Danıştay 8. Daire E.2022/3349 K.2025/4889

Dava konusu istem: ... ili, ... ilçesi, ... Parkı'nda bulunan set üstü çay bahçesinde, 04/04/2016 günü meydana gelen toprak kayması sonucunda hayatını kaybeden ...'ın eşi ... ..., kızı... ve engelli oğlu ... tarafından; söz konusu çay bahçesini kiraya vermesine rağmen buranın gerekli bakım ve onarımlarını yapmayan, gerekli önlemleri almayan davalı ...

Büyükşehir Belediye Başkanlığının meydana gelen zarardan sorumlu olduğu, dolayısıyla...'ın hayatını kaybetmesinde kusuru bulunduğundan bahisle ...'ın destekten yoksun kalan eşi ... için 30.000,00-TL maddi, 85.000,00-TL manevi, kızı ... için 30.000,00-TL maddi, 50.000,00-TL manevi, engelli oğlu ... için 30.000,00-TL maddi, 60.000,00-TL manevi tazminat olmak üzere toplam 90.000,00-TL maddi (16/08/2021 tarihli dilekçe ile 867.581,32-TL olarak miktar artırılmıştır.) ve 195.000,00-TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararda; davalı ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından, söz konusu yerin ... Teks. İnş. San. Ltd. Şti'ye kiraya verildiği, ancak Müzeler Müdürlüğünün 28/04/2010 tarihli yazısına istinaden ...

Parkı'nda yer alan set üstü çay bahçelerine ait izinsiz yapıların tahliyesinin istenildiği, bu kapsamda kira sözleşmesi feshedilerek taşınmazın tahliyesinin dava dışı şirketten talep edildiği, şirket tarafından söz konusu tahliye işlemine karşı...

İdare Mahkemesinin ... esasına kayden dava açıldığı, ayrıca adli yargı mercilerinde kiracılık sıfatının tespiti için de dava açıldığı, adli yargı ilk derece mahkemesince verilen kiracılığın devamının tespitine dair kararın Yargıtay ilgili dairesince bozulması üzerine, ilk derece Mahkemesince yeniden yargılama yapılarak kiracılık sıfatının tespiti isteminin reddi yönünde hüküm kurulduğu ve söz konusu kararın Yargıtay'ca onandığı, işbu sefer ... gün ... sayılı yazı ile taşınmazın tahliyesi için ...

Kaymakamlığından talepte bulunulduğu, ...

Kaymakamlığınca ilgili taşınmazın tahliyesi için kiracıya tebliğ edilen işlemin ...İdare Mahkemesinin ... esasına kayden dava konusu edilmesi üzerine taşınmazın tahliyesinin sağlanmadığı; anlaşılmakta olup, müteakiben 04/04/2016 günü set üstü çay bahçesini zemin kotu üstünde tutan istinat duvarının yıkılarak, toprak kaymasına sebebiyet vermesi üzerine, ...'ın göçük altında kalarak hayatını kaybettiği, uyuşmazlıkta, olaya ilişkin tutulan olay yeri inceleme tutanağı, olay yeri inceleme raporu ve Cumhuriyet Savcılığı'nca olay yerinde uzman bilirkişilerce yapılan incelemenin akabinde tanzim edilen bilirkişi raporunda yer alan tespitlerden;

duvarın zaman içinde bakımının yapılmadığı, drenaj sisteminin oluşturulmadığı, herhangi bir destek güçlendirmenin yapılmadığı, duvar arkasında yer alan ağaçların duvara baskı kurarak zamanla deforme ettiğinin görüldüğü,

davalı idarece her ne kadar tahliyenin iradeleri dışında gerçekleştirilememesi nedeniyle kusurlarının olmadığı ileri sürülmüş ise de bahse konu alanın zamanında bakım onarımının yapılmasıyla göçük olayının gerçekleşmesinin önlenebileceği açık olup olayın gerçekleştiği alanın bakım ve onarımından sorumlu olan davalı idarenin meydana gelen olayda hizmet kusurunun bulunduğu sonuç ve kanaatine varıldığı ve müteveffanın eşi ...'ın 644.399,25-TL, kızı ...'ın 177.116,65-TL, engelli oğlu ...'ın 46.065,42-TL olmak üzere toplam 867.581,32-TL maddi zararının 90.000,00-TL'sinin idareye başvuru tarihinden itibaren hesaplanacak yasal faiziyle,

kalan tutarın ise miktar artırım dilekçesinin davalı idareye tebliğ edildiği 20/08/2021 tarihinden itibaren hesaplanacak yasal faiziyle birlikte ödenmesine, ...'ın 85.000,00-TL manevi tazminat talebinin 65.000,00-TL'sinin kabulüne, 20.000,00-TL'sinin reddine, ...'ın 50.000,00-TL manevi tazminat talebinin 30.000,00-TL'sinin kabulüne, 20.000,00-TL'sinin reddine, ...'ın 60.000,00-TL manevi tazminat talebinin 40.000,00-TL'sinin kabulüne, 20.000,00-TL'sinin reddine, söz konusu tutarların davalı idareye başvuru tarihinden itibaren hesaplanacak yasal faiziyle birlikte davalı idareden tazminine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu, ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, uyuşmazlığa konu olan çay bahçesinin tahliyesi için olaydan önce ... Kaymakamlığına süresi içerisinde gerekli bildirimlerin yapıldığı, ancak Kaymakamlıkça tahliyenin sağlanmadığı, bu sebeple ... Kaymakamlığının kusurunun bulunduğu, hasım mevkiine alınması gerektiği, idarelerine izafe edilebilecek herhangi bir kusurun bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI

Davacılar tarafından, kararın hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Uyuşmazlıkta, 04/04/2016 günü yıkılan set üstü çay bahçesinin, davalı ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından ... Teks. İnş. San. Ltd. Şti'ye kiraya verildiği, ancak Müzeler Müdürlüğünün 28/04/2010 tarihli yazısına istinaden ...

Parkı'nda yer alan set üstü çay bahçelerine ait izinsiz yapıların tahliyesinin istenildiği, bu kapsamda kira sözleşmesi feshedilerek taşınmazın tahliyesinin dava dışı şirketten talep edildiği, şirket tarafından söz konusu tahliye işlemine karşı ... ...

İdare Mahkemesinin ... esasına kayden dava açıldığı, ayrıca adli yargı mercilerinde kiracılık sıfatının tespiti için de dava açıldığı, adli yargı ilk derece mahkemesince verilen kiracılığın devamının tespitine dair kararın Yargıtay ilgili dairesince bozulması üzerine, ilk derece Mahkemesince yeniden yargılama yapılarak kiracılık sıfatının tespiti isteminin reddi yönünde hüküm kurulduğu ve söz konusu kararın Yargıtay'ca onandığı, işbu sefer ... gün ... sayılı yazı ile taşınmazın tahliyesi için ...

Kaymakamlığından talepte bulunulduğu, ... Kaymakamlığınca ilgili taşınmazın tahliyesi için kiracıya tebliğ edilen işlemin ...

İdare Mahkemesinin ... esasına kayden dava konusu edilmesi üzerine taşınmazın tahliyesinin sağlanmadığı, müteakiben 04/04/2016 günü set üstü çay bahçesini zemin kotu üstünde tutan istinat duvarının yıkılarak toprak kaymasına sebebiyet vermesi üzerine, ...'ın göçük altında kalarak hayatını kaybettiği, bunun üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

Anayasanın 125. maddesinde, “İdarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu" belirtilmiştir. İdarenin hizmetinde bulunduğu toplum içindeki faaliyetleri dolayısıyla zarar görenler ile görmeyenler arasında bozulan dengenin yeniden kurulabilmesi için anılan Anayasa hükmü, hukuk devleti kavramının bir gereği olarak, hakkaniyet kuralları da gözetilmek suretiyle, geniş bir yoruma tabi tutulması gerekmektedir.

Bu suretle, idarenin görevleri gereği yaptığı idari faaliyetler sonucu doğan bireysel nitelikli zararların karşılanmasının yanı sıra, görevlerini gereği gibi, tam ve zamanında yerine getirememesinden doğan zararlar da idarenin hizmet kusurunu oluşturur.

Bu yerine getirememe durumu, kimi hallerde bizzat idarenin iradesi dışında, ekonomik, idari birimler arasındaki koordinasyonsuzluk, öngörememe gibi sebeplerle meydana gelse bile idarenin hukuki sorumluluğu ortadan kalkmamakta, görevin tam ve zamanında yerine getirilememesi sonucu oluşan bireysel zararın (bozulan toplumsal dengenin yeniden sağlanması için) tazmini gerekir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dava dosyasında yer alan tutanak, olay yeri inceleme raporu ve Cumhuriyet Savcılığınca olay yerinde uzman bilirkişilerce yapılan incelemenin akabinde tanzim edilen bilirkişi raporunda yer alan tespitlerden de anlaşıldığı üzere; duvarın zaman içinde bakımının yapılmadığı, drenaj sistemi oluşturulmadığı, herhangi bir destek güçlendirmenin yapılmadığı, duvar arkasında yer alan ağaçların duvara baskı kurarak zamanla deforme ettiği görüldüğünden, söz konusu alanın bakım onarımından sorumlu olan ...

Büyükşehir Belediye Başkanlığının meydana gelen olayda hizmet kusurunun bulunduğu, ayrıca olaydan önce taşınmazın, ... Büyükşehir Belediyesi tarafından ... Kaymakamlığından tahliyesinin talep edilmesine rağmen ve tahliye işlemlerine girişen Kaymakamlığın, tahliye işleminin yürütmesinin durdurulması yönünde verilmiş herhangi bir mahkeme kararı olmamasına rağmen taşınmazın tahliyesini sağlamadığından ...

Kaymakamlığının da hizmet kusurunun bulunduğu, hal böyle iken; davalı idarelerin meydana gelen zararın tazmininden müştereken ve müteselsilen sorumlu olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır. Nitekim, aynı olaya ilişkin benzer dosyada, ... Büyükşehir Belediyesi ile birlikte ... Kaymakamlığını da kusurlu bularak anılan idareler aleyhine tazminata hükmeden....

İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin kararı, Dairemizin 08/05/2024 tarih ve E:2019/6306, K:2024/2666 sayılı kararıyla onanarak kesinleşmiştir.

Olayda ... Büyükşehir Belediyesi ile birlikte ... Kaymakamlığının da kusuru bulunduğundan, Mahkemece dava dışı ... Kaymakamlığı hasım konumuna alınarak dosya tekemmülü sağlandıktan sonra yeniden karar verilmesi gerekmektedir. Bu itibarla, ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.