Danıştay 8. Daire E.2022/334 K.2024/1869

Dava konusu istem: Antalya Bilim Üniversitesi Mühendislik Fakültesi, ... Mühendisliği Bölümünde öğretim üyesi olarak görev yapan Suriye uyruklu davacının, Göç İdaresi Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı olumsuz görüşü üzerine çalışma izninin iptal edilmesine ilişkin Yükseköğretim Yürütme Kurulunun ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E: ..., K: ... sayılı kararda; davacının, "saldırı, cinsel saldırı, tehdit, hürriyeti tahdit" suçlarından Kanada adli makamlarınca iadesi amacıyla uluslararası seviyede kırmızı bültenle arandığı anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Dava konusu işleme dayanak olan Göç İdaresi Genel Müdürlüğü yazısının tarafına tebliğ edilmediği, savunma hakkının elinden alındığı, suçlu olduğuna ilişkin kesinleşmiş Mahkeme kararı bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

İstemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Sonucu itibarıyla hukuka uygun olduğu anlaşılan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Dava; Antalya Bilim Üniversitesi Mühendislik Fakültesi, Bilgisayar Mühendisliği Bölümünde öğretim üyesi olarak görev yapan Suriye uyruklu davacının çalışma izninin iptaline ilişkin Yükseköğretim Yürütme Kurulunun 06.03.2019 tarihli işleminin iptali istemiyle açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

Anayasa'nın "Yükseköğretim üst kuruluşları" başlığını taşıyan 131. maddesinde; "Yükseköğretim kurumlarının öğretimini planlamak, düzenlemek, yönetmek, denetlemek, yükseköğretim kurumlarındaki eğitim - öğretim ve bilimsel araştırma faaliyetlerini yönlendirmek bu kurumların kanunda belirtilen amaç ve ilkeler doğrultusunda kurulmasını, geliştirilmesini ve üniversitelere tahsis edilen kaynakların etkili bir biçimde kullanılmasını sağlamak ve öğretim elemanlarının yetiştirilmesi için planlama yapmak maksadı ile Yükseköğretim Kurulu kurulur. " kuralı yer almıştır.

2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun "Yükseköğretim Kurulunun görevleri" başlığını taşıyan 7. maddesinde "Yükseköğretim Kurulunun görevleri; a) Yükseköğretim kurumlarının bu Kanunda belirlenen amaç, hedef ve ilkeler doğrultusunda kurulması, geliştirilmesi,

eğitim -öğretim faaliyetlerinin gerçekleştirilmesi ve yükseköğretim alanlarının ihtiyaç duyduğu öğretim elemanlarının yurt içinde ve yurt dışında yetiştirilmesi için kısa ve uzun vadeli planlar hazırlamak, üniversitelere tahsis edilen kaynakların, bu plan ve programlar çerçevesinde etkili bir biçimde kullanılmasını gözetim ve denetim altında bulundurmak, b) Yükseköğretim kurumları arasında bu Kanunda belirlenen amaç, ilke ve hedefler doğrultusunda birleştirici, bütünleştirici, sürekli, ahenkli ve geliştirici işbirliği ve koordinasyonu sağlamak, (...)" kuralı.

"Yabancı uyruklu öğretim elemanları" başlığını taşıyan 34. maddesinde. "Yükseköğretim kurumlarında, sözleşme ile görevlendirilecek yabancı uyruklu öğretim elemanları, ilgili fakülte, enstitü veya yüksekokul yönetim kurulunun önerisi ve üniversite yönetim kurulunun uygun görüşü üzerine rektör tarafından atanırlar. Bunlar, öğretim görevleri bakımından, bu kanunda aylıklı öğretim elemanları için konulmuş olan hükümlere tabidirler.

Yabancı uyruklu öğretim elemanlarının bu şekilde atanmaları veya görevlendirilmeleri, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun Cumhurbaşkanı kararını gerektiren hükümlerine tabi olmadan, Yükseköğretim Kurulunca verilecek ön izni müteakip Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığından alınacak çalışma izni neticesinde ilgili üniversitesi ile sözleşmesi yapılır.

Bu madde ve 2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanununun 16 ncı maddesine göre yükseköğretim kurumlarında sözleşme ile görevlendirilecek yabancı uyruklu öğretim elemanı sayısı dolu öğretim elemanı kadrosu sayısının %2’sini geçemez. Bu kapsamdaki yabancı uyruklu öğretim elemanının yükseköğretim kurumları itibariyle dağılımı, isim, ücret ve sözleşme örneğinin vizesi, sözleşme süresinin uzatılması ve sona erdirilmesi, Yükseköğretim Kurulu tarafından yapılır." kuralı yer almıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Hukuk devletinde, idareye tanınan idari işlem tesis etme yetkisi mutlak ve sınırsız olmayıp, işlemlerin üst hukuk normlarına, kamu yararına ve hukuken geçerli sebeplere dayanması gerekmektedir. İdari işlemlerin hukuken geçerli bir sebebe dayanması, idare hukukunun temel ilkelerindendir. İdari işlemin sebep unsurunun, diğer bir ifade ile idareyi işlem yapmaya iten nedenin değerlendirilmesi, idarenin saydamlığı, idareye güven ilkeleri ve hukuk devleti anlayışının oluşumu noktasında büyük öneme sahiptir.

Diğer bir anlatımla; idari işlemlerin bir sebebe ve gerekçeye dayalı olması bağlamında, idareler işlem tesis ederken kendilerine Anayasa ve yasalarla çizilen çerçeve içinde takdir hakkına sahiptirler. Ancak bu takdir hakkı, serbestçe kullanılanabilecek bir keyfiyeti ifade etmeyip, kamu yararı ve hizmet gerekleri açısından hukuka uygun olarak temellendirilmiş olgularla desteklenmeli ve dayanak bilgi ve belgeler ortaya konulmalıdır.

Yukarıda aktarılan mevzuat gereği, yabancı uyruklu öğretim elemanlarının, yükseköğretim kurumlarında görev yapabilmeleri Yükseköğretim Kurulunun iznine tabidir. Yükseköğretim Kurulu, yabancı uyruklu öğretim elemanlarının görev yapabilmesi için verdiği çalışma izinlerini, her zaman gözden geçirebileceği ve çalışmalarına engel bir hukuki sebebin ortaya çıkması durumunda her zaman iptal edilebileceği açıktır.

Diğer bir anlatımla, Yükseköğretim Kurulu yabancı uyruklu öğretim elemanlarının çalışma izinleri konusunda, nihai karar merci olup, takdir yetkisine sahiptir. Bununla birlikte; Yükseköğretim Kurulu, kendisine tanınan takdir yetkisini üst hukuk normlarına, kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun kullanması gerektiği gibi somut bilgi ve belgelerle de temellendirmesi gerekmektedir.

Olayda; davacının "saldırı, cinsel saldırı, tehdit, hürriyeti tahdit" suçlarından Kanada adli makamlarınca iadesi amacıyla uluslararası seviyede kırmızı bültenle arandığının Göç İdaresi Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işlemi ile anlaşılması üzerine, idareye tanınan takdir yetkisinin, üst hukuk normlarına, kamu yararı ve hizmet gereklere uygun olarak kullanıldığı anlaşılmıştır.

Her ne kadar, davacı tarafından, savunma hakkının kısıtlandığı öne sürülmüşse de, dava konusu işlemin disiplin cezası olmadığı, verilen çalışma izninin ortaya çıkan hukuki bir sebep çerçevesinde değerlendirilmesi sonucu iptal edilmesine ilişkin olduğu anlaşıldığından, bu iddiaya itibar edilmemiştir.

Bu bağlamda; davacının, "saldırı, cinsel saldırı, tehdit, hürriyeti tahdit" suçlarından Kanada adli makamlarınca iadesi amacıyla uluslararası seviyede kırmızı bültenle arandığı anlaşıldığından, kamu yararı ve hizmet gerekleri doğrultusunda, üst hukuk normlarına uygun olarak tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı anlaşıldığından, İstinaf Mahkemesi kararının bu gerekçe ile onanması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.