Danıştay 8. Daire E.2022/2685 K.2025/6001

Dava konusu istem: ....Kooperatifi üyesi ve ... plakalı ticari minibüsün maliki olan davacı tarafından, anılan minibüsün güzergah izin belgesinin yenilenmesi istemiyle ... tarihli ve ... sayılı dilekçe ile yaptığı başvurunun reddine ilişkin ... tarih ve ...sayılı Muğla Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ulaşım Koordinasyon Merkezi kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararında; UKOME Kurulu'nun ... tarihli ve ... sayılı kararının yargı incelemesinden de geçerek kesinleştiği ve ... plakalı araç sahibi davacının söz konusu kararda belirtilen kriterleri sağlayarak özel toplu taşıma aracına dönüşümünü gerçekleştirmesi gerektiğinden, bu doğrultuda davacıya son defa 31/03/2021 tarihine kadar UKOME Kurulu'nun ... tarihli ve ... sayılı kararında belirtilen kriterleri sağlayarak başvuru yapması için süre verilmesine ve bu süre içerisinde işlemlerin tamamlanmaması durumunda plakanın iptal edilmesi yönünde tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu, ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, dava konusu işlemin hukuka aykırı olduğu, kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, istemin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ

Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

...Kooperatifi üyesi ve ... plakalı ticari minibüsün maliki olan davacı tarafından, anılan minibüsün güzergah izin belgesinin yenilenmesi istemiyle ... tarihli ve ... sayılı dilekçe ile yaptığı başvurunun,

Muğla Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ulaşım Koordinasyon Merkezinin ... tarih ve... sayılı kararı ile davacının özel toplu taşıma aracına dönüşümüne ilişkin talebinin UKOME Kurulu'nun... tarihli ve ... sayılı kararı ile kabul edildiği ve bu karara karşı açılan davaların reddedilerek UKOME Kurul kararının yürürlükte olduğu,... plakalı aracın dönüşüm kararı üzerinden 769 günlük süre geçtiği göz önüne alınarak talep sahibine son defa 31/03/2021 tarihine kadar UKOME Kurulu'nun ... tarihli ve ... sayılı kararında belirtilen kriterleri sağlayarak başvuru yapması için süre verilmesine ve bu süre içerisinde işlemlerin tamamlanmaması durumunda

plakanın iptal edilmesine şeklindeki gerekçeyle reddedilmesi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun 7. maddesinin (f) alt bendinde.

“Büyükşehir ulaşım ana planını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini planlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergahlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek;

kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek,” görevi, Büyükşehir belediyesinin görev, yetki ve sorumlulukları arasında sayılmış, 9. maddesinde.

Büyükşehir içindeki kara, deniz, su, göl ve demiryolu üzerinde her türlü taşımacılık hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesi amacıyla, büyükşehir belediye başkanı ya da görevlendirdiği kişinin başkanlığında, yönetmelikle belirlenecek kamu kurum ve kuruluş temsilcilerinin katılacağı ulaşım koordinasyon merkezi kurulacağı belirtildikten sonra maddenin 2. paragrafında;

bu Kanun ile büyükşehir belediyesine verilen trafik hizmetlerini planlama, koordinasyon ve güzergah belirlemesi ile taksi, dolmuş ve servis araçlarının durak ve araç park yerleri ile sayısının tespitine ilişkin yetkiler ile büyükşehir sınırları dahilinde il trafik komisyonunun yetkilerinin, ulaşım koordinasyon merkezi tarafından kullanılacağı, kurala bağlanmıştır.

15/06/2006 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan Büyükşehir Belediyesi Koordinasyon Merkezleri Yönetmeliğinin 18.maddesinin (ç) bendinde.

UKOME'nin kara, deniz, göl, nehir, kanal ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; otobüs, taksi, dolmuş ve servis durak yerleri ile kara yolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek, gerçek ve tüzel kişiler ile resmi ve özel kurum ve kuruluşlara ait otopark olmaya müsait boş alan, arazi ve arsaları geçici otopark yeri olarak ilan etmek ve bunların sahiplerine veya üçüncü şahıslara işletilmesi için izin vermek,

izin verilen otoparklar ile karayolu üzerindeki diğer park yerlerinde engelliler için işaretlerle belirlenmiş bölümler ayrılmasını sağlamakla görevli ve yetkili olduğu; aynı maddenin (d) bendinde de.

Ulaşım Koordinasyon Merkezinin “Karayolu taşımacılığına ait mevzuat hükümleri saklı kalmak üzere, trafik düzeni ve güvenliği yönünden belediye sınırları içinde ticari amaçla çalıştırılacak yolcu ve yük taşıtları ile motorsuz taşıtların çalışma şekil ve şartları ile bu taşıtların teknik özelliklerini tespit etmek, çalıştırılabileceği yerler ile güzergâhlarını tespit etmek ve sayılarını belirlemek, bunlara izin ve çalışma ruhsatı vermekle” görevli olduğu kurala bağlanmış bulunmaktadır.

Bakanlar Kurulunun 02/04/1986 tarihli ve 86/10553 sayılı Ticari Plakaların Verilmesinde Uyulacak Usul ve Esaslar Hakkında Kararının 04/06/1998 tarih ve 23362 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile değişik 1. maddesinde; bu kararda amacın, vatandaşın ulaşım ihtiyacını karşılamak üzere taşımacılığın geliştirilmesi ve disiplin altına alınması,

korsan taşımacılığın önlenmesi ve fiilen çalışmakta olan şoför esnafının haklarının korunması maksadıyla taksi, dolmuş, minibüs ve umum servis araçlarına verilecek ticari plakaların sayısı, verilme usul ve esaslarını tespit etmek olduğu belirtilmiş, 5. maddesinde de ticari plakaların kapalı teklif usulü ile maddede belirtilen esaslar dikkate alınarak verileceği kurala bağlanmış, aynı kararın 3. maddesinde yer alan düzenleme gereğince de anılan esasların taksi, dolmuş,

minibüs ile umum servis araçları için geçerli olduğu belirlenmek suretiyle şehir içinde toplu taşım aracı olarak kullanılan "otobüs" anılan esaslar dışında tutulmuş bulunmaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Her ne kadar Mahkeme kararında UKOME Kurulu'nun ... tarihli ve ... sayılı kararına karşı ... Kooperatifi tarafından açılan ve davacının da müdahil (davacı) olarak yer aldığı dava neticesinde; ... İdare Mahkemesinin ... tarihli ve E:..., K:... sayılı kararı ile davanın reddine karar verildiği, söz konusu karar ayrıca istinaf incelemesinden geçerek kesinleştiği, belirtilmiş ise de söz konusu kararın Dairemizin 02/02/2024 tarih E:2020/3573, K:2024/349 sayılı kararı ile,

86/10553 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı kapsamında ve İl Trafik Komisyonunun 08/12/1992 tarih ve 1992/28 sayılı kararı çerçevesinde, ticari tahditli plaka sahibi olan davacı kooperatifin üyesi müdahil ...'in ticari tahditli plakalı minibüsünün (14+1 koltuk kapasiteli) otobüs cinsinden (26 yolcu taşıma kapasiteli) BB plakalı araca dönüşüm sürecinde davalı belediyece ihale yoluna başvurulmadığı,

86/10553 sayılı Bakanlar Kurulu kararı ile getirilen plaka tahdidi uygulaması neticesinde tescili yapılan azami 14+1 oturma kapasiteli minibüs aracı yerine 26 yolcu taşıma kapasitesine sahip otobüse dönüşümde yolcu kapasite artışından kaynaklanan değer artışının ihale yapmaksızın, tahditli plakanın kaldırarak normal plakalı otobüsle toplu taşıma faaliyetini sürdürmesine imkan veren dava konusu kararda, kamu yararına ve hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna ulaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka uygunluk görülmediği gerekçesiyle bozma kararı verildiği, sonrasında ...

Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K...sayılı bozmaya uyarak verdiği istinaf kabul, kaldırma, iptal kararının temyizi üzerine Dairemizin 12/12/2024 tarih E:2024/3807, K:2024/6762 sayılı kararı ile onanarak kesinleştiği anlaşılmaktadır.

Bu durumda dava konusu işlemin dayanağı olan... tarihli ve...sayılı UKOME kararı hukuka uygun görülmeyerek iptal edildiğinden, bu kararda belirtilen kriterlerin 31/03/2021 tarihine kadar süre verilmesine ve kriterlerin sağlanmaması durumunda plakanın iptal edilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk, bu işleme karşı açılan davanın reddi yönündeki Mahkeme kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.