz tescil niteliğinde olması ve yolsuz tescilin sahibine mülkiyet hakkı kazandırmaması nedeniyle 6292 sayılı Kanun'un 7. maddesi uyarınca iade edilecek taşınmazlar kapsamında bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

6292 sayılı Kanun'un 7. maddesine göre iade edilecek taşınmazların, Hazine adına orman sınırı dışına çıkarıldığı gerekçesiyle açılan davalar sonucunda tapuları iptal edilen ve 2/A veya 2/B niteliğinde Hazine adına tescil edilen taşınmazlar olduğu, orman vasfıyla tapuda Hazine adına tescil edilen ve daha sonra Hazine adına orman sınırları dışına çıkarılan taşınmazların, 6292 sayılı Kanun'un 7. maddesi uyarınca iade edilecek taşınmazlar kapsamında bulunmadığı açıktır.

Dosyanın incelenmesinden, İstanbul ili, Ümraniye ilçesi, ... Mahallesi, ... parselde bulunan ve davacı murisinin mülkiyetindeyken 6831 sayılı Kanun'un 2/B hükmüne istinaden hazine adına tescil edilen taşınmazın, 6292 sayılı Kanun kapsamında kanuni mirasçı sıfatıyla bedelsiz olarak iade edilmesi istemiyle 21/01/2020 tarihinde davacı tarafından başvurulduğu, başvurunun davalı idarece ... tarih ve ... sayılı işlem ile reddedilmesi üzerine bakılmakta olan işbu davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Öte yandan. Hazine tarafından açılan tescil davası neticesinde, ...

Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararında; dava konusu ... sayılı parselin 3116 sayılı Kanun'a göre Göztepe Devlet Ormanı olarak tahdit edilerek kesinleşerek 23/11/1944 tarihinde tescil edildiği, 1972 yılında yapılan tapulama ile dava konusu yerin Devlet Ormanı sınırları içinde olduğundan ... parsel numarası verilerek Hazine adına tescil edildiği, ikinci defa yapılan tapulama sonucu dava konusu ... sayılı parselin idare adına tespit edildiği, tespite itirazlar sonucu ...

Tapulama Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı görevsizlik kararı verilerek reddedilmesi üzerine anılan parselin ... tarih ve ... numaralı tapu kapsamında kaldığı ve orman sayılan yerlerden olduğundan bahisle Hazine adına tapuya tesciline karar verilmesi istemiyle bakılan davanın açıldığı; mahalli bilirkişi beyanları ve keşif sonucu tanzim olunan raporlar ile dava konusu parselin Hazineye ait ... tarih ve ... numaralı tapu kapsamı içinde kaldığı anlaşıldığından ... sayılı parselin Hazine adına tapuya tesciline karar verilmiştir.

Bu durumda, dava konusu taşınmazın evveliyatının orman olduğuna dair ... Asliye Hukuk Mahkemesi kararı uyarınca, her ne kadar dava konusu işlemde Kanun'da belirtilen süreler içerisinde başvuru yapılmadığı gerekçesiyle başvurunun reddine karar verilmiş olsa da, süresi içerisinde iade talebiyle başvuru yapılmış olsaydı dahi taşınmaz, 6292 sayılı Kanun'un 7. maddesi kapsamında iade edilebilecek taşınmazlar kapsamında bulunmadığından davacı lehine iade hakkı doğurmayacağı anlaşılmaktadır. Bu durumda; temyize konu Mahkeme kararında sonucu itibarıyla hukuki isabetsizlik bulunmadığı sonucuna ulaşılmaktadır.

KARŞI OY

(X)- Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmediğinden, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının aynen onanması gerektiği görüşüyle çoğunluk kararına katılmıyorum.