Danıştay 8. Daire E.2022/370 K.2025/8325

Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından, Uşak ili, Merkez ilçesi, ... (...) köyü sınırları içerisinde yer alan uhdesindeki ... ruhsat numaralı sahada, daha öncesinden Orman Genel Müdürlüğü İzin ve İrtifak Dairesi Başkanlığı tarafından verilen maden işletme izin süresinin uzatılması istemiyle yapılan 20/08/2020 tarihli başvurunun reddine ilişkin, Uşak Orman İşletme Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı yazısı ile bildirilen Orman Genel Müdürlüğü İzin ve İrtifak Dairesi Başkanlığı'nın ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davaya konu taşınmazın bulunduğu sahada daha önceden yapılan incelemelerde Orman ve Su İşleri Bakanlığı V. Bölge Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı yazısı içeriğinde, Tarım ve Orman Bakanlığı 5. Bölge Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı yazısında, Uşak Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı yazısı içeriğinde, Tarım ve Orman Bakanlığı Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü 2. Bölge Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı yazısında ve Müze Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı yazısı içeriğinde,

taşınmazda madencilik faaliyetlerinin yapılmasında herhangi bir sakınca bulunmadığının belirtildiği, davacı şirket tarafından işletme süresinin uzatılması istemiyle yapılan 20/08/2020 tarihli başvurunun yapılmasından sonra yapılan incelemelerde ise, 07/10/2020 tarihinde tanzim edilen "değerlendirme formu" başlıklı rapor ve ... tarihli ve ...

E-izin dosya numaralı "izin raporu" başlıklı rapor içeriğinde de maden işletme alanına izin verilmesinde sakınca olmadığının belirtildiği, aynı şekilde Uşak Orman İşletme Şefliğinin ... tarihli, ... sayılı ve Uşak Orman işletme Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı yazıları ile ... tarih ve ... sayılı Denizli Orman Bölge Müdürlüğü İzin ve İrtifak Şube Müdürlüğü yazısında da davacı şirket tarafından talep edilen temdit izni verilmesinde sakınca olmadığı hususlarının belirtilmesine karşın,

kamu yararı amacı ile hizmet gerekleri yönünden hukuken kabul edilebilir herhangi bir geçerli ve somut neden gösterilmeden maden işletme izin süresinin uzatılması talebinin reddedildiği anlaşılmakla, dava konusu Uşak Orman İşletme Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı yazısı ile bildirilen Orman Genel Müdürlüğü İzin ve İrtifak Dairesi Başkanlığı'nın ... tarih ve ... sayılı işleminde mevzuata ve hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlem hukuka aykırı bulunarak iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, vekalet ücretinin idarelerinden alınarak davacıya verilmesinin ve YD itiraz aşamasında davalıdan tahsil edilmeyen 162,10-TL YD itiraz harcının tahsili için ilgili tahsil dairesine müzekkere yazılmasına ilişkin kararın hukuka aykırı olduğu, kurumlarının 08/04/2018 tarihinde yürürlüğe giren Kanun ile harçlardan muaf hale gelmesi nedeniyle karşı tarafın yatırdığı harç ve yargılama giderinin kurumlarınca verilmesi şeklinde hüküm kurulmasının hukuka aykırı olduğu, şirkete maden işletme, tesis ve maden altyapı tesis izninin verileceğine ilişkin taahhüt verilmediği,

ÇED, sit, ruhsat, ve benzeri belgelerin alınmasının kesinlikle izin verileceği anlamına gelmediği, söz konusu mevcut sahasının devamı olsa da, talep edilen alanın yerleşim yerlerine ve tarım arazilerine yakın olması, bu istikamette genişleme olması, ayrıca yerleşim yeri öngörünümünde kalması sebebi ile orman ve halk ilişkilerini olumsuz etkileyeceğinden ve ormancılık faaliyetine engel teşkil edebileceği göz önüne alındığında izin verilmesinde kamu yararı görülmediği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, sahadaki faaliyetleri için 4.391,02 m² ocak alanı iznine ihtiyacı bulunduğu, Orman Bölge Müdürlüğünce orman izni verilmesinde sakınca olmadığı görüşüne rağmen Orman Genel Müdürlüğünce talebinin reddedildiği, talebin reddine ilişkin işlemin gerekçe içermediği, bu nedenle işlemin iptal edildiği belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NUN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı şirketin Uşak ili, Merkez ilçesi, ... (...) köyü sınırları içinde I-b grubu işletme ruhsatı bulunmaktadır. Davacı 20/08/2020 tarihli dilekçesi ile 4.391,02 m2 lik ormanlık alanda ocak alanı olarak kullanmak amacıyla davalı idareden yeni izin isteminde bulunmuştur.

Davalı idarenin ... tarih ve ...

E-izin dosya numaralı izin raporundan sonra Uşak Orman İşletme Şefliği İşletme Şefi, Kadastro ve Mülkiyet şefi, Mühendis ve İşletme Müdür yardımcısı tarafından imzalı Uşak Orman İşletme Müdürlüğüne yönelik olarak yazılan ... tarih ve ... sayılı yazıda, davacının idarenin şartlarını kabul ettiğine dair noter onaylı taahhüt senedi verilmesi ile teminat ve ağaçlandırma bedelini ödemesi şartıyla 4.391,02 m2lik alanda maden işletme izni verilmesinde sakınca olmadığı belirtilmiştir.

09/10/2020 tarihli İşletme Müdürü görüşü ile ... tarihli ... sayılı Bölge Müdürü görüşünde de istenilen iznin verilmesinde idarenin şartlarının kabulü halinde bir sakınca olmadığı belirtilmiştir. (Dava konusu izne yönelik izin raporu, İşletme Müdürlüğü ve Bölge Müdürlüğü görüşleri, Dairemizin E:2022/360 sayılı dosyasından edinilmiştir.)

Orman Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işlemi ile söz konusu sahanın orman olarak kullanılmasında yarar görüldüğünden, izin verilmesinde kamu yararı görülmediği belirtilerek talebin uygun değerlendirilmediğine ilişkin işlem ile bu işlemin davacıya bildirildiği ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

28/04/2018 tarihinde yürürlüğe giren 7139 sayılı Kanun'un 33. maddesi ile 31/10/1985 tarihli ve 3234 sayılı Orman Genel Müdürlüğü Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulü Hakkında Kanun'un 33. maddesine, eklenen ''Genel Müdürlük, 2/7/1964 tarihli ve 492 sayılı Harçlar Kanununa göre alınan harçlardan, bu Kanunda belirtilen görevleri kapsamında düzenlenen kâğıtlar sebebiyle damga vergisinden ve tapu ve kadastro işlemlerinden kaynaklanan döner sermaye hizmet bedellerinden muaftır.'' hüküm ile davalı idare harçtan muaf hale getirilmiştir.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 31. maddesinde; bu Kanunda hüküm bulunmayan haller arasında sayılan bilirkişi ve keşif konusunda Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu hükümlerinin uygulanacağı; bilirkişilerin, bilirkişilik bölge kurulları tarafından hazırlanan listelerden seçileceği ve bilirkişiler hakkında Bilirkişilik Kanunu ve 12/1/2011 tarih ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun ilgili hükümlerinin uygulanacağı kuralına yer verilmiştir.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun ''Bilirkişiye başvurulmasını gerektiren hâller'' başlığını taşıyan 266. maddesinde; mahkemenin, çözümü hukuk dışında, özel veya teknik bilgiyi gerektiren hâllerde, taraflardan birinin talebi üzerine yahut kendiliğinden, bilirkişinin oy ve görüşünün alınmasına karar vereceği kuralı yer almıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Davalı idarenin talebi yerinde inceleyen İşletme Şefliğince düzenlenen ... ve ... E-izin dosya numaralı izin raporunun 19 numaralı kısmında, izin alanının 5 km yarıçapındaki baraj, göl, köy, mesire yeri, tabiat ve milli park, çevre koruma alanı ve kamu yatırımı sayılarının belirtildiği, buna göre izin istemine konu alanın, 5 km yarıçapındaki alanda, bir adet baraj, bir adet göl, iki adet köy ve bir adet mesire yeri olduğu görülmektedir.

Her ne kadar rapor sonucu verilen İşletme Müdürlüğü ve Bölge Müdürlüğü görüşlerinde davacı adına izin verilmesinde sakınca bulunmamışsa da, izin istenen alanın ilk defa izne konu edilecek, yeni izin alanı olup İşletme Şefliği'nin bahsi geçen izin raporuna göre tahmini olarak 156 adet ağaç kesilecek olması hususları dikkate alındığında, söz konusu ormanlık alanın izne konu edilmesi halinde izin alanı çevresindeki baraj, göl, köy ve mesire yerine bir etkisi olup olmayacağı hususlarının irdelenerek,

alanın orman olarak korunması ile izne konu edilmesi durumundaki kamu yararı karşılaştırması yapılmak suretiyle, dava konusu izin istemin, Mahkemesince yerinde yaptırılacak keşif ve bilirkişi incelemesi alındıktan sonra değerlendirilmesi gerekmektedir.

Öte yandan, davalı idarenin ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:... K:... sayılı kararının hüküm fıkrasında ''YD itiraz aşamasında davalı idareden tahsil edilmeyen 162,10-TL YD itiraz harcının tahsili için ilgili tahsil dairesine müzekkere yazılmasına'' ilişkin kısmı yönünden idarelerinin harçtan muaf olduğundan kararın bu kısmının hukuka aykırı olduğu iddiasına yönelik olarak, Mahkemece keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu yeniden karar verileceğinden dolayı değerlendirme yapılmamıştır.

Bu itibarla, eksik incelemeye dayalı olarak verilen dava konusu işlemin iptali yönündeki Uşak İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.