Danıştay 8. Daire E.2022/7573 K.2025/8324

Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından, Edirne ili, Enez ilçesi sınırları içerisinde ... ruhsat numaralı toplam 27.563,92 m2 maden işletme ve altyapı tesisi hakkında orman izin talebinin reddine ilişkin Tarım ve Orman Bakanlığı Orman Genel Müdürlüğü İzin ve İrtifak Dairesi Başkanlığının ... tarihli ve ... sayılı işlemi ile bu işlemin davacıya bildirildiği ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davaya konu taşınmazın bulunduğu sahada daha önceden yapılan incelemelerde, Çevre Şehircilik İl Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı yazısı, Edirne Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı yazısı, Tarım ve Orman Bakanlığı Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü 11. Bölge Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı yazısı içeriğinde, taşınmazda madencilik faaliyetlerinin yapılmasında herhangi bir sakınca bulunmadığının belirtildiği, ... tarih ve ...

E-izin dosya numaralı "izin raporu" başlıklı rapor içeriğinde de maden altyapı ve maden işletme alanlarına ayrı ayrı izin verilmesinde sakınca olmadığının belirtildiği, aynı şekilde Keşan Orman İşletme Müdürlüğü ve Çanakkale Orman Bölge Müdürlüğünce davacı şirket tarafından talep edilen 27.563,63 m2'lik açık işletme izni verilmesinde sakınca olmadığı hususlarının belirtilmesine karşın davalı idarece kamu yararı amacı ile hizmet gerekleri yönünden hukuken kabul edilebilir herhangi bir geçerli ve somut neden gösterilmeden maden işletme ve altyapı izin talebinin reddedildiği anlaşıldığından dava konusu Orman Genel Müdürlüğü İzin ve İrtifak

Dairesi Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı işleminde mevzuata ve hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, idarelerince yapılan nihai değerlendirmede, söz konusu sahanın orman olarak kullanımında yarar görüldüğü, izin verilmesinde ise kamu yararı görülmediği, 3213 ve 6831 sayılı Kanunlarda yapılan değişiklikler sonucu 2010 yılından itibaren ülkemiz ormanlarında yoğun şekilde madencilik faaliyetleri yapılmaya başlandığı, madencilik faaliyeti yapılmak istenen bu yerlerin Devlet ormanlarına rastlamasının ülkemiz tabiatının tahribatını hızlandırdığı,

işletme sahaları ile alt yapı tesisleri için izin verilen sahalarda kesilen ağaçların meydana getirdiği biyokütle kaybının, küresel iklim değişikliğiyle mücadelede önemi gittikçe artan yutak alanlarda azalma meydana getirdiği, bu faaliyetler sonucunda biyolojik çeşitliliğin zarar gördüğü, peyzaj bozulması yaşandığı ve sonucunda doğal dengenin bozulduğu, bu hususların çevrenin korunması açısından olduğu kadar uluslararası sözleşmelerle taahhüt altına alınmış konularda da sıkıntı meydana getirdiği,

bu sebeple tabiat, toplum, çevre ve insan sağlığını ilgilendiren ormanların korunmasının, çevresel etkisi bulunan madencilik faaliyetlerine yönelik izin taleplerinin de hassasiyetle değerlendirilmesini zorunlu hale getirdiği, talebin uygun bulunmamasının doğrudan yasanın Bakanlıklarına verdiği yetkiden kaynaklandığı, idarelerince yürütülen işlemlerde hukuka aykırılık ve keyfilik bulunmadığı, izin taleplerinin değerlendirilmesinde aranan en önemli kriterlerin kamu yararı ve zaruret olması durumu olduğu,

kamu yararı ve zaruret bulunmayan talepler için izin verilmediği. ormanlık alanlarda madencilik faaliyetlerinin artması ile doğal dengenin bozulmasının etkilerinin görülmeye başlandığı, ormanlık alanların azalması, kuraklığın baş göstermesi, iklim değişikliği, hava sıcaklıklarının mevsim normallerinin dışında seyretmesi, yer altı sularının çekilip göçüklerin oluşması,

su sıkıntılarının baş göstermesi gibi pek çok doğal belirtilerin insan yaşamını tehdit ettiği, maden işletmeciliği ve yer altı zenginliklerinin ekonomiye kazandırılması önemli olmakla birlikte, maden aranacak alanın, ormanlık alana rastlaması halinde, kaybedilecek, kullanılamayacak ve yetişmesi,

eski hale gelmesi çok uzun sürecek orman alanının, madencilik alanı için tahsis edilmesi noktasında, maden işletmesinin getirisi ile yok olan orman alanının götürüsünün ne olacağı, kısa vadede elde edilecek kazanç ile uzun vadede yaşanacak kayıpların, kamunun uğrayacağı asıl zararların ne olacağının kamu yararı ölçütü dikkate alınarak takdirinin zorunlu olduğu, çevresel etkisi bulunan madencilik faaliyetlerine yönelik izin taleplerinin, sadece milli gelire ve ekonomiye katkısı yönünden değil, tabiat, çevre ve insan sağlığına etkileri, uluslararası sözleşmeler vs. kriterler yönünden de incelenmesinin zorunlu hale geldiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, dava konusu işlemin gerekçesiz ve keyfi olduğu, tüm şartların sağlandığı bir durumda izin verilmemesinin hukuka aykırı olduğu, davalı idarenin kendi Bölge Müdürlüğünün de izin talebine olur verdiği belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NUN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı şirketin Edirne ili, Enez ilçesi sınırları içinde IV-a grubu, ... sayılı maden işletme ruhsatı bulunmaktadır.

Davacı tarafından 07/11/2019 tarihli dilekçe ile 27.563,92 m2 lik ormanlık alanda açık işletme izni verilmesi talep edilmiştir.

Davalı idarenin ... tarih ve ... E-izin dosya numaralı izin raporundan sonra Keşan Orman İşletme Müdürlüğü Kadastro ve Mülkiyet Şefliğinin İşletme Şefi, Kadastro ve Mülkiyet Şefi ile İşletme Müdür Yardımcısı tarafından imzalı, Çanakkale Orman İşletme Müdürlüğüne yönelik olarak yazılan ... tarih ve ... sayılı yazıda, davacının idarenin şartlarını kabul ettiğine dair noter onaylı taahhüt senedi verilmesi ile bedellerin ödemesi şartıyla 27.563,92 m2 lik alanda yeni izin verilmesinde sakınca olmadığı belirtilmiştir. 25/09/2020 tarihli İşletme Müdürü görüşü ile ... tarihli ... sayılı Bölge Müdürü görüşünde de istenilen iznin verilmesinde idarenin şartlarının kabulü halinde bir sakınca olmadığı belirtilmiştir.

Orman Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işlemi ile söz konusu sahanın orman olarak kullanılmasında yarar görüldüğünden, izin verilmesinde kamu yararı görülmediği belirtilerek talebin uygun değerlendirilmediğine ilişkin işlem ile bu işlemin davacıya bildirildiği ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 31. maddesinde; bu Kanunda hüküm bulunmayan haller arasında sayılan bilirkişi ve keşif konusunda Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu hükümlerinin uygulanacağı; bilirkişilerin, bilirkişilik bölge kurulları tarafından hazırlanan listelerden seçileceği ve bilirkişiler hakkında Bilirkişilik Kanunu ve 12/1/2011 tarih ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun ilgili hükümlerinin uygulanacağı kuralına yer verilmiştir.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun ''Bilirkişiye başvurulmasını gerektiren hâller'' başlığını taşıyan 266. maddesinde; mahkemenin, çözümü hukuk dışında, özel veya teknik bilgiyi gerektiren hâllerde, taraflardan birinin talebi üzerine yahut kendiliğinden, bilirkişinin oy ve görüşünün alınmasına karar vereceği kuralı yer almıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Davalı idarenin talebi yerinde inceleyen İşletme Şefliğince düzenlenen ... tarih ve ... E-izin dosya numaralı izin raporunun 19 numaralı kısmında, izin alanının 5 km yarıçapındaki baraj, göl, köy, mesire yeri, tabiat ve milli park, çevre koruma alanı ve kamu yatırımı sayılarının belirtildiği, buna göre izin istemine konu alanın, 5 km yarıçapındaki alanda, üç adet baraj, beş adet köy ve bir adet çevre koruma alanı olduğu görülmektedir.

Her ne kadar rapor akabinde verilen İşletme Müdürlüğü ve Bölge Müdürlüğü görüşlerinde davacı adına izin verilmesinde sakınca bulunmamışsa da, izin istenen alanın ilk defa izne konu edilecek, yeni izin alanı olup İşletme şefliğinin bahsi geçen izin raporuna göre tahmini olarak 11.03 miktarında ağaç kesilecek olması hususları dikkate alındığında, söz konusu ormanlık alanın izne konu edilmesi halinde izin alanı çevresindeki barajlar, köyler ve çevre koruma alanına bir etkisi olup olmayacağı hususlarının irdelenerek,

alanın orman olarak korunması ile izne konu edilmesi durumundaki kamu yararının karşılaştırması yapılmak suretiyle, dava konusu izin isteminin, Mahkemesince yerinde yaptırılacak keşif ve bilirkişi incelemesi alındıktan sonra değerlendirilmesi gerekmektedir.

Bu itibarla, eksik incelemeye dayalı olarak verilen dava konusu işlemin iptali yönündeki Edirne İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.