Danıştay 8. Daire E.2022/3476 K.2025/452

Dava konusu istem: Davacının askıya alınan "toplu taşıma aracı kullanım belgesi"nin yeniden kullanıma açılması istemiyle yaptığı başvurunun… tarih ve … sayılı UKOME kararı ile kabul edilen Yönerge'nin 3. maddesinde aranılan şartları taşımadığından bahisle reddedilmesine yönelik ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dava konusu işlemin dayanağı olarak belirtilen 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 86/1 maddesi kapsamında sicil kaydının bulunduğu yönündeki gerekçe doğrultusunda yapılan değerlendirmede, 10/03/2013 tarihinde işlemiş olduğu yaralama ve hakaret suçu nedeniyle ...

Asliye Ceza Mahkemesi nezdinde açılan davada, ... tarih ve E:..., K:... sayılı karar ile basit tıbbi müdahale ile giderilemeyecek nitelikte kasten yaralama nedeniyle sübut bulan eylemi karşılığında 11 ay 20 gün hapis cezası ile cezalandırılmasına, TCK 51. maddesi gereğince hapis cezasının ertelenmesine ve 2 (iki) yıl süreyle denetim altında tutulmasına, hakaret suçlamasıyla ilgili olarak ise beraatine hükmedildiği ve kararın 19/06/2013 tarihi itibarıyla kesinleştiği belirlendiğinden,

İstanbul sınırları dahilindeki minibüs, taksi, taksi dolmuş, otobüs ve tüm servis türlerinde kullanılan taşıtlarda çalışan şoförler için "toplu taşıma aracı kullanım belgesi" uygulamasına geçilmesine ve şoförlerde aranılacak özellikler arasında da başvuru tarihi itibarıyla 6 (altı) ayı geçmemiş, resmi kurumlar için sorgulanmış adli sicil kaydı sahibi olmak şartlarını öngören ... sayılı İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ulaşım Koordinasyon Merkezi kararının 09.05.2018 tarihinde kabul edildiği hususu dikkate alındığında,

davacı hakkında UKOME kararı henüz yürürlüğe girmeden önce işlemiş olduğu bir suçtan dolayı verilmiş olan mahkumiyet hükmünün davacı aleyhine yorumlanamayacağı, diğer bir ifadeyle 09.05.2018 tarihinde kabul edilen İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ulaşım Koordinasyon Merkezi Kararı'nın geçmişe uygulanamayacağı sonucuna varılması nedeniyle tesis olunan dava konusu işlemde hukuka uyarlılık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, toplu taşıma aracı kullanım belgesi başvurularının belediyenin internet sitesi üzerinden yapılmakta olduğu, kişilerin adli sicil kaydına ilişkin bilginin Adli Sicil İstatistik Kurumu ile yapılan bilgi paylaşımıyla doğrudan internet sistemi üzerinden görüldüğü, Adli sicil kaydında Türk Ceza Kanunu ve Kabahatler Kanunu'nun belirli maddelerinin bulunması halinde başvurunun kabul edilmediği, bu belge verildikten sonra mahkemelerce verilen kararların adli sicil kaydına işlenmesi ve bu bilginin belediye sistemine ulaşması halinde de kişilere verilmiş olan belgelerin askıya alındığı,

davacının 18.12.2017 tarihli başvurusu üzerine, bu tarih itibarıyla tüm şartları sağlıyor olması nedeniyle, toplu taşıma aracı kullanım izin belgesi düzenlendiği, Adli Sicil İstatistik Kurumu tarafından sistem üzerinden online olarak paylaşılan bilgilerden, başvuru sahibinin Türk Ceza Kanunu'nun 86/1 ve 87/3 maddelerinde adli sicil kaydı bulunduğunun görülmesi üzerine daha önce verilen belgesinin askıya alındığı, davanın reddedilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

İLGİLİ MEVZUAT

5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 7. maddesinin (f) fıkrasında.

"Büyükşehir ulaşım ana planını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini plânlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek" büyükşehir belediyesinin görevleri arasında sayılmış, anılan Kanun'un 9. maddesinde.

“Büyükşehir içindeki kara, deniz, su, göl ve demiryolu üzerinde her türlü taşımacılık hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesi amacıyla, büyükşehir belediye başkanı ya da görevlendirdiği kişinin başkanlığında, yönetmelikle belirlenecek kamu kurum ve kuruluşları ile, Türkiye Şoförler ve Otomobilciler Federasyonunun görevlendireceği ilgili odanın temsilcisinin katılacağı Ulaşım Koordinasyon Merkezi kurulur.

İlçe belediye başkanları kendi belediyesini ilgilendiren konuların görüşülmesinde koordinasyon merkezlerine üye olarak katılırlar. Ulaşım Koordinasyon Merkezi toplantılarına ayrıca gündemdeki konularla ilgili üye olarak belirlenmeyen ulaşım sektörü ile ilgili kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarından ihtisas meslek odalarının temsilcileri de davet edilerek görüşleri alınır.

Bu Kanun ile büyükşehir belediyesine verilen trafik hizmetlerini plânlama, koordinasyon ve güzergâh belirlemesi ile taksi, dolmuş ve servis araçlarının durak ve araç park yerleri ile sayısının tespitine ilişkin yetkiler ile büyükşehir sınırları dahilinde il trafik komisyonunun yetkileri ulaşım koordinasyon merkezi tarafından kullanılır. Ulaşım koordinasyon merkezi kararları, büyükşehir belediye başkanının onayı ile yürürlüğe girer.

Ulaşım koordinasyon merkezi tarafından toplu taşıma ile ilgili alınan kararlar, belediyeler ve bütün kamu kurum ve kuruluşlarıyla ilgililer için bağlayıcıdır. Koordinasyon merkezinin çalışma esas ve usulleri ile bu kurullara katılacak kamu kurum ve kuruluş temsilcileri, İçişleri Bakanlığı tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.

Büyükşehir belediyelerine bu Kanun ile verilen görev ve yetkilerin uygulanmasında, 13/10/1983 tarihli ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun bu Kanuna aykırı hükümleri uygulanmaz.” kuralına yer verilmiştir.

15/06/2006 tarih ve 26199 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Büyükşehir Belediyeleri Koordinasyon Merkezleri Yönetmeliği'nin "Ulaşım Koordinasyon Merkezi" başlıklı üçüncü kısmının “Görev ve yetkileri” kenar başlıklı 18. maddesinde; “(1) UKOME, büyükşehir içindeki kara, deniz, göl, nehir, kanal ve demiryolu üzerinde her türlü taşımacılık hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesini sağlamak üzere; ulaşım, trafik ve toplu taşıma konularında üst düzeyde yönlendirici karar alma, uygulama, uygulatma ve ilgili mevzuattaki usulüne göre gereken tesisleri kurma, kurdurma ve işletme hak ve yetkilerine haizdir.

Bu amaçla; a) Büyükşehir belediyesinin sınırları içinde, mevzuatla yetkili kılındığı durumlarda mahalli ihtiyaç ve şartlara göre trafik düzeni ve güvenliğini sağlamak amacıyla gerekli tedbirleri almakla, (…) ç) Kara, deniz, göl, nehir, kanal ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek;

otobüs, taksi, dolmuş ve servis durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmekle (…) d) Karayolu taşımacılığına ait mevzuat hükümleri saklı kalmak üzere, trafik düzeni ve güvenliği yönünden belediye sınırları içinde ticari amaçla çalıştırılacak yolcu ve yük taşıtları ile motorsuz taşıtların çalışma şekil ve şartları ile bu taşıtların teknik özelliklerini tespit etmek, çalıştırılabileceği yerler ile güzergâhlarını tespit etmek ve sayılarını belirlemek, bunlara izin ve çalışma ruhsatı vermekle, e) Büyükşehir belediyesinin sınırları içinde, ulaşım,

toplu taşıma ve trafik mevzuatının büyükşehir belediyesine verdiği yetki doğrultusunda uygulamaya yönelik yönlendirici karar almak ve görüş oluşturmakla, (...)” kuralı, “Ulaşım Koordinasyon Birimi” kenar başlıklı 21. maddesinde; “(1) UKOME'nin sekreterya hizmetleri, büyükşehir belediye başkanlığı bünyesinde bu amaçla oluşturulacak ulaşım koordinasyon birimi tarafından yürütülür.” kuralı.

“Görevleri" kenar başlıklı 22. maddesinde ise; “(1) Ulaşım koordinasyon birimi; a) Başkanın emir ve talimatları doğrultusunda gündemi hazırlar ve üyelere duyurur. b) Görüşme tutanaklarını düzenler. c) Alınan kararları yazar, üyelerin imzalarını tamamlatır ve ilgili mercilere gönderir. ç) UKOME toplantılarına üye gönderen kurum ve kuruluşlarla irtibatı sağlar. d) Büyükşehir belediye ve mücavir alan sınırları içinde nazım plana uygun arazi kullanım ve ulaşım planlama çalışmaları doğrultusunda büyükşehir ulaşım planının yapılması için gereken ön çalışmaları yaparak kurula sunar.” kuralı yer almıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda belirtilen Belediye mevzuatı hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden; toplu taşıma araçları ile servis ve taksi sayılarının, bu araçların güzergahları ile bunların çalışma şekil ve şartlarının belirlenmesi, toplu taşıma araçlarının kullanım izin belgelerinin ile çalışma ruhsatlarının verilmesi konusunda karar verme yetkisinin Ulaşım Koordinasyon Merkezine ait olduğu anlaşılmakta olup, büyükşehir belediye başkanlığı bünyesinde oluşturulan ulaşım koordinasyon biriminin, daire başkanlığının, müdürlüğün ya da toplu ulaşım denetim komisyonunun bu konuda işlem tesis etme yetkisinin bulunmadığı anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlık, davacının adli sicil kaydı bulunduğundan bahisle tarafına Toplu Taşıma Aracı Kullanım Belgesi düzenlenmemesine ilişkin işlemden kaynaklanmıştır.

Toplu taşıma aracı kullanım belgesi verilmesinde karar verme yetkisi Ulaşım Koordinasyon Merkezine ait olduğundan davacının bu belgenin düzenlenmesi istemiyle yaptığı başvuru üzerine UKOME Genel Kurulu tarafından işlem tesis edilmesi gerekirken, bu konuda yetkisi bulunmayan Toplu Ulaşım Hizmetleri Müdürlüğünce tesis edilen işlemde yetki unsuru yönünden hukuka uyarlık bulunmamıştır.

Bu durumda; Bölge İdare Mahkemesi kararının neticesi itibarıyla hukuka uygun olduğu görülmüştür.

KARŞI OY

(X) - Dava, davacının askıya alınan "Toplu Taşıma Aracı Kullanım Belgesi"nin yeniden kullanıma açılması istemiyle yaptığı başvurunun "... tarih ve ... sayılı UKOME Kararı ile kabul edilen Yönergenin 3. maddesinde aranılan şartları taşımadığı" gerekçesiyle reddedilmesine yönelik ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istemiyle açılmıştır.

Her ne kadar, dairemiz kararında, davanın konusunun davacının adli sicil kaydı bulunduğundan bahisle tarafına Toplu Taşıma Aracı Kullanım Belgesi düzenlenmemesine ilişkin işlemden kaynaklandığı, dava konusu "Toplu Taşıma Aracı Kullanım Belgesi" verilmesinde karar verme yetkisinin Ulaşım Koordinasyon Merkezine ait olduğu, bu nedenle söz konusu belgenin düzenlenmesine ilişkin başvurunun reddedilmesi işleminde yetkinin UKOME genel kuruluna ait olduğundan bu konuda yetkisi bulunmayan Toplu Ulaşım Hizmetleri Müdürlüğünce tesis edilen işlemde yetki yönünden hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle Bölge İdare Mahkemesi kararının onanmasına karar verilmiş ise de;

Dosyadaki bilgi ve belgelerin incelenmesi neticesinde, İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ulaşım Daire Başkanlığı Toplu Ulaşım Hizmetleri Müdürlüğü'nün UKOME'nin verdiği kararlar doğrultusunda uygulamaya yönelik olarak dava konusu işlemi tesis ettiği, UKOME'nin yapısı, oluşumu, toplanma ve karar alma usulü dikkate alındığında, her bir UKOME kararının uygulanmasına yönelik işlemin de yine UKOME tarafından yapılmasının zaman ve emek israfına yol açacağı gibi, davalı belediyenin toplu ulaşım hizmetlerini yürütmekle görevli ve yetkili müdürlüğünce, ilgililerden iletilen başvuruların UKOME kararları çerçevesinde incelenip değerlendirilerek başvurulara cevap verilmesinde mevzuat açısından bir engel bulunmadığı anlaşılmaktadır.

Bu durumda, yukarıda belirttiğim gerekçeyle uyuşmazlığın esası hakkında karar verilmesi gerektiği görüşü ile Dairemiz çoğunluk kararına katılmıyorum.