Danıştay 8. Daire E.2022/3336 K.2025/8417

2- ... Genel Müdürlüğü VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ... San. ve Tic. A.Ş. VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU

... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Davacı şirkete ait İstanbul ili, Şile ilçesi, ... mevkiinde bulunan İR:... numaralı kuvars kumu maden ruhsat sahasındaki toplamda 57.087,00 m² alan için yapılan maden işletme izni verilmesi istemiyle yapılan başvurunun, talep edilen orman alanının verimli Devlet ormanı alanında kalması, blok orman olması, orman bütünlüğünü bozması, denize ve yola yakınlığı nedeniyle orman - halk ilişkileri açısından sakıncalı olmasından bahisle reddedilmesine ilişkin ... tarih ve E-... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; talep edilen orman alanının daha önce verilmiş bir iznin devamı olmaması, verimli orman olması nedeniyle orman bütünlüğünü bozacağına ilişkin izin raporunda yer aldığının belirtilmesine karşın, dava dosyasına sunulan 15/04/2020 tarihli izin raporunda bu yönde bir açıklamanın bulunmadığının belirlenmesi üzerine,

"dava konusu işlemde işlemin gerekçesi olarak belirtilen hususları ortaya koyan (tutanak, rapor vs.) bilgi ve belgelerin gönderilmesinin istenilmesine" ilişkin Mahkemenin 03/05/2021 tarihli ara kararına yönelik davalı Orman Genel Müdürlüğü'nce gönderilen 11/06/2021 havale tarihli cevabi yazı eklerinde dava konusu işlem tarihine (13/10/2020) kadar olan süreçte 15/04/2020 tarihli izin raporu haricinde talep edilen izne ilişkin herhangi bir rapor veya tutanağın sunulmadığı,

anılan yazı ekinde ve savunma ekinde sunulan 09/02/2021 tarihli İnceleme Raporunun ise, dava sürecinde düzenlenen savunmaya dayanak olması amacıyla sürece ilişkin bilgi verilmesi mahiyetinde bir rapor olduğu ve herhangi bir tespit içermediği,

mahallinde teknik inceleme yapılarak izin verilmesinde 6831 sayılı Orman Kanunu'nun 16. maddesi hükmü kapsamında sakınca bulunup bulunmadığı yönünden bir tahlil ve inceleme raporu tanzim edilmek suretiyle değerlendirilmesi gerekirken, herhangi bir tespit yapılmaksızın uyuşmazlığa konu başvurunun reddedilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlılık bulunmadığı gerekçesiyle iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı Orman Genel Müdürlüğü tarafından, orman sayılan alanlarda maden işletmeciliği esnasında kaybedilenin sadece ağaçlar değil, bir ekosistem olduğu, bu ekosistemin değerinin odun miktarı ve ağaçlandırma bedeli ile ölçülemeyeceği, verilen kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

Davalı Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından, izin istenilen alanın bitişiğinde mevcut izinli maden işletme izninin bulunmadığı, daha önce alınmış bir izin alanının devamı niteliğinde olmadığı ve yoğun araç trafiği yaşanan İstanbul Şile karayolunun kenarında olması yine turizm amaçlı yoğun olarak kullanılan Şile sahillerine yakın olması sebebiyle orman-halk ilişkileri açısından sakıncalı olacağı, ayrıca talep edilen sahada doğal yapının bozulmamış olması, talep sahasının verimli devlet ormanında bulunması da dikkate alınarak değerlendirme yapıldığı ve talebin uygun bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz istemlerinin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı şirkete ait İstanbul ili, Şile ilçesi, ... mevkiinde bulunan İR:... numaralı kuvars kumu maden ruhsat sahasındaki toplamda 57.087,00 m² alan için yapılan maden işletme izni verilmesi istemiyle yapılan başvurunun, talep edilen orman alanının verimli Devlet ormanı alanında kalması, blok orman olması, orman bütünlüğünü bozması, denize ve yola yakınlığı nedeniyle orman - halk ilişkileri açısından sakıncalı olmasından bahisle reddedilmesine ilişkin ... tarih ve E-... sayılı işlemin tesis edilmesi üzerine anılan işlemin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

Anayasanın 169. maddesinde. "Devlet, ormanların korunması ve sahalarının genişletilmesi için gerekli kanunları koyar ve tedbirleri alır. Yanan ormanların yerinde yeni orman yetiştirilir, bu yerlerde başka çeşit tarım ve hayvancılık yapılamaz. Bütün ormanların gözetimi Devlete aittir. Devlet ormanlarının mülkiyeti devrolunamaz. Devlet ormanları kanuna göre, Devletçe yönetilir ve işletilir.

Bu ormanlar zamanaşımı ile mülk edinilemez ve kamu yararı dışında irtifak hakkına konu olamaz. Ormanlara zarar verebilecek hiçbir faaliyet ve eyleme müsaade edilemez. Ormanların tahrip edilmesine yol açan siyasi propaganda yapılamaz; münhasıran orman suçları için genel ve özel af çıkarılamaz. Ormanları yakmak, ormanı yok etmek veya daraltmak amacıyla işlenen suçlar genel ve özel af kapsamına alınamaz." hükmü bulunmaktadır.

6831 sayılı Orman Kanunu'nun (dava konusu işlem tarihinde yürürlükte bulunan haliyle) 16. maddesinde; ''Devlet ormanları içinde maden aranması ve işletilmesi ile madencilik faaliyeti için zorunlu; tesis, yol, enerji, su, haberleşme ve altyapı tesislerine, fon bedelleri hariç, bedeli alınarak Çevre ve Orman Bakanlığınca izin verilir.

Ancak, temditler dahil ruhsat süresince müktesep haklar korunmak kaydı ile Devlet ormanları sınırları içindeki tohum meşcereleri, gen koruma alanları, muhafaza ormanları, orman içi dinlenme yerleri, endemik ve korunması gereken nadir ekosistemlerin bulunduğu alanlarda maden aranması ve işletilmesi, Çevre ve Orman Bakanlığının muvafakatine bağlıdır.

Genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerinin; baraj, gölet, liman ve yol gibi yapılarda dolgu amaçlı kullanacağı her türlü yapı hammaddesi üretimi için yapacağı madencilik faaliyetleri ile zorunlu tesislerinden bedel alınmaz. Ruhsatname veya imtiyaz almış olanlarla, ruhsatname veya imtiyaz alacaklar, işe başlamadan evvel çalışma sahalarını orman idaresine haber vermeye ve ormana zarar gelebilecek hallerde, orman idaresinin göstereceği tedbirleri almaya ve yapmaya mecburdurlar.

Madencilik faaliyetlerinin ve faaliyetlerle ilgili her türlü yer, yol, bina ile tesislerin hükmi şahsiyeti haiz amme müesseselerine ait ormanlarda veya özel ormanlarda yapılmak istenmesi halinde Çevre ve Orman Bakanlığınca izin verilebilir. Bu takdirde kullanım bedeli, kullanım süresi, yapılan bina ve tesislerin devri gibi hususlar genel hükümlere uygun olarak taraflarca tespit edilir.

Madencilik faaliyetlerinin sona ermesi neticesinde idareye teslim edilen veya terk edilen doğal yapısı bozulmuş orman alanları rehabilite edilir. Rehabilite maksadı ile bu alanların orman yetiştirilmek üzere inşaat, yıkıntı ve hafriyat atıkları ile doldurularak ağaçlandırmaya hazır hale getirilmesi için büyükşehir mücavir alanlarında büyükşehir belediyelerine, diğer yerlerde ise il ve ilçe belediyelerine bedeli karşılığında izin verilebilir.

Maddenin uygulanması ile ilgili tanım, şekil, şart ve esaslar yönetmelikle düzenlenir.'' düzenlemesine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Uyuşmazlıkta, İstanbul ili, Şile ilçesi, Sofular mevkiinde bulunan İR:... numaralı kuvars kumu maden ruhsat sahasındaki toplamda 57.087,00 m² alan için yapılan maden işletme izni verilmesi istemiyle yapılan başvurunun, davalı idarece, "talep edilen alanın verimli devlet ormanında kalması, blok orman olması, orman bütünlüğünü bozması, denize ve yola yakınlığı nedeniyle orman- halk ilişkileri açısından sakınca oluşturacağı" belirtilerek reddedildiği, davacının ise, madenin niteliği itibarıyla ülke ekonomisine önemli ölçüde katkı sağlayacağı, aynı mevkide bulunan diğer maden şirketlerine izin verilmesinin eşitlik ilkesine aykırılık teşkil edeceği yönünde beyanlarda bulunduğu görülmüştür.

Bu durumda, uyuşmazlığın çözümlenebilmesi için izin talep edilen sahanın verimli devlet ormanına isabet edip etmediği hususu başta olmak üzere, tarafların iddialarının Mahkemesince keşif ve bilirkişi incelemesi yapılarak değerlendirilmesi gerektiğinden eksik inceleme sonucunda verilen dava konusu işlemin iptali yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.