Danıştay 8. Daire E.2022/4736 K.2024/3257

Dava konusu istem: Balıkesir İli'nde ... Eczanesi'ni işleten davacı tarafından, Balıkesir Bölgesinde eczacı olarak çalışmaktan men edilmesine ilişkin davalı idarenin ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; olayda, 6643 sayılı Yasa uyarınca, aynı bölgede üç defa sanat icrasından memnuiyet cezası alan eczacılar hakkında o bölgede çalışmaktan men edilecekleri düzenlemesine yer verildiği, Balıkesir İli'nde eczacı olan davacının 3 defa sanat icrasından men cezasıyla cezalandırıldığı ve bu cezaların kesinleştiğinin görüldüğü, buna göre, aynı bölgede 3 defa sanat icrasından men cezası uygulandığı ve cezaların kesinleştiğinden bahisle Balıkesir Bölgesinde sanat icrasından men cezası uygulanmasına ilişkin davalı idarenin ... tarih ve ... sayılı işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: 6643 sayılı Yasanın 3/d maddesi incelendiğinde; eczacının bir mıntakada çalışmaktan menedilebilmesi için üç defa sanat icrasından men cezası ile cezalandırılması gerektiği, bununla birlikte ancak üç kesinleşmiş ceza sonrasında yine sanattan men cezasını gerektirir eylemin bulunması halinde idarece ilgili mıntıkada çalışmaktan men edilebileceği sonuç ve kanaatine varılmış olup, buna göre, davacı hakkında üç kesinleşmiş sanat icrasından men cezası bulunmakla birlikte bu cezalardan sonra sanat icrasından men edilmesini gerektirir herhangi bir eyleminin bulunmadığı göz önüne alındığında,

dava konusu işlemde hukuka uyarlık, davanın reddi yolunda verilen kararda hukuki isabet bulunmadığı gerekçesiyle Mahkeme kararının kaldırılmasına, işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, ilgili Kanun hükmünün açık olduğu, düzenlemede 4. men cezasından bahsedilmediği, davacının aklanarak ona ekstra bir suç hakkı daha verilmesinin kabul edilemez olduğu, kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, kararın hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ

Bölge İdare Mahkemesi kararının gerekçesi değiştirilmek suretiyle onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Balıkesir İli'nde eczacı olan davacı hakkında, Türk Eczacılar Birliği Yüksek Haysiyet Divanı'nın ... tarih ve ... sayılı kararı ile 30 gün süre ile sanat icrasından men cezası kararı alındığı, söz konusu karara karşı açılan davada ...

İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla davanın reddedildiği ve kararın kesinleştiği, Türk Eczacıları Birliği Yüksek Haysiyet Divanının ... tarihli ve ... sayılı kararıyla davacı hakkında 3 gün süre ile sanat icrasından men cezası kararı alındığı, söz konusu karşı açılan davada ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla davanın reddine karar verildiği ve karara karşı yapılan istinaf başvurusunun ...

Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla reddedilerek kararın kesinleştiği, Türk Eczacıları Birliği Yüksek Haysiyet Divanının ... tarih ve ... sayılı kararıyla davacı hakkında 5 gün süre ile sanat icrasından men cezası kararı alındığı, söz konusu karşı açılan davada ...İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla davanın reddine karar verildiği ve karara karşı yapılan istinaf başvurusunun ...

Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla reddedilerek kararın kesinleştiği, davacı hakkında verilen 3 ayrı men cezaların kesinleşmesi üzerine Balıkesir Eczacılar Odası Haysiyet Divanı'nın 22.02.2021 tarihli kararıyla bir bölgede üç defa sanat icrasından memnuiyet cezası olduğundan bahisle 6643 sayılı Yasanın 30/d. maddesi uyarınca bu bölgede çalışmaktan men cezası ile cezalandırılmasına karar verildiği anlaşılmış olup söz konusu kararın Türk Eczacıları Birliği Yüksek Haysiyet Divanının ... tarih ve ... sayılı kararı ile onanması üzerine bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

Dava konusu işlem tarihinde yürürlükte olan 6643 sayılı Türk Eczacıları Birliği Kanunu'nun 30. maddesinde, "Haysiyet Divanı odaya girmiyen veya bu kanunun kendisine tahmil ettiği diğer vecibeleri yerine getirmiyenler ile evrakı kendisine tevdi edilen azanın meslek adap ve haysiyetine aykırı olan fiil ve hareketlerinin mahiyetine göre aşağıdaki inzıbati cezaları verir:

a) Yazılı ihtar,

b) Fiilin işlendiği tarihteki oda yıllık aidatının dört katından onbeş katına kadar para cezası,

c) üç günden 180 güne kadar sanat icrasından men,

d)Bir bölgede üç defa sanat icrasından memnuiyet cezası almış olanları o mıntakada çalışmaktan menetmek.

Haysiyet divanları bu cezaların verilmesinde sıra gözetmeksizin takdir hakkını kullanırlar. Ancak (c) fıkrasına göre muvakkaten sanat icrasından menedilen azanın eski fiil ve hareketlerinin tekerrürü dolayısiyle yeniden sanat icrasından menedilmeleri icabettiği takdirde bu fıkrada yazılı cezanın azami haddi verilir." düzenlemesine yer verilmiş olup, 45.maddesinde ise, "Yüksek Haysiyet Divanı Bölge Haysiyet Divanlarından gelecek evrakı ve kararları inceledikten sonra uygun gördüğü takdirde ya aynen veya tadilen kabul ve tasdik eder. Mahallince verilen kararları uygun bulmazsa bu husustaki mütalaasiyle birlikte dosyaları ilgili Haysiyet Divanına iade eder." kuralına yer verilmiştir.

Anayasa Mahkemesinin 21.10.2021 tarih ve 31635 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 22.9.2021 tarih ve E:2021/16, K:2021/62 sayılı kararıyla 6643 sayılı Türk Eczacıları Birliği Kanunu'nun 30.maddesi Anayasa'ya aykırı görülerek iptal edilmiş ve anılan kararın Anayasa'nın 153. maddesinin 3. fıkrası ile 6216 sayılı Kanun'un 66. maddesinin 3. fıkrası gereğince, Resmi Gazete'de yayımlanmasından başlayarak dokuz ay sonra yürürlüğe girmesi ayrıca karara bağlanmıştır.

İptal kararının yürürlüğe gireceği 9 aylık süre dolmadan 01.07.2022 tarihinde, 7417 sayılı Devlet Memurları Kanunu İle Bazı Kanunlarda Ve 375 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 63. maddesi ile 6643 sayılı Türk Eczacıları Birliği Kanunu'nun 30. maddesi yeniden düzenlenmiştir. Yeniden düzenlenen haliyle 6643 sayılı Kanun'un 30. maddesi, "Haysiyet Divanı kayıt zorunluluğu bulunmasına rağmen odaya kayıt yaptırmayan veya bu Kanunun öngördüğü diğer yükümlülükleri yerine getirmeyenler ile evrakı kendisine tevdi edilen üyelerin meslek adap ve haysiyetine aykırı olan fiil ve hallerinin niteliğine ve ağırlık derecesine göre, fiil ile ceza arasında adil bir denge gözeterek aşağıdaki disiplin cezalarını verir:

a) Yazılı ihtar: Eczacılık sanatının icrası sırasında veya kişilerle ilişkilerde daha özenli davranılması gerektiğinin yazı ile bildirilmesidir.

b) Para cezası: Fiilin işlendiği tarihteki oda yıllık aidatının dört katından onbeş katına kadar verilecek para cezalarıdır.

c) Geçici olarak sanat icrasından men cezası: Eczacılık sanatının icra edilmesinin üç günden yüz seksen güne kadar yasaklanmasıdır.

ç) Oda bölgesinde sanat icrasından men cezası: Bir oda bölgesinde en az beş defa geçici olarak sanat icrasından men cezası alan veya birden fazla geçici olarak sanat icrasından men cezalarının toplamı yüz seksen gün olan eczacıların, o oda bölgesinde sürekli olarak sanat icrasından men edilmesidir.

Oda haysiyet divanları, kendilerine intikal eden dosyaları en geç üç ay içerisinde karara bağlamak zorundadırlar.

Disiplin cezası gerektiren fiil ve halleri işleyenler hakkında, bu fiil ve hallerin işlendiğinin öğrenildiği tarihten itibaren altı ay içinde soruşturmaya başlanılmamış ise bu suçlarla ilgili disiplin soruşturması yapılamaz ve ceza verilemez.

Disiplin cezası gerektiren fiil ve hallerin işlendiği tarihten itibaren en geç sekiz yıl içinde disiplin cezası verilmemesi hallerinde ceza verme yetkisi zamanaşımına uğrar.

Savunma alınmadan ceza verilemez. Savunma yazılı veya sözlü olarak da verilebilir. Hakkındaki iddia ve tespitleri içeren savunma isteme yazısının kendisine tebliğinden itibaren onbeş gün içinde geçerli mazereti olmaksızın yazılı veya kendisine bildirilen günde sözlü savunma vermeyen üye, savunma hakkından vazgeçmiş sayılır.

Birinci fıkrada belirtilen disiplin cezalarını gerektiren fiil ve haller, disiplin soruşturmasına ilişkin usul ve esaslar ile disiplinle ilgili diğer hususlar Sağlık Bakanlığının uygun görüşü alınarak Birlikçe hazırlanacak yönetmelikle düzenlenir.

" hükmündedir.

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 7. maddesinde de, "işlendiği zaman yürürlükte bulunan kanuna göre suç sayılmayan bir fiilden dolayı kimseye ceza verilemez ve güvenlik tedbiri uygulanamaz. İşlendikten sonra yürürlüğe giren kanuna göre suç sayılmayan bir fiilden dolayı da kimse cezalandırılamaz ve hakkında güvenlik tedbiri uygulanamaz. Böyle bir ceza veya güvenlik tedbiri hükmolunmuşsa infazı ve kanuni neticeleri kendiliğinden kalkar. Suçun işlendiği zaman yürürlükte bulunan kanun ile sonradan yürürlüğe giren kanunların hükümleri farklı ise, failin lehine olan kanun uygulanır ve infaz olunur." şeklindeki kural ile failin lehine olan kanunun uygulanması ilkesi düzenlenmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Ceza Hukuku kökenli bir ilke olan "lehe olan hükmün uygulanması ilkesi"; işlendiği zamanın hukuki normları uyarınca suç sayılan bir fiil sonradan yürürlüğe giren bir düzenleme ile suç olmaktan çıkarılmış bulunuyorsa veya sonradan yürürlüğe giren düzenleme suçun işlendiği zaman mevcut olan düzenlemeye göre suçlunun lehine ise, sonraki normun daha önce işlenmiş olan fiillere uygulanmasını öngörmektedir.

Kural olarak idari işlemlerin yargısal denetimi tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan mevzuata göre yapılmaktadır. Bu anlamda idari işlem niteliğindeki disiplin yaptırımının da tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan mevzuata göre yargısal denetiminin yapılması gerekmekte ise de, ilke olarak suç ve cezadan lehe olan normun uygulanması kuralının disiplin cezaları yönünden de geçerli olduğunun kabulü gerekmektedir. Dolayısıyla, fiilin işlendiği tarih itibariyle yürürlükte bulunan mevzuat ile daha sonra yürürlüğe giren mevzuat hükümleri farklı ise disiplin cezası ile cezalandırılacak olan kişilerin lehine olan mevzuat hükmü dikkate alınmalıdır.

Uyuşmazlıkta, işlemin tesis edildiği tarihte davacı hakkında aynı Oda bölgesinde kesinleşmiş 3 defa sanat icrasından men cezasının bulunduğu sabit olup, işlem tarihinde yürürlükte olan mevzuata göre davacı hakkında Balıkesir Bölgesinde sanat icrasından men cezası uygulanmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı açık ise de daha sonra davacının fiiline karşılık olarak verilen disiplin cezasına ilişkin olarak mevzuatta lehe düzenleme yapıldığı, öyle ki; sonraki düzenlemeye göre Oda bölgesinde sürekli olarak sanat icrasından men cezası uygulanabilmesi için en az beş defa geçici olarak sanat icrasından men cezası alınması gerektiği anlaşılmakta olup, bu durumda ilgilinin lehine yapılan düzenlemeden yararlanması gerektiği sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla, hakkında en az 5 defa geçici olarak sanat icrasından men cezası bulunmayan davacıya ilişkin tesis edilen dava konusu işlemde bu yönüyle hukuka uygunluk, sonucu itibariyle yerinde görülen Bölge İdare Mahkemesi kararında ise hukuka aykırılık görülmemiştir.