Danıştay 8. Daire E.2022/5683 K.2024/6204

Dava konusu istem: Ufuk Üniversitesi Hukuk Fakültesi öğrencisi olan davacı tarafından, Ufuk Üniversitesi Hukuk Fakültesi Uzaktan Öğretim Sınavları Öğrenci İçin Uygulama Kılavuzu ve Yükümlülükleri'nin "Sınav öncesi" başlığını taşıyan kısmının 1. maddesinin 1. cümlesinin "MS Teams ise sınavın görüntülü gözetim platformu olarak kullanılacaktır." kısmının, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12 ve 13. maddelerinin ve "Sınavda" başlığını taşıyan kısmının 3, 10, 11 ve 12. maddelerinin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda.

Covid-19 pandemisi tedbirleri kapsamında alınan kararların ve uygulamaların yerine getirilebilmesini teminen, davalı idare tarafından bir hakkın tesisi, kullanılması veya korunması için veri işlemenin zorunlu olduğu, aksi halde şeffaf ve güvenli bir şekilde dijital sınav yapmanın mümkün olmadığı, bu nedenle kanunun cevaz verdiği ölçülerde kişisel verilerin işlendiği, yine aynı zorunluluk kapsamında kişisel verilerin yurtdışına aktarıldığı, zorunlu hallerin varlığı halinde kişisel verilerin işlenmesi ve yurtdışına aktarılmasında ilgilinin rızasına gerek olmadığı;

sınavlarda şeffaf, açıklanabilir ve denetlenebilir olma ilkesine bir aykırılık bulunmadığından, davacının iddialarına itibar edilmediği, hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Hukuki dayanak olmaksızın, kişisel verilerin yurtdışına aktarılmasının hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

İstemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Hukuka aykırı olduğu anlaşılan Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Dava; Ufuk Üniversitesi Hukuk Fakültesi öğrencisi olan davacı tarafından, Ufuk Üniversitesi Hukuk Fakültesi Uzaktan Öğretim Sınavları Öğrenci İçin Uygulama Kılavuzu ve Yükümlülükleri'nin "Sınav öncesi" başlığını taşıyan kısmının 1. maddesinin 1. cümlesinin "MS Teams ise sınavın görüntülü gözetim platformu olarak kullanılacaktır." kısmının, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12 ve 13. maddelerinin ve "Sınavda" başlığını taşıyan kısmının 3, 10, 11 ve 12. maddelerinin iptali istemiyle açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2547 sayılı Kanun'un 14. maddesinin (b) bendinde; senatonun, üniversitenin akademik organı olduğu belirtilmiş, üniversitenin eğitim- öğretim, bilimsel araştırma ve yayım faaliyetlerinin esasları hakkında karar almak, senatonun görevleri arasında yer verilmiştir.

2547 sayılı Kanun'un 44 ve 46. maddelerine dayanılarak ihdas edilen Yükseköğretim Genel Kurulunun 24.09.2020 tarih ve 12.544 sayılı kararıyla kabul edilen Yükseköğretim Kurumlarında Uzaktan Öğretime İlişkin Usul ve Esaslar'ın "Amaç" başlığını taşıyan 1. maddesinde.

"Bu Usul ve Esasların amacı, yükseköğretim kurumlarında, bilgi ve iletişim teknolojilerine dayalı ön lisans, lisans ve yüksek lisans düzeyinde uzaktan öğretim programları açılması ile birinci ve ikinci öğretimde bazı derslerin uzaktan öğretim yöntemiyle verilmesine ilişkin usul ve esasları belirlemektir." kuralı, "Kapsam" başlığını taşıyan 2. maddesinde.

"Bu Usul ve Esaslar, yükseköğretim kurumlarında uzaktan öğretim programlarının açılabileceği alanlar, uzaktan öğretim yoluyla verilecek dersler ve kredi miktarları, ders materyalinin hazırlanması, sınavlarının yapılma şekli, yükseköğretim kurumları arasında bu amaçla yapılacak protokoller ile uzaktan öğretime ilişkin diğer hususlar ile yapılacak ödemeleri kapsar.

Vakıf yükseköğretim kurumlarında yürütülecek uzaktan öğretim faaliyetlerinde mali hükümleri hariç olmak üzere bu Usul ve Esaslar uygulanır." kuralı, "Ölçme Değerlendirme" başlığını taşıyan 12. maddesinde; "(1) Uzaktan öğretim programları ile uzaktan öğretim yoluyla verilen derslere ilişkin ölçme değerlendirme faaliyetleri, yüz yüze veya elektronik ortamda gözetimli veya gözetimsiz olarak, yükseköğretim kurumlarının senatolarınca onaylanan müfredat programı uyarınca belirlenen ölçme değerlendirme yöntemleri (ödev, proje, uygulama, yazılı, sözlü vb.) kullanılarak veya merkezi bir sınav şeklinde gerçekleştirilebilir.

(2) Ara sınavlar, istenildiği takdirde gözetimsiz elektronik ortamda; dönem sonu sınavları ile bütünleme sınavlarının gözetimli olarak canlı veya elektronik ortamda yapılması esastır.

Bu sınavların nerede ve ne şekilde yapılacağı ile temel olarak belirlenen sınavlara ek olarak sözlü sınav, performans, proje, tez ve portfolyo gibi ölçme değerlendirme yöntemlerinden hangilerinin uygulanacağına, öğretimi sürdüren ilgili birimin önerisi üzerine senato tarafından karar verilir." yer almıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinde "İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılan iptal davaları", idari dava türleri arasında sayılmış, böylece, mahkemelerce idari işlemin yargısal denetimi yapılırken, işlemin mevzuatla belirlenen makam veya merci tarafından tesis edilip edilmediğinin araştırılacağı kurala bağlanmıştır.

Bir kamu görevlisi, kurul ya da organın idare adına karar verebilme ve işlem tesis edebilme gücü olarak tanımlanan yetki, idari işlemin kurucu unsuru olup, yargısal denetim yapılırken ilk önce işlemin yetki unsurunun hukuka uygun olup olmadığı incelenmektedir. Bir kişi, kurul ya da organın herhangi bir idari işlem bakımından yetkili kabul edilebilmesi için hukuka uygun şekilde görevlendirilmiş yani yetkilendirilmiş olması gereklidir. İdare hukukundaki kanunilik ilkesi gereğince, bir hukuk kuralı ile verilmeyen yetki kullanılarak tesis edilen işlem, hukuka aykırı olacaktır.

Yargı mercilerince yetki unsurunda sakatlık tespit edildiği takdirde işlemin diğer unsurlar bakımından incelenmesine olanak bulunmamaktadır. Bununla birlikte yetki unsuru, kamu düzeniyle ilgili olduğundan, idari yargı mercileri, kanun yolu incelemeleri dahil, davanın hangi safhası olursa olsun yetki unsurunda sakatlık tespit ettikleri takdirde işlemin iptaline karar vermek zorundadırlar.

Yüksek yargı içtihatlarında; yetki kurallarının dar ve kamu düzenine ilişkin olması nedeniyle, idarenin yetki kurallarına sıkı bir şekilde uymak zorunda olduğu, yetki kullanımının tercihe, keyfe ve takdire bağlı olmadığı, yetki kullanımındaki usulsüzlüklerin, fonksiyon gaspı, yetki gaspı veya yetki tecavüzü hallerini meydana getireceği, kural olarak yetkinin bizzat kullanılacağı, kanun tarafından oluşturulan yetki düzeninin, yine kanun tarafından izin verilmediği sürece, idare veya o yetkiyi kullanmak ile yükümlendirilmiş makamlarca değiştirilemeyeceği, yetki devrinin Kanunun açıkça izin verdiği durumlarda yapılabileceği,

bir makamın yetkisinin başka bir kişiye devredilebilmesi için yetki devri konusunda da mevzuatla yetkili kılınması gerektiği, zira yasa koyucu tarafından belli bir yetkiyi kullanma gücü ile donatılmış bir makamın, yasa koyucunun iradesi hilafına, kanunda açık bir düzenleme bulunmaksızın, bu yetkisini başka bir makama devretmesinin, yetki devredilen makamı yetkili kılmadığı gibi, hem yetki devrine ilişkin işlemin hem de bu yöntemle yapılan yetki devrine dayanılarak tesis edilen işlemlerin hukuka aykırı hale geleceği, yetkisiz kişi, kurul ya da organın yaptığı işlemin,

sonradan yetkili makam tarafından kabul edilmesi veya icazet verilmesi yoluyla o işlemin hukuka uygun hale dönüştürülemeyeceği, istikrarlı şekilde vurgulanmaktadır.

2547 sayılı Kanun'un 44 ve 46. maddelerine dayanılarak ihdas edilen Yükseköğretim Kurumlarında Uzaktan Öğretime İlişkin Usul ve Esaslar'ın 12. maddesi uyarınca, ara sınavların, istenildiği takdirde gözetimsiz elektronik ortamda; dönem sonu sınavları ile bütünleme sınavlarının ise gözetimli olarak canlı veya elektronik ortamda yapılması esas olmakla birlikte, bu sınavların nerede ve ne şekilde yapılacağının, ilgili birimin önerisi üzerine senato tarafından karar verilmesi gerektiği anlaşılmıştır.

Davaya konu düzenlemenin giriş kısmında, Hukuk Fakültesi Fakülte Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararıyla kabul edilen Hukuk Fakültesi 2020- 2021 Akademik Yılı Güz Yarıyılı Uzaktan Öğretim Uygulama Usul ve Esasları'nın 14. maddesinde belirtildiği üzere çevrim içi sınavlarının gözetimli olarak uygulanacağı ifade edilmiştir. Devamında, sınavlarda Yükseköğretim Kurulunca belirlenen, Yükseköğretim Kurumlarında Uzaktan Öğretime İlişkin Usul ve Esaslar'ın 12. maddesi dayanak alınarak Üniversite Senatosunun tesis ettiği kararlar çerçevesinde, uzaktan adil ve etkin ölçme değerlendirme yapılmasının amaçlandığı ifade edilerek, bilgi ve yükümlülüklere yer verildiği açıklanmıştır. Ancak davaya konu düzenleyici işlemde, bu işlemin hangi makam tarafından karara bağlandığı ortaya konulmamıştır.

Bu bakımdan, uyuşmazlığın çözümü için Dairemizin 08.10.2024 tarih ve E:2022/5683 sayılı Ara Kararıyla davalı idareden; davaya konu "Ufuk Üniversitesi Hukuk Fakültesi Uzaktan Öğretim Sınavları Öğrenci İçin Uygulama Kılavuzu ve Yükümlülükleri" 'nin hangi makam tarafından tesis edildiği sorularak, buna ilişkin bilgi ve belgelerin onaylı ve okunaklı bir örneği ile davaya konu işlemin tesisinde, Üniversite Senatosu ya da Yönetim Kurulu tarafından alınmış bir kararın bulunup bulunmadığının sorulmasına, bu yönde karar mevcut ise bu kararın onaylı ve okunaklı bir örneğinin istenilmesine karar verilmiştir.

Davalı İdarece, Dairemizin Ara Kararına cevaben gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden, Üniversite Senatosunun ... tarih ve ... sayılı kararıyla Ufuk Üniversitesi 2020- 2021 eğitim öğretim dönemi uzaktan eğitim süreçlerinde uyulması gereken belirli kurallar ile ölçme değerlendirme uygulamalarına ilişkin belirli hususların belirlendiği anlaşılmıştır.

Bu kararın "Diğer Hususlar" kısmında ise Yükseköğretim Kurulunun hazırlamış olduğu "Küresel Salgında Yeni Normalleşme Süreci" Kılavuzu'nun esas alınacağı belirtilerek, "Üniversitemizde Yüz Yüze Yapılacak Eğitimlerde Kampüslerde Uyulması Gerekli Kurallar" 'a yer verilmiştir.

Ancak davaya konu düzenleme, Üniversite Senatosunun anılan ... tarih ve ... sayılı kararıyla tesis edilmediği gibi Üniversite Senatosunun başka bir kararı ile de davaya konu düzenleyici işlemin karara bağlanmadığı anlaşılmıştır.

Bu bağlamda; 2547 sayılı Kanun'un 14. maddesi ve bu Kanun'un 44 ve 46. maddelerine dayanılarak ihdas edilen Yükseköğretim Kurumlarında Uzaktan Öğretime İlişkin Usul ve Esaslar'ın 12. maddesi uyarınca, davaya konu düzenlemenin Üniversite Senatosunca karara bağlanması gerekirken, Üniversite Senatosunca karara bağlanmadığı anlaşıldığından, Ufuk Üniversitesi Hukuk Fakültesi Uzaktan Öğretim Sınavları Öğrenci İçin Uygulama Kılavuzu ve Yükümlülükleri'nin dava konusu maddelerinin yetki yönünden hukuka aykırı olduğu sonucuna ulaşılmıştır.