Danıştay 8. Daire E.2022/7805 K.2025/9874

Dava konusu istem: Diyarbakır ili, Çüngüş ilçesi hudutlarında ve davacı şirket uhdesinde bulunan S:... sayılı II (b) grubu ruhsat sahasında yapılan denetim sonucu 2018 yılına ilişkin usulsüz işlemlerde bulunulduğundan bahisle 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 7., 10., 12., ve 31. maddeleri uyarınca toplam 564.684,12-TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve E... sayılı Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü işleminin iptali ile süresi içinde ödenen idari para cezasının Mahkemece tespit edilecek nispette iadesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesinin... tarih ve E:..., K:...ayılı kararıyla; uyuşmazlığa konu ruhsat sahasına yönelik olarak mahallinde yapılan inceleme ve araştırma sonucu tanzim edilen raporda özetle; "...faaliyetlerin 2018 yılında gerçekleştirildiği, total station ve cors cihazları ile ölçüm yapıldığı, Maden Kanunu'nun 7. maddesi kapsamında alınması zorunlu olan mülkiyet (orman) izni ile gsm ruhsatı alınmadan faaliyette bulunulduğu, Kanun'un 11. maddesi kapsamında işletme izni alınmadığı için sevk fişi düzenlenemediği, 12. maddesi kapsamında işletme izni olmaksızın faaliyete bulunulduğu,

işletme izni düzenlenmediği için daimi nezaretçi ataması yapılamadığı, mevcut ocağın kübaj hesaplamaları ve gerçekleştirilen imalat ölçümü sonucunda, açılmış ocaktan mevcut durumda 56.465,27 m3 hacim boşaltıldığı, işletme projesinde ruhsat sahasındaki mermer verimlilik oranının %8 olarak beyan edildiği, üretimi yapılan mermer yoğunluğunun 2.7 ton m3 olduğu, buna göre sahada ekonomik olarak işletilebilecek maden miktarının 56.465,27 * 0,08 * 2.7 ton m3 = 12.196,498 ton olarak belirlendiği, sahadaki stoğun 3.780 ton olduğu, 12.196,498 - 3.780 = 8.416,498 ton mermerin üretilerek satıldığı halde beyan edilmediği,

Genel Müdürlükçe Diyarbakır ili, Çüngüş ilçesi için 2018 yılına yönelik belirlenen birinci kalite ocak başı satış fiyatının 303-TL/ton, ikinci kalite ocak başı satış fiyatının 209-TL/ton, üçüncü kalite ocak başı satış fiyatının 146-TL/ton, dördüncü kalite ocak başı satış fiyatının 76-TL/ton olduğu, beyan edilmeyen miktarın üretim kalitesinin her dört kalite mermerin aritmetik ortalaması alınarak 183,5-TL olarak belirlendiği, 12. maddenin 4. fıkrası uyarınca 401.551,12-TL idari para cezası kesilmesi gerektiği(...)" hususlarına yer verildiği, uyuşmazlıkta anılan hususların sabit olduğunun görüldüğü,

usulüne uygun olarak mahallinde yapılan inceleme ve araştırma sonucu tanzim edilen rapor uyarınca ilgili mevzuat hükümleri uyarınca yeniden değerleme yapılarak arttırılmak suretiyle hesaplanan dava konusu idari para cezası işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, ruhsat sahasındaki verimlilik oranının %8 olmadığı, şayet %8 olsa idi gerekli izinler alınmak suretiyle çalışmalara devam edileceği, ancak alanda faaliyetlere devam edilmediği, Kanun'un 12. maddesinin 4. fıkrası uyarınca yapılan hesaplamanın hatalı olduğu, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının hukuka aykırı olduğu ve bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Diyarbakır ili, Çüngüş ilçesi hudutlarında ve davacı şirket uhdesinde bulunan S:... sayılı II (b) grubu ruhsat sahasında yapılan denetim sonucu 2018 yılına ilişkin usulsüz işlemlerde bulunulduğundan bahisle 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 7., 10., 12., ve 31. maddeleri uyarınca toplam 564.684,12-TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve E... sayılı Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü işleminin iptali istemiyle görülmekte olan dava açılmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Davacı şirket uhdesinde bulunan II (b) grubu mermer maden sahasındaki (S:...) faaliyetlerin bildirimine yönelik ruhsat sahibi davacı şirket yetkilileri ve mühendisleri ile birlikte aralarında jeoloji, maden ve çevre mühendislerinin de imzalarının bulunduğu 05/06/2017 tarihli Genel Arama Faaliyet Raporunda mermer verimlilik oranının %8 olarak belirtildiği görülmekte olup; ... tarih ve E... sayılı Olur'a istinaden mahallinde yapılan inceleme ve araştırma sonucu tanzim edilen raporda; açılmış ocaktan mevcut durumda 56.465,27 m3 hacim boşaltıldığı, işletme projesinde ruhsat sahasındaki mermer verimlilik oranının %8 olarak beyan edildiği,

üretimi yapılan mermer yoğunluğunun 2.7 ton m3 olduğu, buna göre sahada ekonomik olarak işletilebilecek maden miktarının 56.465,27 * 0,08 * 2.7 ton m3 = 12.196,498 ton olarak belirlendiği, sahadaki stoğun 3.780 ton olduğu, 12.196,498 - 3.780 = 8.416,498 ton mermerin üretilerek satıldığı halde beyan edilmediği, Genel Müdürlükçe Diyarbakır ili, Çüngüş ilçesi için 2018 yılına yönelik belirlenen birinci kalite ocak başı satış fiyatının 303-TL/ton, ikinci kalite ocak başı satış fiyatının 209-TL/ton, üçüncü kalite ocak başı satış fiyatının 146-TL/ton, dördüncü kalite ocak başı satış fiyatının 76-TL/ton olduğu,

beyan edilmeyen miktarın üretim kalitesinin her dört kalite mermerin aritmetik ortalaması alınarak 183,5-TL olarak belirlendiği ifade edilmiş ve anılan veriler kullanılmak suretiyle 12. maddenin 4. fıkrası uyarınca idari para cezası miktarı hesaplanmıştır.

Dairemizin istikrar bulan kararlarında da belirtildiği üzere. Devlet hakkının ilgili yıla ait ocak başı satış fiyatının ve yine ilgili yıla ait Devlet hakkı oranının (%2, %4 vb.) esas alınarak hesaplama yapılması, dört (4) farklı kalite mermerin ortalama ocak başı satış fiyatının alınması yerine davacının geçmiş yıllara ait beyan ettiği satış bilgi formları dikkate alınarak üretimin hangi kalitede hangi miktar yapıldığı gözetilerek ortalamanın bulunması gerekmekte ise de.

Diyarbakır ili, Çüngüş ilçesi hudutlarında ve davacı şirket uhdesinde bulunan S:... sayılı II (b) grubu ruhsat sahasının 02/04/2018 tarihinde yürürlüğe girdiği, idarece mahallinde yapılan denetimin 2018 yılına ilişkin olduğu ve davacının geçmiş dönem faaliyetleri bulunmadığı bir bütün olarak dikkate alındığında; uyuşmazlık özelinde dört (4) farklı kalite mermerin ortalama ocak başı satış fiyatının alınması suretiyle hesaplama yapılmasında hukuka aykırılık görülmemiştir.

KARŞI OY

(X)- Dava, Diyarbakır ili, Çüngüş ilçesi hudutlarında ve davacı şirket uhdesinde bulunan S:... sayılı II (b) grubu ruhsat sahasında yapılan denetim sonucu 2018 yılına ilişkin usulsüz işlemlerde bulunulduğundan bahisle 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 7., 10., 12., ve 31. maddeleri uyarınca toplam 564.684,12-TL idari para cezası verilmesine ilişkin ...tarih ve E... sayılı Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü işleminin iptali istemiyle açılmıştır.

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun "Fikri içtima" başlıklı 44. maddesinde, "İşlediği bir fiil ile birden fazla farklı suçun oluşmasına sebebiyet veren kişi, bunlardan en ağır cezayı gerektiren suçtan dolayı cezalandırılır." kuralına yer verilmiştir.

5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun "İçtima" başlıklı 15. maddesinin 1. fıkrasında, bir fiille birden fazla kabahatin işlenmesi hâlinde bu kabahatlere ilişkin tanımlarda sadece idarî para cezası öngörülmüşse, en ağır idarî para cezası verileceği kurala bağlanmıştır.

Maden Kanunu'nun 12. maddesinin 4. fıkrasında düzenlenen "denetim ve inceleme sonucunda, yapılan üretim ve sevkiyatın bildirilmemesi durumunda verilecek aynı Kanun'un 10. maddesinin 7. fıkrasında düzenlenen ve üretim ve sevkiyatın Genel Müdürlüğü bildirilmediğinin tespiti üzerine "gerçekdışı veya yanıltıcı beyanda bulunmak suretiyle Kanun hükümlerinin engellenmesi ve/veya haksız suretle hak iktisap edilmesi" halinde verilecek idari para cezası, ihlali gerçekleştirenin aynı fiilinden kaynaklanmaktadır.

Bu haliyle üretilip sevkiyatı bildirilmeyen ve bir eylem kapsamında gerçekleştirilen madencilik faaliyeti, Maden Kanunu'nda iki farklı kabahat olarak düzenlenmiş ve idari para cezası yaptırımına bağlanmış olsa da yukarıda anılan Kabahatler Kanunu'nun 15. maddesi uyarınca iki ayrı idari para cezası değil en ağır olan idari para cezası uygulanmalıdır.

Uyuşmazlıkta, davacı şirkete 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 12. maddesinin 4. fıkrası ve 10. maddesinin 7. fıkrası uyarınca ceza verilmesinin mükerrer cezalandırmaya yol açacağı, dava konusu idari para cezalarının dayanağı olan kanun maddeleri arasında fikri içtima bulunduğu ve dava konusu işlemin bu kısmında hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varıldığından, temyiz istemine konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği görüşüyle aksi yöndeki çoğunluk kararına katılmıyorum.