Danıştay 8. Daire E.2022/6328 K.2024/313

Dava konusu istem: Gümüşhane Üniversitesi İletişim Fakültesi … Bölümünde araştırma görevlisi olarak görev yapan davacı tarafından, Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü … Anabilim Dalı … Bilim Dalı Doktoru programında devam eden 6 yıllık yasal öğrenim süresinin dolduğu gerekçesiyle ilişiğinin kesilmesine yönelik olarak tesis edilen Gümüşhane Üniversitesi Rektörlüğü'nün … tarih ve … sayılı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:. İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda.

2547 Yükseköğretim Kanunu'nun 44. maddesinin (c) fıkrasına dayanılarak hazırlanan Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nin 7. maddesinin birinci fıkrasında yüksek lisans programının azami altı yarıyıl, 17. maddesinin birinci fıkrasında ise doktora programının azami on iki yarı yıl olduğu, herne kadar 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'na 26/11/2014 tarih ve 29187 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6569 sayılı Kanunun 32. maddesi ile eklenen Geçici 67. maddesinde.

"Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte yükseköğretim kurumlarında kayıtlı olan öğrenciler bakımından azami sürelerin hesaplanmasında, daha önceki öğrenim süreleri dikkate alınmaz." yönünde hükümlere yer verilmekle birlikte Yükseköğretim Kurumu Yürütme Kurulu'nun 10/10/2017 tarihli toplantısında, 2547 sayılı Kanunun Geçici 67. maddesinin, 2547 sayılı Kanunun 50. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendi kapsamında atanan araştırma görevlileri ile ÖYP kapsamında araştırma görevlisi kadrosunda bulunanların araştırma görevlisi kadrolarında azami bulunma sürelerinin hesaplanmasında uygulanmamasına karar verilmesi karşısında,

doktora öğrenim programına 2013 yılında başlayan ve yasal öğrenim süresini 03/10/2019 tarihinde tamamlayan davacının ilişiğinin kesilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılarak, davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, kararın gerekçesiz verildiği, sürelerin dolduğu gerekçesiyle tesis edilen işlemin hukuka aykırı olduğu, azami süre hesabında geçmiş sürelerin hesaba katılmayacağı hususunda mevzuat düzenlemelerinin bulunduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ: Bölge İdare Mahkemesi kararının kısmen onanması, kısmen bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Gümüşhane Üniversitesine ÖYP programı kapsamında atanan ve doktora yapmak üzere 2547 sayılı Kanun'un 35. maddesi uyarınca kadrosu geçici olarak Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsüne tahsis edilen davacının, doktora eğitimini yasal süresinde tamamlamadığından bahisle kadrosunun Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsün tarafından Gümüşhane Üniversitesine iade edilmesi üzerine, Gümüşhane Üniversitesi Rektörlüğü'nün … tarih ve … sayılı işlemi ile ilişiğinin kesilmesine ve kefalet senedi tutarı olan 50.000,00 TL'nin üniversitenin banka hesabına yatırılmasına karar verilmiştir. Bunun üzerine davacı tarafından, anılan işlemin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun "Araştırma görevlileri, uzman, çevirici ve eğitim-öğretim planlamacıları" başlıklı 33. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde. "Araştırma görevlileri, yükseköğretim kurumlarında yapılan araştırma, inceleme ve deneylerde yardımcı olan ve yetkili organlarca verilen ilgili diğer görevleri yapan öğretim yardımcılarıdır.

Bunlar ilgili anabilim veya anasanat dalı başkanlarının önerisi, Bölüm Başkanı, Dekan, enstitü, yüksekokul veya konservatuvar müdürünün olumlu görüşü üzerine rektörün onayı ile araştırma görevlisi kadrolarına en çok üç yıl süre ile atanırlar; atanma süresi sonunda görevleri kendiliğinden sona erer. Bunlar aynı usulle yeniden atanabilirler." hükmüne, "Lisansüstü öğretim" başlıklı 50 .maddesinin 1. fıkrasının (d) bendinde.

"Lisans üstü öğretim yapan öğrenciler, kendilerine tahsis edilebilecek burslardan yararlanabilecekleri gibi, her defasında bir yıl için olmak üzere öğretim yardımcılığı kadrolarından birine de atanabilirler." hükmüne, 35. maddesinde ise.

"Yükseköğretim kurumları; kendilerinin ve yeni kurulmuş ve kurulacak diğer yükseköğretim kurumlarının ihtiyacı için yurt içinde ve dışında, kalkınma planı ilke ve hedeflerine ve Yükseköğretim Kurulu'nun belirteceği ihtiyaca ve esaslara göre öğretim elemanı yetiştirirler.

Öğretim elemanı yetiştirilmesi amacıyla üniversitelerin araştırma görevlisi kadroları, araştırma veya doktora çalışmaları yaptırmak üzere başka bir üniversiteye, Yükseköğretim Kurulu'nca geçici olarak tahsis edilebilir. Bu şekilde doktora veya tıpta uzmanlık veya sanatta yeterlik payesi alanlar, bu eğitimin sonunda kadrolarıyla birlikte kendi üniversitelerine dönerler.

Yurt içi veya yurt dışında yetiştirilen öğretim elemanları, genel hükümlere göre bağlı oldukları yükseköğretim kurumlarında mecburi hizmetlerini yerine getirmek zorundadırlar. Bu mecburi hizmet, eş durumu ve sağlık mazeretleri hariç olmak üzere başka yükseköğretim kurumlarında ve kamu kurum ve kuruluşlarında yerine getirilemez. Bu yükümlülüğü yerine getirmeyenlere, yükseköğretim kurumlarında görev verilmez.

Özel kanunlarla getirilen mecburi hizmet çalışmaları bu hüküm dışındadır." hükmüne yer verilmiştir.

2547 sayılı Kanun'a dayanılarak çıkarılan ve 13/10/1984 gün ve 18544 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Lisansüstü Öğretim Görenlerden Öğretim Yardımcısı Kadrolarına Atanacakların Hak ve Yükümlülükleri İle Tıpta Uzmanlık Öğrencilerinin Giriş Sınavları Hakkında Yönetmeliğin "Amaç ve Kapsam" başlıklı 1. maddesinde.

"2547 sayılı Kanun'un 50. ve 65. maddelerine göre Üniversitelerarası Kurul tarafından hazırlanan bu yönetmelik, lisans düzeyinde öğrenim gördükten sonra, yükseköğrenim kurumlarında yüksek lisans, doktora, sanatta yeterlik veya tıpta uzmanlık öğrenimi yapmak isteyenlerden geçici olarak öğretim yardımcılığı kadrolarına atanacakların hak ve yükümlülükleri ile tıpta uzmanlık öğrencilerinin giriş sınavları hakkındaki usul ve esasları düzenler." hükmü, "Kadroyu Boşaltma" başlıklı 10. maddesinde de.

"2547 sayılı Kanunun 50. maddesine göre öğretim yardımcılığı kadrolarına geçici olarak atanıp, yüksek lisans, doktora, sanatta yeterlik veya tıpta uzmanlık öğrenimlerini başarı ile tamamlayarak yüksek lisans, doktora, veya sanatta yeterlik diploması veya tıpta uzmanlık belgesi alanların kadro ile ilişkileri kendiliğinden kesilir.

Hizmetlerine ihtiyaç görülen 2547 sayılı kanunun 2880 sayılı Kanun'la değişik 33. maddesine göre öğretim yardımcısı olarak yeniden atanmaları mümkündür." hükmü bulunmaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dosyanın incelenmesinden; Gümüşhane Üniversitesine ÖYP programı kapsamında atanan ve doktora yapmak üzere 2547 sayılı Kanun'un 35. maddesi uyarınca kadrosu geçici olarak Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsüne tahsis edilen davacının, doktora eğitimini yasal süresinde tamamlamadığından bahisle kadrosunun Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsün tarafından Gümüşhane Üniversitesine iade edilmesi üzerine, Gümüşhane Üniversitesi Rektörlüğü'nün ... tarih ve … sayılı işlemi ile ilişiğinin kesilmesine ve kefalet senedi tutarı olan 50.000,00 TL'nin üniversitenin banka hesabına yatırılmasına karar verildiği, davacı tarafından anılan işlemin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Dava konusu Gümüşhane Üniversitesi Rektörlüğü'nün … tarih ve … sayılı işleminin incelenmesinden, işlemin iki kısımdan oluştuğu, işlemin ilk kısmında 2547 sayılı Kanun'un 35. maddesi uyarınca davacının kadrosunun geçici olarak doktora eğitimi aldığı Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü'ne aktarıldığı, 03/10/2019 tarihi itibariyle yasal öğrenim süresinin bitmesi nedeniyle ilişiğinin kesilmesine karar verildiği; işlemin ikinci kısmında ise,Öğretim üyesi Yetiştirme Programına ilişkin Usul ve Esasların 10. Maddesinin 2. fıkrası uyarınca düzenlenen kefalet senedi tutarı olan 50.000,00 TL'nin Üniversitenin banka hesabına yatırılmasının bildirildiği görülmektedir.

Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının, dava konusu işlemin davacının doktora eğitimini tamamladığı gerekçesiyle ilişiğinin kesilmesine ilişkin kısmı açısından incelenmesi;

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, davacı tarafından ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının, dava konusu işlemin taahhüt ve kefalet senedi hükümlerine göre işlem yapılacağının bildirilmesine ilişkin kısmı ile parasal hakların yasal faizi ile birlikte tazmini istemine ilişkin kısmı açısından incelenmesi;

Araştırma görevliliği kadrosu, öğretim üyeliğinin kaynağını oluşturduğundan, araştırma görevlisi kadrosunda görev yapanların yüksek lisans ve doktora eğitiminde başarılı olmaları zorunluluğu aranmıştır. Bu amaçla da, öğretim elemanı olarak yetiştirilmek üzere yurtdışında veya lisansüstü eğitim yapmak üzere bir başka üniversitede görevlendirilen araştırma görevlilerinin almış oldukları eğitimden kaynaklanan mecburi hizmetlerini yerine getirmek zorunda bulunduklarına dair bir taahhüt ve kefalet senedi alınması, anılan Kanun ve Yönetmelik hükümleri ile öngörülmüştür.

Söz konusu hükümler uyarınca üniversite ile araştırma görevlisi arasında, mesleklerine ait hizmetlerde yetiştirilmek, eğitilmek, bilgilerini artırmak veya staj yapmak amacıyla yurtdışında veya lisansüstü eğitim amacıyla bir başka üniversitede görevlendirilmeden önce imzalanan taahhüt ve kefalet senedinde, lisansüstü eğitimde başarısız olunması,

eğitimin yarım bırakılması gibi durumlarda ilgilinin kadrosu ile ilişiğinin kesileceği ve yapılan tüm masrafların faiziyle birlikte tahsil edileceği belirtilmekte olup, ayrıca eğitim öğretimin tamamlanmasından belirli bir süre sonra araştırma görevlisinin kendi üniversitesine dönerek mecburi hizmette bulunacağı, mecburi hizmet yükümlülüğünü yerine getirmemesi durumunda da yine aynı şekilde yapılan masrafların faiziyle geri ödeneceği ilgili tarafından taahhüt edilmektedir.

2547 sayılı Kanun'un 35. ve 39. maddeleri uyarınca, lisansüstü eğitim amacıyla bir başka üniversitede veya mesleklerine ait hizmetlerde yetiştirilmek, eğitilmek, bilgilerini artırmak veya staj yapmak amacıyla yurtdışında görevlendirilen araştırma görevlileri ile üniversiteler arasında imzalanan taahhüt ve kefalet senedinin hukuki niteliği konusunda zaman içinde yargı yerlerince farklı değerlendirmelerin yapıldığı görülmektedir.

Ancak, 2547 sayılı Kanun'un 35. maddesi uyarınca üniversite ile araştırma görevlisi arasında imzalanan taahhüt ve kefalet senedinin iptali istemiyle İdare Mahkemesi'ne açılan bir davada, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'nın olumlu görev uyuşmazlığı çıkararak Uyuşmazlık Mahkemesi'ne başvurması üzerine, Uyuşmazlık Mahkemesi'nin 09/04/2012 tarih ve E:2012/6, K:2012/66 sayılı kararıyla;

taahhüt ve kefalet senedinin davacı ve kefilleri tarafından tek taraflı olarak imzalanarak idareye karşı taahhütte bulunulması karşısında, davacı tarafından senedin iptali istemiyle açılan davanın görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılarak, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'nın başvurusunun kabul edilip, davalı üniversitenin görev itirazının reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmiştir.

Anılan kararda da vurgulandığı üzere, davacı ile davalı üniversite arasında imzalanmış olan dava konusu taahhüt ve kefalet senedinin özel hukuk alanında tesis edilmiş bir sözleşme olması nedeniyle, davacı tarafından imzalanan taahhüt ve kefalet senedinden kaynaklanan borçlandırma işleminin iptali istemine ilişkin uyuşmazlığın görüm ve çözümü adli yargı yerlerine ait bulunmaktadır.

Bu durumda, uyuşmazlığın, taahhüt ve kefalet senedinin davacı ve kefilleri tarafından tek taraflı olarak imzalanarak idareye karşı taahhütte bulunulması ve bu taahhüt dolayısıyla taraflar arasında yüklenme ve kefalet senedinden kaynaklı bir alacak-borç ilişkisi doğduğu görülmekle, söz konusu uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerine göre adli yargıda açılacak bir dava ile çözüme kavuşturulması gerekmekte olup, işbu davanın işlemin ikinci kısmına ilişkin bölümünün adli yargının görev alanında kaldığı gerekçesiyle görev yönünden davanın reddine karar verilmesi gerekmektedir.

Bu itibarla, davanın belirtilen kısımlarına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.