Danıştay 8. Daire E.2022/3652 K.2025/278

Dava konusu istem: Davacı şirket adına kayıtlı ... plakalı aracın izinsiz turizm yolcu taşımacılığı yapıldığından bahisle 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-a maddesi uyarınca 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin ... gün ve ... sayılı işlemin iptali istemiyle açılmıştır.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davalı idarece dava konusu işlemlerin nedeni olarak yapılan kontrollerde " turizm taşımacılık izin belgesi almaksızın ticari faaliyette bulunmak." şeklinde tespite yer verildiği görüldüğünden, dava konusu işlemlere ilişkin bilgi ve belgelerin davalı idareden istenilmesi üzerine, dosyaya ibraz edilen 01/06/2021 tarih saat 12:55'de tutulan tutanakta;

"... plaka sayılı aracın şoförüyüm, araçta bulunan yolcuyu Cankurtarandan aldım, havalimanına götürüyordum, yolculuk ücretlemesi çalıştığım şirketle anlaşmalıdır, aracın turizm taşımacılık izin belgesi olmadığını bilmiyordum" şeklinde araç sürücüsünün beyanına yer verildiği, tutanak üzerinde "Not: araçtaki yolcular ödemeyi şirkete ödediklerinden cezai işlem uygulanmamıştır" şeklinde bir ifadeye de yer verildiği,

her ne kadar tutanakta araçtaki yolcunun veya yolcuların beyanına yer verilmemişse de, davacı tarafından ekte sunulan belgelerde araçta buluna yolcuların aracın adına tescilli olduğu davacı şirketin sahip olduğu diş kliniğine tedaviye gelen müşteri olduğu, yabancı uyruklu yolcunun kaldığı otelden alınarak havalimanına diş kliniğinin de sahibi olan şirket adına tescilli araçla götürüldüğü,

davacının beyanları ile sunulan belgelerin örtüştüğü görülmekte olup bu haliyle aracın ruhsatsız ticari faaliyette bulunduğu ve yolcu taşıdığına ilişkin herhangi bir somut tespit içeren bilgi ve belgenin davalı idare tarafından dosyaya ibraz edilmediğinin görüldüğü,

öte yandan diş kliniğine gelmiş olan ve yurt dışına gidecek olan yolcunun havalimanına bırakılması karşılığında ve bu taşıma hizmetine yönelik olarak ayrıca bir ücret ödenilmediği dikkate alındığında, izin/ruhsat almadan taşımacılık yapıldığından söz edilemeyeceğinden, 2918 sayılı Kanun'un Ek 2'nci maddesinin 3'üncü fıkrasının düzenlenme amacının ilgili belediye hudutları dahilinde, izinsiz ticari amaçlı yolcu taşımacılığını engellemek olduğu, olayda ise, davacının sahibi olduğu diş kliniğine gelmiş olan ve yurt dışına gidecek olan yolcunun havalimanına bırakıldığının belirtildiği,

dolayısıyla ilgili Kanun'un Ek 2/3-a maddesi kapsamında çalışma izni/ruhsatı almadan belediye sınırları dâhilinde yaptırıma tabi izinsiz ticari yolcu taşımacılığı yapılmadığından bahisle dava konusu aracın 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'ÜN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

01/06/2021 tarihinde yapılan denetimde, davacı şirkete ait ... plakalı araç ile yabancı uyruklu kişinin Cankurtaran'dan alınarak havalimanına götürüldüğü tespit edilerek düzenlenen tutanağa istinaden, söz konusu aracın 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-a maddesi uyarınca 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin işlemin tesis edildiği, bu işlemin iptali istemiyle de bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 18/10/2018 tarih ve 7148 sayılı Kanun'un 26.maddesi ile değişik Ek 2. maddesinde; "Araçlarını motorlu araç tescil belgesinde gösterilen maksadın dışında kullananlar ile sürülmesine izin veren araç sahiplerine 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır. (Mülga cümle:21/2/2019-7166/5 md.)(…) (Ek fıkra:21/2/2019-7166/5 md.) Ayrıca, araç on beş gün süre ile trafikten menedilir.

10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgili belediyeden;

a) Çalışma izni/ruhsatı almadan,

b) Alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında,

c) Alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergâh dışında

belediye sınırları dâhilinde yolcu taşımak yasaktır. Bu fıkranın (a) bendine uymayanlara 5.010 Türk lirası, (b) bendine uymayanlara 2.018 Türk lirası, (c) bendine uymayanlara 1.002

Türk lirası idari para cezası verilir. Fiilin işlendiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde tekerrürü hâlinde, bu fıkrada yer alan idari para cezaları iki kat olarak uygulanır.

İşleteni veya sahibi, sürücüsünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın aracın bu maddenin üçüncü fıkrasına aykırı olarak kullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddenin üçüncü fıkrasının;

a) (a) bendinin ihlali hâlinde altmış gün,

b) (b) bendinin ihlali hâlinde otuz gün,

c) (c) bendinin ihlali hâlinde ise on beş gün süreyle trafikten menedilir.

İlgili belediye tarafından tahdit veya tahsis kapsamına alınmış ve bu kapsamda verilmiş çalışma izninin/ruhsatının süresi bittiği hâlde, belediye sınırları dâhilinde yolcu taşıyan kişiye 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır ve eksikliği giderilinceye kadar araç trafikten menedilir.

Ayırıcı işareti bulunmayan üçüncü fıkra kapsamındaki araçlardan taşımacılık hizmeti alanlara da 334 Türk lirası idari para cezası uygulanır." düzenlemesi yer almaktadır.

İstanbul Büyükşehir Belediyesi Servis Araçları Yönergesi'nin 1. maddesinde, İBB sınırları içinde yolcu taşıma izni verilen servis araçlarının hangi koşullar altında ve ne şekilde çalışacaklarının, bunların işleticileri ile verilen hizmetten yararlanan kuruluşlar/şahıslar arasındaki ilişkileri, uygulamayı yürütecek ve denetleyecek olan kuruluş ve organların yetki ve sorumluluk alanlarını belirlemek amacıyla hazırlandığı,

2. maddesinde, "Turizm Yolcu Taşımacılığı"nın şehir içi turizm yolcu taşımacılığı yapan araçları, "Ücretsiz Servis Taşımacılığı"nın müşteri hizmeti adı altında ücretsiz yolcu taşımacılığı yapan servis araçlarını, "Yüksek Öğrenim Kurumları Öğrenci Servis Taşımacılığı"nın Yüksek Öğrenim Kurumları (Üniversite) öğrencilerinin taşımacılığını yapan servis araçlarını," Sosyal Etkinlikler Grup Servis Taşımacılığının, düğün, nişan, cenaze, piknik, asker uğurlama, hac/umre dönemi yolcu uğurlama ve karşılama, sportif aktiviteler, plaj etkinlikleri, yaz dönemi eğitim kursları ile dernek,

kurum ve kuruluşların sosyal etkinliklerinin ulaşım faaliyetlerinin gruplar halinde yapılmasını kapsadığı, turizm etkinlikleri çerçevesinde yapılan organizasyon faaliyetlerinin bu kapsam dışında olduğu özellikle belirtilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dosyada yer alan bilgi ve belgelerin incelenmesinden, 01/06/2021 tarihinde denetim yapan polis memurlarınca düzenlenen ve araç sürücüsü tarafından imzalanan tutanak ile araç içerisinde bulunan yolcunun, turizm yolcu taşımacılığı güzergah izin belgesi bulunmaksızın havalimanına götürüldüğünün, yolcunun ücretine ilişkin durumun araç sürücüsünün adına çalıştığı şirketle anlaşmalı olduğu hususlarının tespit edildiği görülmekle birlikte davacı şirket tarafından dava dilekçesinde, faaliyet konusu sağlık kliniklerine yurt dışından ve yurt içinden gelen hastaların otele, kliniğe ve terminale götürdüklerini denetim tarihinde araçta bulunan yolcunun da yabancı uyruklu olduğu ve gerçekleştirilen diş tedavisinin bitiminde havalimanına götürdüklerini beyan ettiği anlaşılmaktadır.

Bu durumda 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanun'un Ek 2. maddesinin düzenlenme amacının ilgili belediye hudutları dahilinde, izinsiz ticari amaçlı yolcu taşımacılığının engellenmesi olduğu, davacı şirketin yurt dışından ve yurt içinden gelen kişilere yönelik sağlık alanında faaliyet gösterdiği, yapılan denetim esnasında araç sürücüsünün beyanı ve davacı şirketin ikrar ettiği üzere yabancı uyruklu sağlık hizmeti alan kişiyi İstanbul ili sınırları içerisinden havalimanına taşımasına rağmen bunun için aranılan "Turizm Yolcu Taşımacılığı İzin Belgesi"nin bulunmadığının açık olduğu,

sonuç olarak Cankurtarandan havalimanına transfer edilen kişinin ücret karşılığı ve sağlık turizmi kapsamında taşındığı, dolayısıyla uyuşmazlık konusu taşımacılığın 2918 sayılı Kanunun Ek 2/3-a maddesi kapsamındaki ticari taşımacılık kapsamına girdiği anlaşıldığından, bu haliyle tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.

Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.