Danıştay 8. Daire E.2022/4265 K.2025/8524

Dava konusu istem: Batman ili, Merkez ilçesi, ... Köyünde ... olarak görev yapan davacının, 21/04/2020 tarihli Valilik oluruyla görevine son verilmesine ilişkin işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; gönüllü köy koruculuğu müessesesinin; gerektiğinde (mahsul zamanlarında çapulcular ve eşkiya türemiş ise) ve gönüllülük esasına göre köyü ve köylüyü korumak üzere başvurulan bir yöntem olduğu, sınırlarının belirtilen hususlarla ilgili olarak Kanun tarafından çizildiği, tamamıyla mülki idarenin takdir ve yetkisine tabi olduğu, bu kapsamda göreve almada izlenecek usulün ve yetkili makamın Kanun'da açıkça belirtildiği, Batman ili, Merkez ilçesi, ...

Köyünde ... olarak görev yapan davacı hakkında yapılan Uyap ve arşiv araştırmalarında hırsızlık suçundan 24/04/1996 ve 24/01/2003 tarihli 2 adet kaydının bulunduğu ve bu kayıtların Güvenlik Korucuları Yönetmeliği'nin 6. maddesi (f) bendindeki alım şartlarına aykırılık teşkil ettiği gerekçesiyle Valilik oluru ile görevden çıkarılmasına yönelik işlem tesis edildiği, gönüllü köy korucusu sıfatına sahip olan davacının asıl görevinin, geçici köy korucularıyla beraber yağmacılara ve eşkiyaya karşı köy ve köylüyü korumak olduğu, davacının ...

Sulh Ceza Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile hırsızlık suçundan mahkumiyetinin bulunduğunun görüldüğü, bu durumda; gönüllü köy korucusu olan davacının yerine getirmiş olduğu hizmetin, gerektiğinde başvurulan ve gönüllülük esasına dayanan bir hizmet olduğu, sınırlarının Kanun tarafından açıkça çizildiği, davacının hırsızlık suçundan hüküm giymiş olması nedeniyle göreve alınmada sahip olması gereken şartları taşımadığının anlaşılması üzerine görevine son verildiği anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu, ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, adli sicil arşiv kaydı bilinerek gönüllü köy korucusu yapıldığı, Güvenlik Korucuları Yönetmeliği'nin güvenlik korucusuna ilişkin işlemleri ve esasları düzenlediği, gönüllü güvenlik korucularına ilişkin hiçbir hüküm ihtiva etmediği, kıyas yolu ile gönüllü köy korucularına uygulandığı, görevden çıkarmanın disiplin yaptırımı niteliğinde bir işlem olduğu, bu nedenle savunma hakkı tanınmadıkça disiplin cezası verilemeyeceği, oysa işlem tesisinden önce bu usuli işlemlerin yerine getirilmediği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Batman ili, Merkez ilçesi, ... Köyünde ... olarak görev yapan davacının hırsızlık suçunu işlediğine dair yargı kararı bulunduğundan bahisle göreve alınmada aranacak şartları taşımaması nedeniyle 21/04/2020 tarihli Valilik oluruyla görevine son verilmiştir.

İLGİLİ MEVZUAT

442 sayılı Köy Kanunu'nun ''Köy Korucuları ve Göreceği İşler'' başlığını taşıyan Sekizinci Faslının 68. maddesinde; 'Köy sınırları içinde herkesin ırzını, canını, malını korumak için köy korucuları bulundurulur.' hükmü, 70. maddesinde; 'Korucular ihtiyar meclisi tarafından tutulur ve köy muhtarının vereceği haber üzerine kaymakamın buyurultusu ile işe başlar.' hükmü, 71. maddesinde; 'Korucuların 22 yaşından küçük ve altmış yaşından büyük olmaması ve bir cürüm ile cezalandırılmamış ve iyi huylu tanınmış bulunması ve herkesle kavga çıkarmak, sarhoşluk gibi huysuzlukları olmaması şarttır.' hükmü, 72. maddesinde;

'Korucular köy muhtarının emri altındadır. Resmi işlerde onun her emrini tutmağa mecburdur.' hükmü, 73. maddesinde; 'Korucular silahlıdırlar.

Kendilerine karşı gelenler jandarmaya karşı gelmiş gibi ceza görürler.' hükmü, 74. maddesinde; 'Köy muhtarı ve ihtiyar meclisi mahsul zamanlarında çapulcular ve eşkiya türemiş ise yağmadan köy halkını korumak için köylünün eli silah tutanlarından lüzumu kadarını gönüllü güvenlik korucu ayırarak bunların isimlerini bir kağıda yazıp kaymakama götürür.

Kaymakamın müsaadesi olursa bu gönüllü korucular asıl korucularla beraber yağmacılara ve eşkiyaya karşı köy ve köylüyü korurlar.'' hükmü yer almaktadır.

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 129. maddesinde; memurlar ve diğer kamu görevlileri ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve bunların üst kuruluşları mensuplarına savunma hakkı tanınmadıkça disiplin cezası verilemeyeceği hükme bağlanmıştır.

Dava konusu işlem tarihinde yürürlükteki mevzuat aşağıdaki şekilde düzenlenmiştir.

442 sayılı Köy Kanunu'nun Ek 18. maddesinde; geçici köy korucuları ile korucu başlarının; görevlendirme şekilleri, göreve alınmalarında aranacak şartlar, görevleri, uygulanacak disiplin cezaları ve görevlerine son verilmesini gerektiren haller, disiplin amirleri, yararlanacakları giyim eşyaları ile bunların şekli ve verilme zamanları, eğitim ve denetim usûl ve esasları, sicil ve izinleri, ilk müracaatlarında sahip olmaları gereken sağlık şartları, başka bir işte çalışma hakları ile bu Kanunda yer alan diğer hususlara ilişkin uygulamaların Milli Savunma Bakanlığı ve Maliye Bakanlığının görüşü üzerine İçişleri Bakanlığınca hazırlanacak ve bu maddenin yayımı tarihinden itibaren altı ay içinde Bakanlar Kurulunca çıkarılacak bir yönetmelikle düzenleneceği hükme bağlanmıştır.

Bu madde hükmü uyarınca 09/01/2008 tarih ve 2018/13105 sayılı Bakanlar Kurulu kararı ile yürürlüğe giren Geçici Köy Korucuları Yönetmeliği'nde yapılan 11/10/2018 tarih ve 182 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile değiştirilen Güvenlik Korucuları Yönetmeliği'nin 2. maddesinde.

"Bu Yönetmelik, 18/3/1924 tarihli ve 442 sayılı Köy Kanununun 74 üncü maddesine göre görevlendirilen güvenlik korucularını, gönüllü güvenlik korucularını ve ilgili kamu kuruluşları ile güvenlik korucuları ve gönüllü güvenlik korucuları için avukatlık ücretlerinin ödenmesiyle ilgili esas ve usuller ile gerekli işlemlere ilişkin hükümleri kapsar." hükmü, "Göreve Alınmada Aranacak Şartlar" başlıklı 6. maddesinde;

"(1) Güvenlik korucusu olarak görevlendirilebilmek için aşağıdaki şartlar aranır: ... f)Taksirli suçlar ve aşağıda sayılan suçlar dışında tecil edilmiş hükümler hariç olmak üzere, bir yıldan fazla hapis veyahut affa uğramış olsa bile Devletin şahsiyetine karşı işlenen suçlarla, zimmet, ihtilas, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, inancı kötüye kullanma, dolanlı iflas gibi yüz kızartıcı veya istimal ve istihlak kaçakçılığı hariç kaçakçılık, uyuşturucu almak ve satmak, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama, resmi ihale ve alım satımlara fesat karıştırma,

Devlet sırlarını açığa vurmak suçlarından dolayı hükümlü bulunmamak. ..." hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dosyanın incelenmesinden, davacının 05/06/2014 tarihli Olurla gönüllü köy korucusu olarak göreve alındığı, davalı idare tarafından davacının hırsızlık suçunu işlediğine dair yargı kararı bulunduğundan bahisle göreve alınmada aranacak şartları taşımaması nedeniyle 21/04/2020 tarihli Valilik oluruyla görevine son verildiği, işlemde görevden çıkarma disiplin cezası ile cezalandırıldığı belirtilmekle birlikte, "görevden çıkarma" disiplin cezasını düzenleyen Güvenlik Korucuları Yönetmeliği'nin 17 maddesinin (ç) bendindeki hangi bent kapsamında işlemin tesis edildiğinin açıklanmadığı,

yalnızca Yönetmeliğin "göreve alınmada aranacak şartlar" bendinin yazıldığı görülmektedir. Bununla birlikte, davacının ... Sulh Ceza Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile hırsızlık suçundan mahkumiyetinin bulunduğu, verilen karardan sonra gönüllü güvenlik korucusu olarak göreve alındığı, diğer bir ifadeyle, göreve alındığı tarihte göreve alınmada aranacak şartları taşımadığı anlaşılmaktadır.

Bu durumda, göreve alınmada aranacak şartın sonradan kaybedilmemesi, en başından beri mevcut olmaması nedeniyle, davaya konu göreve son vermeye ilişkin işlemin; idarenin "açık hata" sebebiyle hatalı işlemini geri alması yönünde tesis edildiği, bu itibarla da disiplin hukukunu ilgilendiren usul ve esasların uyuşmazlığın çözümünde dikkate alınamayacağı sonucuna varılmaktadır.

Öte yandan, davacı tarafından Güvenlik Korucuları Yönetmeliği'nin gönüllü güvenlik korucularına kıyasen uygulanamayacağı ileri sürülmüşse de, 442 sayılı Köy Kanunu'nun 71. maddesinde de korucuların bir cürumla cezalandırılmamış olmaları gerektiğinin kural altına alındığı görülmekte olup, davacı hakkında verilen mahkumiyet hükmünün göreve alınmadan önce mevcut olması nedeniyle, idarenin hatalı olarak tesis ettiği işlemi geri almasında hukuka aykırı bir yön bulunmadığı kanaatine varılmıştır.