Danıştay 8. Daire E.2022/661 K.2025/973

Dava konusu istem: ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesinde bulunan... Park Otel adlı işletmenin sahibi olan davacı şirket tarafından, MUSKİ Genel Kurulunun kararıyla yürürlüğe konulan MUSKİ Abone Hizmetleri ve Tarifeler Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 2'nci maddesiyle eklenen MUSKİ Abone Hizmetleri ve Tarifeler Yönetmeliği'nin 8'inci maddesinin 1'inci fıkrasının (j) bendinin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin... tarih ve E:...

K:...sayılı kararında; davaya konu yönetmelik değişikliği ile kanun hükümlerine muhalif şekilde ayrıma gidilerek 6360 sayılı Kanun'un Geçici 1'inci maddesinin 15'inci fıkrası ile mahalleye dönüşen köylerde içme suyu için alınacak ücretin, en düşük tarifenin yüzde 25'ini geçmeyecek şekilde belirlenmesi gerektiği halde davacı şirkete ait otel gibi işletmelerin kapsam dışında bırakılması, normlar hiyerarşisine aykırı olarak,

kanunda hiçbir ayrım yapılmaksızın mahalleye dönüştürülen köylerdeki tüm abonelik tipleri için belirleme yapılmasına rağmen bazı işletmelerin tarife kapsamından çıkarılması sonucunu doğuran davaya konu yönetmelik değişikliğinde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince, köy hayatının idamesi için gerekli ve köy halkına hizmet veren bakkal, kahvehane, marangoz, terzi, lokanta, kasap, berber, manav, fırın ve benzeri ölçekteki faaliyetlerin icra edilmesi amacıyla bizzat köy halkının kendisi tarafından işletilen ve geçimini bu yolla sağlayan sıfatına sahip olmayan kişilerin, indirimli tarife uygulamasından yararlandırılmasının hukuken mümkün olmadığı, başka bir ifadeyle, söz konusu indirimli tarife hakkının, sadece "bu yerlerde yaşayanlar" için getirilmiş sosyo - ekonomik amaçlı bir düzenleme olduğu, köy statüsünde iken 6360 sayılı Kanun'la mahalle statüsüne dönüşen yerde yaşayan konumunda olmayan davacı şirkete ait otel işletmesinin anılan indirimli tarife

hakkından yararlandırılmasının Kanun hükmünün getiriliş amacına uygun düşmediği, zira, 6360 sayılı Kanun'un Geçici 1'inci maddesinin (15) numaralı fıkrasının yasama gerekçelerinde de, söz konusu indirimli tarife hakkının "mahalle sakinleri" ve "bu yerlerde yaşayanlar" için getirildiği dikkate alındığında, ilgili düzenlemeler kapsamında olmayan davacı şirkete ait otel işletmesinin bu haktan yararlandırılmamasında hukuka aykırılık bulunmadığından, Muğla Su Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Abone Hizmetleri ve Tarifeler Yönetmeliğinin 8'inci maddesinin 1'inci fıkrasının (j) bendinde hukuka aykırılık bulunmadığı,

dava konusu işlemin iptali yolundaki istinafa konu idare mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmadığı gerekçesiyle, istinaf başvurusunun kabulü ile Mahkeme kararının kaldırılmasına, davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, 6360 sayılı Kanun'un Geçici 1/15 maddesinde herhangi bir işletme türü ya da faaliyeti, gerçek kişi, tüzel kişi ayrımı yapılmadığı, Kanun'un tüzel kişiliği kaldırılan köyler bakımından bütün aboneler için düzenleme getirdiği, dava konusu düzenlemenin hukuka aykırı olduğu, kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, istemin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ

Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin ikinci fırkası uyarınca davacının duruşma istemi yerinde görülmeyerek işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Dava; ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesinde bulunan ... Park Otel adlı işletmenin sahibi olan davacı tarafından; MUSKİ Genel Kurulunun kararıyla yürürlüğe konulan MUSKİ Abone Hizmetleri ve Tarifeler Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 2'nci maddesiyle eklenen MUSKİ Abone Hizmetleri ve Tarifeler Yönetmeliği'nin 8'inci maddesinin 1'inci fıkrasının (j) bendinin iptaline karar verilmesi istemiyle açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 7. maddesinde, su ve kanalizasyon hizmetlerini yürütmek, bunun için gerekli baraj ve diğer tesisleri kurmak, kurdurmak ve işletmek; derelerin ıslahını yapmak; kaynak suyu veya arıtma sonunda üretilen suları pazarlamak, Büyükşehir Belediyesinin görev, yetki ve sorumlulukları arasında sayılmıştır.

2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanunu'nun 2. maddesinde, "İSKİ'nin görev ve yetkileri şunlardır: a) İçme, kullanma ve endüstri suyu ihtiyaçlarının her türlü yeraltı ve yer üstü kaynaklarından sağlanması ve ihtiyaç sahiplerine dağıtılması için; kaynaklardan abonelere ulaşıncaya kadar her türlü tesisin etüt ve projesini yapmak veya yaptırmak, bu projelere göre tesisleri kurmak veya kurdurmak, kurulu olanları devralıp işletmek ve bunların bakım ve onarımını yapmak, yaptırmak ve gerekli yenilemelere girişmek, b) Kullanılmış sular ile yağış sularının toplanması,

yerleşim yerlerinden uzaklaştırılması ve zararsız bir biçimde boşaltma yerine ulaştırılması veya bu sulardan yeniden yararlanılması için abonelerden başlanarak bu suların toplanacakları veya bırakılacakları noktaya kadar her türlü tesisin etüt ve projesini yapmak veya yaptırmak; gerektiğinde bu projelere göre tesisleri kurmak ya da kurdurmak; kurulu olanları devralıp işletmek ve bunların bakım ve onarımını yapmak, yaptırmak ve gerekli yenilemelere girişmek," hükmüne.

23. maddesinde, "Su satışı, kanalizasyon tesisi bulunan yerlerdeki kullanılmış suların uzaklaştırılması, septik çukurların boşaltılması giderleri için ayrı tarifeler yapılır. Bu tarifelerin tespitinde, yönetim ve işletme giderleri ile, amortismanları doğrudan gider yazılan (aktifleştirilmeyen) yenileme, ıslah ve tevsi masraflave bir kar oranı esas alınır. Tarifelerin tespiti ile tahsilatla ilgili usul ve esaslar bir yönetmelik ile belirlenir.

" hükmüne; Ek-5. maddesinde ise "Bu kanun diğer Büyükşehir Belediyelerinde de uygulanır" kuralına yer verilmiştir.

06/12/2012 gün ve 28489 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 6360 sayılı Kanun'un 36 ncı maddesinde "(1) Bu Kanunun; a) 1 inci maddesi. 2 nci maddesi. 3 üncü maddesinin birinci, ikinci, üçüncü, dördüncü, beşinci, altıncı, yedinci, sekizinci ve dokuzuncu fıkraları. 4 üncü maddesi. 5 inci maddesi. 6 ncı maddesi. 7 nci maddesiyle değiştirilen 5216 sayılı Kanun'un 7 nci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi.

5216 sayılı Kanun'un 18 inci maddesinin son fıkrasının yürürlükten kaldırılmasına ilişkin hükmü hariç 13 üncü maddesi. 22 nci maddesi. 25 inci maddesi. 5779 sayılı Kanun'un 5 inci maddesinin değiştirilen ikinci fıkrası hariç 26 ncı maddesi. Geçici 1 inci maddesinin altıncı, yedinci, sekizinci, dokuzuncu, onuncu, onüçüncü, onbeşinci, onaltıncı, onyedinci ve yirmidördüncü fıkraları.

Geçici 2 nci maddesinin ikinci, üçüncü, dördüncü, altıncı, sekizinci ve dokuzuncu fıkraları ilk mahalli idareler genel seçiminde, b) Diğer hükümleri yayımı tarihinde," yürürlüğe gireceği belirtilmiştir.

Aynı Kanun'un 1. maddesinin 1. bendinde "Aydın, Balıkesir, Denizli, Hatay, Malatya, Manisa, Kahramanmaraş, Mardin, Muğla, Ordu, Tekirdağ, Trabzon, Şanlıurfa ve Van illerinde, sınırları il mülki sınırları olmak üzere aynı adla büyükşehir belediyesi kurulmuş

ve bu illerin il belediyeleri büyükşehir belediyesine dönüştürülmüştür.", 3. bendinde "Birinci ve ikinci fıkrada sayılan illere bağlı ilçelerin mülki sınırları içerisinde yer alan köy ve belde belediyelerinin tüzel kişiliği kaldırılmış, köyler mahalle olarak, belediyeler ise belde ismiyle tek mahalle olarak bağlı bulundukları ilçenin belediyesine katılmıştır." ve Geçici 1. maddesinin 15. bendinin işlem tarihinde yürürlükte olduğu haliyle "Bu Kanuna göre tüzel kişiliği kaldırılan köylerde, bu fıkranın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren .......

Bu yerlerde içme ve kullanma suları için alınacak ücret 31/12/2025 tarihine kadar (bu tarih dahil) en düşük tarifenin % 25’ini geçmeyecek şekilde belirlenir. 10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun Geçici 2'nci maddesi ile köy tüzel kişiliği kaldırılarak mahalleye dönüştürülen yerlerde de bu fıkra hükmü uygulanır." düzenlemelerine yer verilmiştir.

Kanun maddesinde atıf yapılan 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun Geçici 2'nci maddesinde de "Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte; büyükşehir belediye sınırları, İstanbul ve Kocaeli ilinde, il mülkî sınırıdır. Diğer büyükşehir belediyelerinde, mevcut valilik binası merkez kabul edilmek ve il mülkî sınırları içinde kalmak şartıyla, nüfusu birmilyona kadar olan büyükşehirlerde yarıçapı yirmi kilometre, nüfusu birmilyondan ikimilyona kadar olan büyükşehirlerde yarıçapı otuz kilometre, nüfusu ikimilyondan fazla olan büyükşehirlerde yarıçapı elli kilometre olan dairenin sınırı büyükşehir belediyesinin sınırını oluşturur. Bu sınırlar içinde kalan köylerin tüzel kişiliği sona ererek mahalleye dönüşür " hükmü yer almaktadır.

MUSKİ Abone Hizmetleri ve Tarifeler Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 2'nci maddesiyle eklenen MUSKİ Abone Hizmetleri ve Tarifeler Yönetmeliği'nin 8'inci maddesinin 1'inci fıkrasının (j) bendinde, ''6360 sayılı Kanunun Geçici 1 inci maddesinin on beşinci fıkrasına göre, köy tüzel kişiliği kaldırılan ve mahalleye dönüşen yerleşim yerlerinde köy hayatının idamesi için gerekli ve köy halkına hizmet veren bakkal, kahvehane, marangoz, terzi, lokanta, kasap, berber, manav,

fırın ve benzeri ölçekteki faaliyetlerin icra edilmesi amacıyla bizzat köy halkının kendisi tarafından işletilen ve geçimini bu yolla sağladığını muhtarlıkça belgeleyen, içme ve kullanma amaçlı su tüketen abonelerdir. Bu ve benzeri ölçekteki iş yerlerine uygulanacak tarife; içme ve kullanma suları için tespit edilecek en düşük konut tarifesinin kademe aralığı karşılığı olan birim fiyatlarının %25’ini geçmeyecek şekilde belirlenir.'' hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Uyuşmazlıkta, ... ili, ... ilçesi, ... mahallesinde faaliyet gösteren davacı şirketin, faaliyette bulunduğu ... köyünün tüzel kişiliğinin 6360 sayılı Kanun ile kaldırılarak mahalle statüsüne dönüştürüldüğü açıktır.

İdarelerce tesis edilen genel düzenleyici işlemlerde, üst hukuk kurallarına aykırı ya da üst normları daraltıcı, kısıtlayıcı hükümlere yer verilmemesi gerektiği tabiidir. Başka bir ifadeyle, idarelerce düzenleyici işlem tesis edilirken normlar hiyerarşisi ilkesine uyulması zorunludur.

6360 sayılı Kanun'a göre tüzel kişiliği kaldırılan köylerde içme ve kullanma suları için alınacak ücretin beş yıl süreyle en düşük tarifenin % 25’ini geçmeyecek şekilde belirleneceği öngörülmüştür. Anılan maddede, tüzel kişiliği kaldırılan köylerdeki içme ve kullanma suları aboneleri yönünden, söz konusu tarifeden yararlanabilecekler açısından abone olunan tarihe ilişkin herhangi bir istisnaya yer verilmemiştir.

Her ne kadar anılan maddenin gerekçesiyle birlikte yorumlanmasında bir engel bulunmamakta ve temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında da bu yöntem benimsenmekte ise de, madde gerekçesinde indirimli tarifeden yararlanılacak tarihe ilişkin bir belirleme yapılmadığı görüldüğünden, gerekçenin madde metnini daraltacak şekilde yorumlanmasının isabetli olmadığı kanaatine varılmıştır.

Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında, amaçsal yorum yapılarak söz konusu indirimli tarifeden sadece köy halkından olup, bu yerlerde yaşayanların faydalandırılmaları gerektiği sonucuna varılarak davacının söz konusu indirimli tarifeden yararlandırılmamasında ve dava konusu yönetmelik maddesinde hukuka aykırılık görülmemiş ise de; iptali istenen MUSKİ Abone Hizmetleri ve Tarifeler Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 2'nci maddesiyle eklenen MUSKİ Abone Hizmetleri ve Tarifeler Yönetmeliği'nin 8'inci maddesinin (j) bendinin, son cümlesinde yer alan "Bu ve benzeri ölçekteki iş yerlerine uygulanacak tarife;

içme ve kullanma suları için tespit edilecek en düşük konut tarifesinin kademe aralığı karşılığı olan birim fiyatlarının %25’ini geçmeyecek şekilde belirlenir." ibaresinin yukarıda belirtilen 6360 sayılı Kanun'un ilgili maddesinin aynen aktarılmasıyla düzenlendiği,

ancak 6360 sayılı Kanun'un Geçici 1'inci maddesinin 15'inci fıkrasında indirimli tarifeden yararlanacak aboneler arasında herhangi bir ayrım yapılmamasına rağmen Kanun hükmünü daraltacak ve sınırlayacak şekilde, Yönetmeliğin 1'inci cümlesiyle indirimli tarifeden yararlandırılacakların, köy hayatının idamesi için gerekli gerekli ve köy halkına hizmet veren bakkal, kahvehane, marangoz, terzi, lokanta, kasap, berber, manav,

fırın ve benzeri ölçekteki faaliyetlerin icra edilmesi amacıyla bizzat köy halkının kendisi tarafından işletilen geçimini bu yolla sağladığını belgeleyen içme ve kullanma amaçlı su tüketen aboneler olarak sınırlandırma yapılarak ilave belgelendirme zorunluluğunun getirildiği, dolayısıyla alt norm niteliğinde olan Yönetmelik hükmünün üst norm olan 6360 sayılı Kanun'a uygun düzenleme içermediği anlaşılmaktadır.

Kanun ile getirilmeyen hak kısıtlamasının yönetmelik ile düzenlenmesinde normlar hiyerarşisine aykırılık oluşturduğu açık olduğundan dava konusu yönetmelik düzenlemesinde hukuka uygunluk, davayı reddeden Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARŞI OY

(X)- Bölge İdare Mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkün olup, temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen temyiz nedenleri anılan kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığından, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği görüşüyle aksi yöndeki çoğunluk kararına katılmıyorum.