Danıştay 8. Daire E.2022/5233 K.2024/2863

Dava konusu istem:... Üniversitesi ... Hastanesi'nde Tıbbi Mikrobiyoloji alanında tıpta uzmanlık eğitimini sürdürmekte iken, üst üste iki kez olumsuz kanaat notu aldığı gerekçesiyle Tıpta ve Diş Hekimliği'nde Uzmanlık Eğitimi Yönetmeliği'nin 16/4-c ve 18/5 maddeleri uyarınca uzmanlık eğitiminin kalan kısmını ... Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji Ana Bilim Dalında tamamlaması ve eğitim süresine bir yıl eklenmesine ilişkin işleme karşı açılan davada nihai olarak ...

Bölge İdare Mahkemesi ...

İdari Dava Dairesi'nin... tarih ve E...., K.... sayılı kararı ile işlemin iptaline karar verilmesi üzerine, emsallerine göre 1 yıl süreyle gecikmeli olarak uzmanlığa başlamış olmasından kaynaklı uğradığı zarara karşılık (şimdilik 1.000,00-TL) ıslah sonrası 251.855 TL maddi tazminatın her ay itibariyle yoksun kalınan tutar için ayrı ayrı tespit edilecek ödeme tarihinden itibaren, 50.000,00-TL manevi tazminatın ise zararı doğuran idari işlemin tesis edildiği 06/12/2017 tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacının uzman hekimlik görevine başlayamamasına sebep olan idari işlemin nihai olarak ... Bölge İdare Mahkemesi ....

İdari Dava Dairesi'nin ... tarih ve E...., K.... sayılı kararıyla hukuka aykırı bulunarak iptal edildiği, bu işlem nedeniyle uğranılan zararların bir başka deyişle, davacının alması gereken ancak alamadığı maaş ve diğer özlük hakların Anayasanın emredici hükmü gereğince davalı idarece tazmin edilerek,

yargı kararı uyarınca hukuka aykırılığı ortaya konulmuş işlemin tüm sonuçlarının ortadan kaldırması gerektiği, bu haliyle davacının geç uzman hekim olması nedeniyle uğramış olduğu zararlara karşılık olarak davalı idarece hesaplanan 251.855 TL'nin her bir maddi unsurun hak ediş tarihlerinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesi gerektiği gerekçesiyle kabulüne, manevi tazminat isteminin reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Maddi tazminat yönünden istinaf başvurusunun reddine, yargı kararı ile hukuka aykırılığı ortaya konulan işlemi tesis eden davalı idarenin hizmet kusuru nedeniyle oluşan manevi zararın idarece karşılanması gerektiğinden, manevi tazminat isteminin tümüyle reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararının bu kısmında hukuki isabet görülmediği gerekçesiyle manevi tazminat yönünden istinaf başvurusunun kabulü ile takdiren 10.000,00 TL manevi tazminatın davalı idarece iptal davasının açıldığı 29/12/2020 tarihten itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı hakkında bağlı yetki kuralınca objektif değerlendirme yapılarak işlem tesis edildiği için tazminat ödemesi yapılmasının mümkün olmadığı, ayrıca manevi tazminat ödenmesini gerektirecek şartların mevcut durumda oluşmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının maddi tazminat yönünden onanması, manevi tazminat yönünden bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Dava, ... Üniversitesi ... Hastanesi'nde Tıbbi Mikrobiyoloji alanında tıpta uzmanlık eğitimini sürdürmekte iken, üst üste iki kez olumsuz kanaat notu aldığı gerekçesiyle Tıpta ve Diş Hekimliği'nde Uzmanlık Eğitimi Yönetmeliği'nin 16/4-c ve 18/5 maddeleri uyarınca uzmanlık eğitiminin kalan kısmını ... Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji Ana Bilim Dalında tamamlaması ve eğitim süresine bir yıl eklenmesine ilişkin işleme karşı açılan davada nihai olarak ...

Bölge İdare Mahkemesi ....

İdari Dava Dairesi'nin ... tarih ve E...., K.... sayılı kararı ile işlemin iptaline karar verilmesi üzerine, emsallerine göre 1 yıl süreyle gecikmeli olarak uzmanlığa başlamış olmasından kaynaklı uğradığı zarara karşılık (1.000,00-TL) ıslah sonrası 251.855 TL maddi tazminatın her ay itibariyle yoksun kalınan tutar için ayrı ayrı tespit edilecek ödeme tarihinden itibaren, 50.000,00-TL manevi tazminatın ise zararı doğuran idari işlemin tesis edildiği 06/12/2017 tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

Anayasa'nın 125. maddesiyle, idare kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararları ödemekle yükümlü tutulmuş, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 12. maddesinde de; ilgililerin haklarını ihlal eden bir idari işlem dolayısıyla Danıştay veya İdare ve Vergi Mahkemeleri'ne doğrudan doğruya tam yargı davası veya iptal ve tam yargı davasını birlikte açabilecekleri gibi, ilk önce iptal davası açarak bu davanın karara bağlanması üzerine bu husustaki kararın veya kanun yollarına başvurulması halinde verilecek kararın tebliği tarihinden itibaren, dava açma süresi içinde tam yargı davası açabilecekleri hükme bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Temyiz istemine konu ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesi kararının; maddi tazminat istemi yönünden "istinaf başvurusunun reddine" yönelik kısmının incelenmesi;

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

Temyiz istemine konu ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesi kararının; davacının manevi tazminat talepleri yönünden "10.000,00-TL manevi tazminatın davalı idarece iptal davasının açıldığı 29/12/2020 tarihten itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine" yönelik kısmının incelenmesi;

Manevi zarar kişinin şahıs varlığında iradesi dışında meydana gelen eksilme olup; kişinin kendisinin veya yakınlarının şan, şeref, kişilik hakları ve vücut bütünlüğüne yönelik eylem ve işlemler nedeniyle duyduğu derin ruhsal ve bedensel acı, üzüntü olarak tanımlanmaktadır.

İdarenin mali sorumluluğuna gidilmesi suretiyle, duyulan acı ve üzüntünün kısmen de olsa maddi edimlerle telafi edilmesi olan manevi tazminatın, iptal edilen her işlem nedeniyle verilmesi gereken bir tazminat olmaması yanında verilmesi durumunda da bir zenginleşme aracı olmadığının gözden uzak tutulmaması gerekir.

İptal edilen her işlem nedeniyle ya da maddi tazminat ödenmesini gerektiren her durumda manevi tazminata hükmetmek manevi tazminatın getiriliş amacını aşan sonuçlar doğurur.

Zira, maddi tazminat sorumluluğu için, kişilerin uğradığı zarar ile kusurlu yürütülen idari faaliyet arasında illiyet bağı bulunması, hatta kimi durumlarda idari faaliyet kusurlandırılmasa da kusursuz sorumluluk şartlarının oluşmasıyla sadece öznel zarar ile yürütülen kamu hizmeti arasında sebep - sonuç ilişkisinin kurulması yeterli görülmekte iken, manevi tazminat bakımından diğer şartlara ek olarak idarenin kusurunun ağırlığına ve zarar doğurucu olayın oluş şekline de bakmak gerekir.

Nitekim çoğu zaman ödenecek maddi tazminat tutarı birtakım hesaplama araçları ile bulunurken manevi tazminat hakimin takdirine göre belirlenmektedir. İdari faaliyetin neden ve etkisi ile maddi bakımdan kişisel bir zarara uğrayan bireylerin bu zararların ödenmesi ne kadar gerekli ve zorunlu ise, her iptal edilen işlem ya da her maddi tazminata konu olan eylem nedeniyle idarenin, ağır kusurunun varlığına veya olay nedeniyle bireyin ağır bir çöküntü, elem ve üzüntü duyup duymadığına bakılmaksızın manevi tazminata maruz bırakılması o kadar sakıncalıdır.

Bu durumda, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu genel kural olmakla birlikte, her hukuka aykırı işlem nedeniyle idarenin tazmin yükümlülüğünün söz konusu olmayacağı, ayrıca dava konusu olayda davacının 29/02/2016 tarihinde uzmanlık eğitimine başladığı, 1. yıl 1. dönem ve 1. yıl 2. dönem kanaat notlarının olumsuz verildiği, bu işlemlere karşı dava açılmadığı, 2. yıl 1. dönem kanaat notunun olumsuz verildiği ve bu işleme açılan davanın ret ile sonuçlandığı, davacının üst üste iki kez olumsuz kanaat notu aldığından bahisle yer değiştirme ve eğitim süresine 1 yıl eklenmesi işleminin tesis edildiği,

bu işlemin iptali istemiyle açılan davada ...

Bölge İdare Mahkemesi ....İdari Dava Dairesi'nin... tarih ve E...., K.... sayılı kararı ile ilk olumsuz kanaat notu sonrasındaki uyarının zamanında yapılmadığı gerekçesiyle iptaline karar verildiği, sonuç olarak davacı hakkında 3 olumsuz kanaat notunun bulunduğu ve 3. kanaat notunun iptal edilme gerekçesinin usule ilişkin olduğu dikkate alındığında, manevi tazminat ödenmesi şartlarının oluşmadığı, davacının manevi tazminat talebinin kabulüne ilişkin ....

Bölge İdare Mahkemesi ..... İdari Dava Dairesi kararında bu yönüyle hukuki isabet bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.