Danıştay 8. Daire E.2022/7556 K.2025/961

Dava konusu istem: Isparta ili, Sütçüler ilçesi, ... köyü sınırları dahilinde İR:... nolu mermer maden ruhsatına dayalı olarak faaliyet gösteren davacı şirket tarafından, söz konusu ruhsat alanına ilişkin ... İnşaat Sanayi Ticaret Limited Şirketi ile aralarında yapılan ve sicile şerh edilen rödövans sözleşmesinin yürürlüğünün bitiş tarihinin sicil kayıtlarına Ocak 2024 olarak işlenmesi istemiyle yapmış oldukları 21/01/2021 tarihli başvurunun reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K: ... sayılı kararda.

18/02/2015 tarih ve 29271 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6592 sayılı Maden Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunla 3213 sayılı Maden Kanunu'na eklenen Ek Madde 7/1. ve Geçici 23. madde hükümlerinin yürürlüğe girmesinden önce taraflar arasında imzalanan rödövans sözleşmelerinin Bakanlığın iznine tabi olmadığı, tarafların isteği üzerine Maden Siciline şerhinin sağlandığı,

6592 sayılı Kanunla yapılan ek düzenleme ile söz konusu Kanun'un yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üç ay içinde maden siciline şerh edilmesi gerektiği, nitekim bu Kanun'un yürürlüğe girdiği tarihten önce şerh yükümlülüğünün bulunmadığı, tarafların isteği halinde yapıldığı ve Genel Müdürlüğün hiçbir şekilde sözleşmenin tarafı olmadığı, ayrıca sözleşmede Ocak 2009 ile Ocak 2024 tarihi arasındaki 15 yıllık süre boyunca geçerli olacağına ilişkin düzenlemenin devamında ruhsatın temdit edilmesi durumunda sözleşmenin de ruhsatın süresinin sonuna kadar geçerli olacağının belirtildiği,

ruhsatın bitim tarihinin ise 20/11/2044 tarihi olduğu görüldüğünden, rödövans sözleşmesinin yürürlüğünün bitiş tarihinin sicil kayıtlarında Ocak 2024 olarak işlenmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılarak davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, 20/09/2008 tarihli rödovans sözleşmesinin 2011 yılında maden sicil kayıtlarına bilgi amaçlı şerh edildiği, davalı idare Genel Müdürlük Kayıtlarına sanki rödovans anlaşmasında süre yokmuş gibi Yönetmeliği aykırı olarak şerhin süresiz yapıldığı, ilk derece mahkmesinin sözleşmenin ruhsat süresinin sonu olan 2044 yılına kadar olduğu dair gerekçesi hukuka aykırı olduğu, müdahil şirketin 01/01/2024 tarihi itibari ile sözleşme konusu alanı tahliye etmesi için açılacak tahliye davasında mahkemenin söz konusu gerekçesinin kiracı lehine deli olacağı, sözleşmeler için süre sonu ay, gün, yıl yeni sözleşme sunulması gerektiği, idareden sözleşme değişikliği mahiyetinde olmayıp, sözleşmede yer alan 01/01/2024 süresinin şerh edilmesinin gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının gerekçeli olarak onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Isparta ili, Sütçüler ilçesi dahilinde davacı adına düzenlenen ... sicil nolu II-b grubu maden işletme ruhsatının 20/11/2014 tarihinde temdit edildiği ve ruhsat bitim tarihinin ise 20/11/2044 tarihi olduğu görülmüştür

Davacı şirket ile ... İnşaat Sanayi ve Ticaret arasında 20/09/2008 tarihinde rödovans sözleşmesi aktedilmiştir. Söz konusu sözleşme ... Noterliğinin ... tarihinde ... yevmiye numarası ile noter onayı yaptırılarak, ... tarih ... sayılı dilekçe ile "sözleşmenin maden sicil kayıtlarına işlenmesi talep edilmiştir. Davalı idare tarafından bilgi amaçlı şerh edilmiştir.

Davacı tarafından ... tarih ve ... sayılı dilekçe ile davalı idareye başvurarak, "Genel müdürlük sicil kayıtlarına rödovans sözleşmesinin süresiz olarak kaydedilmesinin Yönetmeliğe aykırı olduğunu, yapılan yanlışlığın düzeltilerek sicil kayıtlarına sözleşmede kararlaştırılan 01/01/2024 tarihinin bitiş tarihi olarak işlenmesini, ayrıca sözleşmenin 2 hektarlık kısmının ruhsat alanı dışına taştığından rödovansçı olan şirkete yeni bir sözleşme yapılması hususunda yazı verilmesi" talep edilmiştir.

Başvuru üzerene davalı idare tarafından 25/01/2021 tarihinde tesis edilen işlemde ise; rödovans sözleşmesinin kaydedildiği tarihte yürürlükte olan Madencilik Faaliyetleri Uygulama Yönetmeliği hükümleri gereği bilgi amaçlı olarak şerh edildiğini, rödovans sözleşmesindeki değişlikler taraflarca karşılıklı olarak imzalanıp ek protokol ile Genel Müdürlüğe verilmesi halinde talebin değerlendirileceği belirtilmiştir. Sözkonusu işlemin iptali istemi ile dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

3213 sayılı Maden Kanunu'nun Ek 7. maddesinde, "(Ek fıkra: 4/2/2015 – 6592/22 md.) Ruhsat sahipleri ile üçüncü kişiler arasında rödövans sözleşmeleri Genel Müdürlüğün iznine tabidir. İzin alınmaksızın yapılan rödövans sözleşmesi ile yürütülen madencilik faaliyetleri durdurulur. (Ek cümle:14/2/2019-7164/21 md.) Genel Müdürlük rödövans sözleşmelerinin tarafı değildir." hükmü bulunmaktadır.

21/09/2017 tarih ve 30187 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Maden Yönetmeliği ile yürürlükten kaldırılan 06/11/2010 tarihli ve 27751 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Madencilik Faaliyetleri Uygulama Yönetmeliği'nin "Rödövans işlemleri" başlıklı 100. maddesinde, " Maden işletme ruhsat sahiplerinin, ruhsat sahalarının bir kısmı veya tamamı için üçüncü kişilerle yapmış oldukları rödövans sözleşmeleri ve bu sözleşmelerde yapılan değişiklikler, tarafların talebi halinde devir ve intikal işlemlerinde bilgilendirme amacıyla maden siciline şerh edilir. Tarafların birlikte rödövans sözleşmesinin iptalini talep etmeleri halinde de bu kayıtlar terkin edilir. Genel Müdürlük hiçbir şekilde rödövans sözleşmelerine taraf değildir." düzenlemesi bulunmaktadır.

(Dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan mülga) 21/09/2017 tarihli ve 30187 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Maden Yönetmeliğinin 4. maddesinde, "aaa) Rödövans sözleşmesi: Ruhsat sahalarındaki madenlerin işletilerek değerlendirilmesi amacıyla üçüncü kişilere veya kuruluşlara tasarruf hakkı sağlamak üzere ruhsat sahasının tamamı ya da bir kısmı için ruhsat sahiplerinin, bu kişilerle yapmış oldukları sözleşmeleri" hükmü ile,

"İşletme Sicil Kayıtları" 96. maddesinde

"(1) İşletme ruhsatları ile sertifikaları ve izinleri, işletme siciline işlenir.

(2) İşletme ruhsatları sicil kayıtlarına:

a) Erişim numarası,

b) Ruhsat numarası,

c) Ruhsat sahibinin adı, soyadı ve T.C. kimlik numarası beyanı,

ç) Tüzel kişiler için vergi numarası,

d) Ruhsatın grubu ve işletme izni,

e) Ruhsatın yürürlük tarihi,

f) Buluculuk hakları,

g) Ruhsatın sınır noktalarının koordinat değerleri,

ğ) Devir ve intikal bilgileri,

h) Haciz, rehin, ihtiyati tedbir ve ipotek bilgileri,

ı) Ruhsata Kanun gereği uygulanan hak düşürücü cezalar ve maddeleri,

i) Ruhsat birleştirme veya sınır değiştirme işlemleri,

j) Ruhsatın kanunen sona ermesi durumları ve sebepleri,

k) Rödövans sözleşmesi,

işlenir.

(3) Ruhsatın aslı sicilde saklanır.

(4) Ruhsatların sicil kayıtları teknik alt yapının hazırlanmasından sonra elektronik ortamda tutulur." hükmü,

"Rödövans işlemleri" başlıklı 101. maddesinde ise , " ...

(5) Rödövans sözleşmelerinde sözleşmenin bitiş tarihi, muhtemel süre uzatımları dahil gün/ay/yıl olarak belirtilir. Aynı alanda kot/kat farklılığı olsa dahi birden fazla rödövans sözleşmesi yapılamaz..." düzenlemeleri bulunmaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Her ne kadar, idare mahkemesi tarafından sözleşmede Ocak 2009 ile Ocak 2024 tarihi arasındaki 15 yıllık süre boyunca geçerli olacağına ilişkin düzenlemenin devamında ruhsatın temdit edilmesi durumunda sözleşmenin de ruhsatın süresinin sonuna kadar geçerli olacağının belirtildiği,

ruhsatın bitim tarihinin ise 20/11/2044 tarihi olduğu görülmekle, rödövans sözleşmesinin yürürlüğünün bitiş tarihinin sicil kayıtlarında Ocak 2024 olarak işlenmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılsa da, maden ruhsat sahalarındaki madenlerin işletilerek değerlendirilmesi amacıyla üçüncü kişilere veya kuruluşlara tasarruf hakkı sağlamak üzere ruhsat sahasının tamamı ya da bir kısmı için ruhsat sahiplerinin,

bu kişilerle yapmış oldukları rödovans sözleşmelerinin geçerliliği hususundaki uyuşmazlığın çözümü adli yargının görev alanında bulunmaktadır.

Isparta ili, Sütçüler ilçesi hudutları dahilinde ve ... Mad. San. ve Tic. Ltd. Şti. uhdesinde bulunan ... sicil sayılı sahaya yönelik sözü edilen rödovans ile sözleşmenin sona erdirilmesi süresine ilişkin uyuşmazlığın ayrıca adli yargı mercileri tarafından değerlendirileceği tabiidir.

Ancak davaya konu edilen dava konusu işleme ilişkin yapılacak hukuka uygunluk değerlendirmesinde ise, 3213 sayılı Maden Kanunun'da 04/02/2015 tarihinde yapılan değişiklikle birlikte, rödovans sözleşmelerinin Genel Müdürlüğün izinine tabi kılındığı ve davaya konu sözleşmenin maden siciline şerh edildiği 2011 yılı itibarıyla Genel Müdürlüğün hiçbir şekilde rödövans sözleşmelerine taraf olmadığı, yapılan şerhin bilgilendirme amacı ile yapıldığı açıktır.

Yukarıda yer verilen mevzuat incelendiğinde işletme sicil kayıtlarında bulunması gereken hususların arasında rödovans sözleşmesinin bitiş tarihinin sicile kaydının zorunluluğuna ilişkin bir düzenlemenin bulunmadığı, söz konusu "Rödövans sözleşmelerinde sözleşmenin bitiş tarihi, muhtemel süre uzatımları dahil gün/ay/yıl olarak belirtilir" düzenlemesinin ancak 2017 yılında yürürlüğe giren Yönetmelikle belirlendiği açıktır.

Bu itibarla mevcut rödovans sözleşmesinin kaydedildiği tarih itibarıyla tesis edilen işlemin mevzuata ve hukuka uygun olduğu sonucuna varılmaktadır. Dolayısıyla söz konusu madene ait sicil kayıtlarında bu yönden bir eksiklik olmadığı açıktır.

Dava konusu sicile şerh edilen rödövans sözleşmesinin yürürlüğünün bitiş tarihinin sicil kayıtlarına Ocak 2024 olarak işlenmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varıldığından, davanın reddine yönelik kararın belirtilen gerekçe ile onanması gerektiği sonucuna varılmıştır.