Danıştay 8. Daire E.2022/4272 K.2025/8868

Dava konusu istem: Ordu ili, Ünye ilçesi hudutları dahilinde davacı şirket uhdesinde bulunan ... ruhsat numaralı sahada 101.731,03 m²'lik alanda madencilik faaliyetinde bulunmak istemiyle davacı tarafından yapılan başvurunun uygun görülmemesine ilişkin Orman Genel Müdürlüğünün... tarih ve E-... sayılı işlemi ile Giresun Orman Bölge Müdürlüğünün... tarih ve E-... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda.

101.731,03 m²'lik sahaya ilişkin olarak davacının talep ettiği maden işletme, maden tesis ve altyapı tesis izni talebine ilişkin olarak davalı idarece hazırlanan 05/11/2020 tarihli izin raporunda herhangi bir olumsuz tespite yer verilmediği, Ünye Orman İşletme Müdürlüğünce kamu yararı ve zaruret bulunması nedeniyle izin verilmesinde sakınca bulunmadığı belirtilerek ... tarih ve E-.... sayılı işlemle İşletme Müdürlüğü onayının verildiği,

benzer şekilde kamu yararı ve zaruret bulunması nedeniyle 6831 sayılı Kanun'un 16. maddesi uyarınca izin verilmesinde sakınca bulunmadığına ilişkin ... tarih ve E-... sayılı Giresun Orman Bölge Müdürlüğü onayının verildiği, buna rağmen Genel Müdürlükçe herhangi bir gerekçe gösterilmeden davacının başvurusunun uygun görülmediği, davalı idarece takdir yetkisinin izin verilmeme yönünde kullanılmasının hukuken kabul edilebilir ve geçerli somut nedenlerinin ortaya konulmadığı,

idarece mevzuat kapsımında alınan olumlu görüşün yeterli görülmemesi halinde bu görüşü geçersiz kılacak hukuken geçerli gerekçeler ortaya konulduktan sonra davacının başvurusunun değerlendirilmesi gerektiği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, tabiat, toplum, çevre ve insan sağlığını ilgilendiren ormanların korunması, çevresel etkisi bulunan madencilik faaliyetlerine yönelik izin taleplerinin hassasiyetle değerlendirilmesini zorunlu hale getirdiği, ilgili şirkete işletme ve maden alt yapı tesis izninin verileceğine ilişkin taahhüt verilmediği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, başvurunun reddine ilişkin işlemde sadece soyut olarak kamu yararı ilkesine atıf yapıldığı, teknik gerekçelerin ortaya konulmadığı, orman izin talebinin kabulüne ilişkin tüm şartların sağlandığı belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Ordu ili, Ünye ilçesi hudutları dahilinde davacı şirket uhdesinde bulunan ... ruhsat numaralı sahada ek olmak üzere 101.731,03 m²'lik ormanlık alanda maden işletme ve maden tesis izni istemiyle davacı tarafından yapılan 03/09/2020 tarihli başvurunun uygun görülmemesine ilişkin Orman Genel Müdürlüğünün...... tarih ve E-... sayılı işlemi ile Giresun Orman Bölge Müdürlüğünün ... tarih ve E-... sayılı işleminin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

Anayasa'nın 169. maddesinde, Devletin, ormanların korunması ve sahalarının genişletilmesi için gerekli kanunları koyacağı ve tedbirleri alacağı, bütün ormanların gözetiminin Devlete ait olduğu, kamu yararı dışında irtifak hakkına konu olamayacağı, ormanlara zarar verebilecek hiçbir faaliyet ve eyleme müsaade edilemeyeceği düzenlemesine yer verilmiştir.

6831 sayılı Orman Kanunu'nun (dava konusu işlem tarihinde yürürlükte bulunan haliyle) 16. maddesinde; ''Devlet ormanları içinde maden aranması ve işletilmesi ile madencilik faaliyeti için zorunlu; tesis, yol, enerji, su, haberleşme ve altyapı tesislerine, fon bedelleri hariç, bedeli alınarak Çevre ve Orman Bakanlığınca izin verilir.

Ancak, temditler dahil ruhsat süresince müktesep haklar korunmak kaydı ile Devlet ormanları sınırları içindeki tohum meşcereleri, gen koruma alanları, muhafaza ormanları, orman içi dinlenme yerleri, endemik ve korunması gereken nadir ekosistemlerin bulunduğu alanlarda maden aranması ve işletilmesi, Çevre ve Orman Bakanlığının muvafakatine bağlıdır.

Genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerinin; baraj, gölet, liman ve yol gibi yapılarda dolgu amaçlı kullanacağı her türlü yapı hammaddesi üretimi için yapacağı madencilik faaliyetleri ile zorunlu tesislerinden bedel alınmaz. Ruhsatname veya imtiyaz almış olanlarla, ruhsatname veya imtiyaz alacaklar, işe başlamadan evvel çalışma sahalarını orman idaresine haber vermeye ve ormana zarar gelebilecek hallerde, orman idaresinin göstereceği tedbirleri almaya ve yapmaya mecburdurlar.

Madencilik faaliyetlerinin ve faaliyetlerle ilgili her türlü yer, yol, bina ile tesislerin hükmi şahsiyeti haiz amme müesseselerine ait ormanlarda veya özel ormanlarda yapılmak istenmesi halinde Çevre ve Orman Bakanlığınca izin verilebilir. Bu takdirde kullanım bedeli, kullanım süresi, yapılan bina ve tesislerin devri gibi hususlar genel hükümlere uygun olarak taraflarca tespit edilir.

Madencilik faaliyetlerinin sona ermesi neticesinde idareye teslim edilen veya terk edilen doğal yapısı bozulmuş orman alanları rehabilite edilir. Rehabilite maksadı ile bu alanların orman yetiştirilmek üzere inşaat, yıkıntı ve hafriyat atıkları ile doldurularak ağaçlandırmaya hazır hale getirilmesi için büyükşehir mücavir alanlarında büyükşehir belediyelerine, diğer yerlerde ise il ve ilçe belediyelerine bedeli karşılığında izin verilebilir.

Maddenin uygulanması ile ilgili tanım, şekil, şart ve esaslar yönetmelikle düzenlenir.'' düzenlemesine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Anayasa'nın 169. maddesinde ormanların ülke yönünden taşıdığı büyük önem gözetilerek, korunmaları ve geliştirilmeleri konusunda ayrıntılı düzenlemelere yer verilmiştir. Anayasa'nın 169. maddesinin gerekçesinde de belirtildiği gibi maddenin birinci fıkrası doğal kaynaklarımızın en önemlilerinden birisi olan ormanların korunması ve sahaların genişletilmesi için Devlete gereken tedbirleri alıp kanun koymayı ve bütün ormanların gözetimi ödevini getirmektedir. (AYM., 13/09/2000 tarih ve E:2000/14, K:2000/21 sayılı kararı)

Ormanlık alanda verilen izne konu edilen kamu yararı ile ormanın muhafazasındaki kamu yararının karşılaştırılmasının yapılması zorunluluğu Anayasa'nın 169. maddesinin 3. fıkrasında yer alan "Ormanlara zarar verebilecek hiçbir faaliyet ve eyleme müsaade edilemez." hükmünden kaynaklanmaktadır.

Uyuşmazlıkta; Ordu ili, Ünye ilçesi hudutları dahilinde davacı şirket uhdesinde bulunan ... ruhsat numaralı sahada ek olmak üzere 101.731,03 m²'lik ormanlık alanda maden işletme ve maden tesis izni istemiyle davacı tarafından yapılan 03/09/2020 tarihli başvuru üzerine Ünye Orman İşletme Müdürlüğünce düzenlenen 05/11/2020 tarihli izin raporunda verilecek iznin yeni izin alanı niteliğinde olduğu, meşcerenin işletme şeklinin koru olduğu, tahmini 4521 adet ağaç kesileceği, meşcere tipinin verimli orman niteliğinde olduğu (KnDybc3, KnDyc3, Kncd2, ÇmDyc3), talep edilen alanın 5 km yarıçapındaki alanda 5 adet köy ve 1 adet çevre koruma alanının bulunduğu tespitlerine yer verildiği görülmüştür.

Bu durumda, izin işleminde ormanların devamlılığının sağlanması yönündeki kamu yararı ile madencilik iznine ait kamu yararı kıyaslamasında üstün kamu yararı kavramının değerlendirilmesi ve çıkartılmak istenilen madenin türü de dikkate alındığında faaliyetin ormanlık alanda yapılmasında zaruret bulunup bulunmadığı, zaruret halinin tespiti halinde ormanlık sahada izne konu edilen maden sahasının sağlayacağı kamu yararı ile ormanın muhafazasındaki üstün kamu yararı karşılaştırmasının yapılması, madencilik yapılması halinde yaşanacak orman kaybı, orman varlığındaki azalma, kesilecek ağaç sayısı ve orman bütünlüğü gözetilerek, orman kaybı ile madencilik faaliyeti nedeniyle elde edilecek ekonomik ve diğer faydalar arasında kıyaslama yapılması gerektiği sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla; uyuşmazlığın çözümü için 2 orman mühendisi, 2 maden mühendisi ve 1 çevre mühendisinden oluşan en az profesör veya doçent unvanına sahip 5 kişilik bilirkişi heyetiyle mahallinde keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılarak bir karar verilmesi gerektiğinden, eksik inceleme ve araştırmaya dayalı temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.

KARŞI OY

(X)- Bölge İdare Mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkün olup, temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen temyiz nedenleri anılan kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığından, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği görüşüyle aksi yöndeki çoğunluk kararına katılmıyorum.