Danıştay 8. Daire E.2022/3804 K.2024/2644

Dava konusu istem: Davacı tarafından, İstanbul Teknik Üniversitesi öğrenim süresi uzatılarak ders kaydının yapılmasına ilişkin talebinin, azami eğitim süresi içerisinde eğitimini tamamlamadığında bahisle reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:.., K:... sayılı kararda; davacının Uçak ve Uzay Bilimleri Fakültesi Uçak Bilimleri Mühendisliği programına 07.09.2011 tarihinde kayıt yaptırdığı, daha sonra 10.09.2014 tarihinde Uçak Mühendisliği bölümüne yatay geçiş yaptığı, davalı idarece davacının eğitim süresinin hesaplanmasında Yükeköğrenim Yürütme Kurulu'nun 15.07.2015 tarihli kararı uyarınca, 2014-2015 eğitim-öğretim yılı güz yarı yılının esas alındığı; davacı tarafından 2011 yılında üniversiteye kaydolduğu,

2014 yılında yürürlüğe giren düzenlemenin kendisine uygulanamayacağı iddia edilmiş ise de, düzenlemenin Yasanın yürürlüğe girdiği tarihteki tüm öğrencilere uygulanacağı, ancak sürelerin hesaplanmasında yürürlük tarihinin esas alınacağı, 2547 sayılı Kanunun Geçici 67. maddesinin, yürürlüğe girdiği 26.11.2014 tarihinde yükseköğretim kurumlarında kayıtlı olan tüm öğrencilere uygulanacağı, davacının 2014-2015 eğitim yılı güz döneminde eğitime başladığı, 7 yıllık eğitim süresini tamamlamasına rağmen halen ikinci sınıfta olduğu anlaşıldığı,

davacının eğitimini 7 yıllık sürede bitirmediğinden bahisle kayıt yenileme başvurusu hakkında işlem yapılamayacağına ilişkin tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, lisans öğrenimine başladığı 2011 yılında azami sürelere ilişkin mevzuatta bir düzenleme bulunmadığı, dava konusu işlem ile eğitim öğretim hakkının kısıtlandığı, işlemin hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, Yükseköğretim Yürütme Kurulu'nun 15/07/2015 tarihli kararı uyarınca yüksek öğretim kurumlarında kayıtlı öğrencilerin azami öğrenim sürelerinin başlangıç tarihi olarak 2014-2015 eğitim-öğretim yılı güz dönemi esas alındığı, tesis edilen işlemin hukuka ve mevzuata uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NİN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Dava; davacı tarafından, İstanbul Teknik Üniversitesinde öğrenim görmekte iken, öğrenim süresi uzatılarak ders kaydının yapılmasına ilişkin talebinin, azami eğitim süresi içerisinde eğitimini tamamlamadığından bahisle reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istemiyle açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2547 sayılı Yüksek Öğretim Kanunu'nun Diploma alma, ders kredilerinin hesaplanması, öğrencilik haklarından yararlanma ve sınavlar başlıklı 44. maddesinin c bendinde (Değişik: 19/11/2014-6569/28 md.) "Öğrenciler, bir yıl süreli yabancı dil hazırlık sınıfı hariç, kayıt olduğu programa ilişkin derslerin verildiği dönemden başlamak üzere, her dönem için kayıt yaptırıp yaptırmadığına bakılmaksızın öğrenim süresi iki yıl olan önlisans programlarını azami dört yıl, öğrenim süresi dört yıl olan lisans programlarını azami yedi yıl, öğrenim süresi beş yıl olan lisans programlarını azami sekiz yıl,

öğrenim süresi altı yıl olan lisans programlarını azami dokuz yıl içinde tamamlamak zorundadırlar. Hazırlık eğitim süresi azami iki yıldır. Azami süreler içinde katkı payı veya öğrenim ücretinin ödenmemesi ile kayıt yenilenmemesi nedeniyle öğrencilerin ilişikleri kesilmez.

Ancak üniversite yetkili kurullarının kararı ve Yükseköğretim Kurulunun onayı ile dört yıl üst üste katkı payı veya öğrenim ücretinin ödenmemesi ile kayıt yenilenmemesi nedeniyle öğrencilerin ilişikleri kesilebilir. Yatay geçiş ve çift ana dal eğitiminin usul ve esasları ile azami öğrenim süreleri, lisansüstü eğitim usul ve esasları ile öğrenim süreleri Yükseköğretim Kurulu tarafından çıkarılan yönetmelikle belirlenir.

Öğretim dili tamamen Türkçe olan programlarda mesleki yabancı dil dersleri dışında zorunlu yabancı dil hazırlık sınıfı açılamaz; ancak üniversite yetkili kurullarının kararı ve Yükseköğretim Kurulunun onayı ile isteğe bağlı olarak yabancı dil hazırlık sınıfı eğitimi verilebilir; bu hazırlık sınıfında başarılı olamayan öğrencilerin ilişikleri kesilmez ve eğitimlerine devam ederler.

Öğretim dili tamamen veya kısmen yabancı dil olan programların hazırlık sınıfını iki yıl içinde başarı ile tamamlayamayan öğrencilerin programdan ilişiği kesilir. Öğretim dili tamamen veya kısmen yabancı dil olan programların hazırlık sınıfından ilişiği kesilen öğrenciler kendi yükseköğretim kurumlarında öğretim dili Türkçe olan eşdeğer bir programa kayıt yaptırabilirler.

Ayrıca bu öğrenciler, kayıtlı olduğu yükseköğretim kurumunda eşdeğer program bulunmaması hâlinde talep etmeleri durumunda Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı tarafından bir defaya mahsus olmak üzere kayıt yaptırdığı yıl itibarıyla, öğrencinin üniversiteye giriş puanının, yerleştirileceği programa kayıt yaptırmak için aranan taban puanından düşük olmaması şartıyla öğretim dili Türkçe olan programlardan birine merkezî olarak yerleştirilebilirler.

Ancak bu süreler sonunda kayıtlı olduğu öğretim kurumundan mezun olabilmek için son sınıf öğrencilerine, başarısız oldukları bütün dersler için iki ek sınav hakkı verilir.

Bu sınavlar sonunda başarısız ders sayısını beş derse indirenlere bu beş ders için üç yarıyıl, ek sınavları almadan beş derse kadar başarısız olan öğrencilere dört yarıyıl (sınıf geçme esasına göre öğretim yapılan kurumlarda iki öğretim yılı); bir dersten başarısız olanlara ise öğrencilik hakkından yararlanmaksızın sınırsız, başarısız oldukları dersin sınavlarına girme hakkı tanınır.

İzledikleri programdan mezun olmak için gerekli bütün derslerden geçer not aldıkları hâlde yönetmeliklerinde başarılı sayılabilmeleri için öngörülen not ortalamalarını sağlayamamaları sebebiyle ilişikleri kesilme durumuna gelen son dönem (sınıf geçme esasına göre öğretim yapılan kurumlarda son sınıf) öğrencilerine not ortalamalarını yükseltmek üzere diledikleri derslerden sınırsız sınav hakkı tanınır.

Bunlardan uygulamalı, uygulaması olan ve daha önce alınmamış dersler dışındaki derslere devam şartı aranmaz. Açılacak sınavlara, üst üste veya aralıklı olarak toplam üç eğitim-öğretim yılı hiç girmeyen öğrenci, sınırsız sınav hakkından vazgeçmiş sayılır ve bu haktan yararlanamaz. Sınırsız hak kullanma durumunda olan öğrenciler sınava girdiği ders başına öğrenci katkı payını/öğrenim ücretini ödemeye devam ederler.

Ancak bu öğrenciler, sınav hakkı dışındaki diğer öğrencilik haklarından yararlanamazlar. (Değişik cümle:15/4/2020-7243/6 md.) Açık öğretim öğrencileri, katkı payı veya öğrenim ücretini ödemeleri ve her dönem başında kayıtlarını yenilemeleri koşuluyla bu sürelerle kısıtlı değildir. (Ek cümle:15/4/2020-7243/6 md.) Açık öğretim sisteminde üst üste dört dönem bu koşulları yerine getirmeyen öğrencinin ilgili programdan ilişiği kesilir.

Derslere devam yükümlülüklerini yerine getirdikleri hâlde, yıl içi ve yıl sonu sınav yükümlülüklerini bu maddede belirtilen hükümlere uygun olarak yerine getiremedikleri için öğretim kurumları ile ilişiği kesilen hazırlık sınıfı ve birinci sınıfta en fazla bir dersten, ara sınıflarda ise en fazla üç dersten başarısız olan öğrencilere üç yıl içinde kullanacakları üç sınav hakkı, not ortalamasını tutturamadıkları için hazırlık sınıfı dâhil ara sınıflarda da sene kaybeden öğrencilere diledikleri üç dersten bir sınav hakkı verilir.

Sınav hakkı verilenler, yıl içi veya yıl sonu sınavı olduğuna bakılmaksızın başvurmaları hâlinde üniversite veya yüksek teknoloji enstitülerinin her eğitim-öğretim yılı başında açacakları sınavlara alınırlar. Sınavların sonunda sorumlu oldukları tüm dersleri başaranların kayıtları yeniden yapılır ve öğrenimlerine kaldıkları yerden devam ederler. Bu durumda olan öğrencilerin sınavlara girdikleri süre, öğrenim süresinden sayılmaz.

Bu sınavlara katılan öğrenciler öğrencilik haklarından hiçbir şekilde yararlanamazlar.

... Aynı Kanuna 26.11.2014 tarih ve 29187 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6569 sayılı Kanunu'un 32.maddesi ile eklenen Geçici 67. maddesinde ise " – (Ek: 19/11/2014-6569/32 md.) Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte yükseköğretim kurumlarında kayıtlı olan öğrenciler bakımından azami sürelerin hesaplanmasında, daha önceki öğrenim süreleri dikkate alınmaz." hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Uyuşmazlıkta. İstanbul Teknik Üniversitesinde öğrenim görmekte olan davacının, 2547 sayılı Kanun'un 44/c maddesi uyarınca öğrenimini azami yedi yılda tamamlaması gerektiği açık olmakla birlikte.

Kanunda azami sürenin hangi eğitim öğretim yılından itibaren uygulanmaya başlayacağına yönelik açık bir düzenlemeye yer verilmediği, dolayısıyla 2014-2015 eğitim öğretim yılı içerisinde yürürlüğe giren hükmün azami öğretim sürelerine ilişkin düzenlemelerinin geriye yürütülerek 2014-2015 eğitim öğretim yılı başlangıcından mı yoksa ileriye doğru yürütülerek 2015-2016 eğitim öğretim yılı başlangıcından mı uygulanacağı hususunda belirsizlik oluştuğu,

ilgili Yasada aksine bir hüküm bulunmadığı müddetçe yasal düzenlemeler geriye doğru yürütülemeyeceğinden Kanunun azami öğretim sürelerine ilişkin düzenlemelerinin ilgili Kanunun yayımlanmasından sonraki ilk eğitim öğretim dönemi olan 2014-2015 Eğitim- Öğretim yılı, bahar döneminden itibaren uygulanmaya başlanılmasının hukuka ve hakkaniyete uygun bir yaklaşım olduğu, dava konusu işlemle eğitim hakkını kısıtlayacak şekilde karar verilmesinin eğitim hakkına yönelik ulusal ve uluslararası mevzuata aykırı olacağı kanaatine varılmıştır.

Bu durumda, 2011-2012 Güz döneminde İstanbul Teknik Üniversitesi Uçak Mühendisliği Bilimleri programına kayıt yaptıran, 10.09.2014 tarihinde Uçak Mühendisliği bölümüne yatay geçiş yaparak lisans eğitimine devam davacının öğrenim süresinin başlangıç tarihi olarak, 2547 sayılı Kanunun 26.11.2014 tarih ve 29187 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yayımı tarihinde yürürlüğe giren 6569 sayılı Kanunun 32. maddesi ile eklenen Geçici 67. maddesi uyarınca 2014-2015 Eğitim - Öğrenim yılı bahar dönemi kabul edilmesi gerekirken güz dönemi kabul edilmek suretiyle tesis edilen dava konusu işlemde hukuka ve hakkaniyete uygunluk görülmemiştir.

Bu itibarla, davanın reddi yönündeki İstanbul 10. İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.