Danıştay 8. Daire E.2022/3311 K.2024/682

Dava konusu istem: 1416 sayılı Kanun kapsamında 2016 Yılı YLSY sınav sonucuna göre resmi - burslu statüde '' İstatistik '' alanında yüksek lisans öğrenimi görmeye hak kazanıp İngiltere'ye gönderilen davacı tarafından, 17/9/2018 tarihinde başladığı yüksek lisans öğrenimini Londra Büyükelçiliği Eğitim Müşavirliği'nin ... tarih ve ... sayılı yazısında yüksek lisans öğrenimini sağlık sebeplerinden dolayı başarıyla tamamlayamadığı, 27.02.2019 - 16.10.2020 tarihleri arasında aylıksız izinli sayılarak yüksek lisans öğrenimini tekrardan almak istediğine dair talebinin incelenmesi neticesinde bursluluk hakkının iptali ve hakkında başlatılan borç tatbikine dair ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; yüklenme senedi ile taahhüt edilen borcun miktarına ve hesaplama şekline ilişkin olan bu uyuşmazlığın, borcun ifasındaki gecikmenin alacaklıdan kaynaklanması durumunda döviz kurundaki olağanüstü artışın borçluya nasıl yansıtılacağı gibi hususlar nazara alındığında Borçlar Kanunu'ndaki özel hukuk hükümlerine göre adli yargıda açılacak bir dava ile çözüme kavuşturulması gerektiği sonucuna varılarak görev yönünden davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bakılan uyuşmazlıkta; istinafa konu İdare Mahkemesi kararında, davacının dava dilekçesinde belirttiği istemine; dolayısıyla iptalini istediği işleme açıkça yer verildiği, davacının gerek bursluluk hakkının iptali ve gerekse hakkındaki borç takibinin Yüklenme Senedi ile Muteber İmzalı Müteselsil Kefalet Senedinin uygulanmasından kaynaklandığı,

yüklenme ve kefalet senedinin davacı ve kefilleri tarafından tek taraflı olarak imzalanarak idareye karşı taahhütte bulunulması ve davacı tarafından yüklenme ve kefalet senedinin ilgili hükümlerinin ihlal edilmiş olması nedeniyle tesis edilen bursluluk hakkının iptali (ve başlatılan borç takibine dair) işlemine karşı açılan davada, İdare Mahkemesince verilen adli yargının görevli olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine dair karar bu gerekçenin de eklenmesi suretiyle istinaf isteminin reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, iptali istenen dava konusu işlem ile davalı idarece tarafına verilen bursluluk hakkının da iptal edildiği, bursluluk hakkının iptal edilmesi sonrasında hakkında borç takibine başlatıldığı, dolayısıyla öncelikle bursluluk hakkının iptaline ilişkin idari işlem doğrultusunda inceleme yapılması gerekirken bu yönde herhangi bir inceleme yapılmaksızın davanın görev yönünden reddine dair kararın hukuka aykırı olduğu ileri sürülmüştür.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, istinaf kararının usul ve yasaya uygun olduğu belirtilerek temyiz istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NUN DÜŞÜNCESİ

Bölge İdare Mahkemesi kararının kısmen onanması, kısmen bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı, 1416 sayılı Ecnebi Memleketlere Gönderilecek Talebe Hakkında Kanun kapsamında 2016 Yılı YLSY sınav sonucuna göre resmi - burslu statüde ''İstatistik'' alanında yüksek lisans öğrenimi görmesi amacıyla İngiltere'ye gönderilmiştir.

Yüksek lisans öğrenimini sağlık sebeplerinden dolayı başarıyla tamamlayamadığı, 27.2.2019 - 16.10.2020 tarihleri arasında aylıksız izinli sayılarak yüksek lisans öğrenimini tekrardan almak istediğine dair talebi Londra Büyükelçiliği Eğitim Müşavirliği'nin ... tarih ve ... sayılı yazısı ile davalı idareye bildirilmiştir.

Bunun üzerine davacının yüksek lisans eğitimini süresi içerisinde tamamlamadığı belirtilerek, 1416 sayılı Kanun'un 17. ve 19. maddesi ile Türk Öğrencilerin Yabancı Ülkelerde Öğrenimleri Hakkında Yönetmeliğin 38. maddesi ile imzalamış olduğu yüklenme senedi hükümleri uyarınca Genel Müdürlük tarafından 15/10/2020 tarihli Olur ile davacının bursluluk hakkı iptal edilerek hakkında kefilleri ile birlikte 39.805,30 İngiliz Sterlini ve 36.218,64 Türk Lirası borç çıkarılmasına karar verilmiştir.

Bunun üzerine davalı idarece tesis edilen borç takibine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinde, idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılan iptal davaları ve idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları idari dava türleri olarak sayılmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dava konusu işlemin incelenmesinden, 1416 sayılı Kanun kapsamında burslu öğrenci olarak yurt dışına gönderilen davacının eğitimini süresi içerisinde tamamlamadığının tespit edilmesi üzerine Genel Müdürlük Olur'u ile bursluluk hakkının iptal edilerek imzalamış olduğu kefalet senedi doğrultusunda kefilleri ile birlikte borç takibi başlatıldığı görülmektedir.

Dava konusu edilen"Hazine Alacağı" konulu işlem ile borç takibatı başlatılmışsa da; işlem ile 15.10.2020 tarihli Genel Müdürlük Olur'u ile bursluluk hakkının da iptal edildiğinin belirtildiği ve davacının da dava dilekçesinde bursluluk hakkının iptaline ilişkin kısmının da iptali istemiyle davayı açtığı görüldüğünden, dava konusu işlemin iki yönden hukuk değerlendirmesinin yapılması gerekmektedir.

Dava konusu işlemin, davacının bursluluk hakkının iptaline dair kısmı yönünden yapılan incelemede;

İdari yargının görev alanı, idare hukuku kuralları içinde, kamu hizmetinin yürütülmesi amacıyla, kamu gücü kullanılarak tek taraflı tesis edilen kesin ve yürütülmesi zorunlu idarî işlemler, idari eylemler ve idari sözleşmelerden doğan uyuşmazlıklar nedeniyle açılan davaların görüm ve çözümüyle sınırlı bulunmaktadır.

İdari yargı mercilerinde yargısal denetimi yapılarak çözümlenecek uyuşmazlıklarda, öncelikle davaya konu işlemin idari bir işlem olup olmadığı hususunun, başka bir anlatımla idare hukuku kurallarına göre tesis edilen, kamu gücüne dayanarak diğer tarafın rızasını aramaya gerek olmaksızın hukukî durumda tek yanlı irade açıklamasıyla değişiklik meydana getiren bir işlem olup olmadığının ortaya konulması gerekmektedir.

Davacının eğitimini süresinde tamamlamadığı gerekçesiyle bursluluk hakkının iptaline ilişkin kararın, idarece tek taraflı olarak idare hukuku kurallarına göre tesis edilen kesin ve yürütülebilir bir idari işlem olduğu açık olduğundan, işlemin iptali istemine ilişkin uyuşmazlığın görüm ve çözümü idari yargı yerlerine ait olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Bu durumda; işin esasına geçilerek davanın bu kısmı yönünden yeni bir karar verilmesi gerekmektedir.

Dava konusu işlemin, davacı hakkında kefilleri ile birlikte 39.805,30 İngiliz Sterlini ve 36.218,64 Türk Lirası borç çıkarılmasına ilişkin kısmı yönünden yapılan incelemede

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.