Danıştay 8. Daire E.2022/801 K.2025/8815

Dava konusu istem: Davacı şirketin uhdesinde bulunan Kayseri ili, ... ilçesi sınırları dahilinde kain ... ruhsat numaralı IV. grup (boksit) maden sahasında işletme izni verilen koordinatlar dışında kazı ve üretim yapıldığından bahisle 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 12/5. maddesi uyarınca 1.111.624,20-TL ve 2018 yılına ait işletme faaliyet raporlarının süresi içinde verilmemesi nedeniyle aynı Kanun'un 29/5. maddesi uyarınca 46.579,00-TL idari para cezası ile verilmesine ilişkin Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğünün ... tarih ve E... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda.

Dava konusu idari para cezasının 3213 sayılı Kanun'un 12/5. maddesi uyarınca uygulanan 1.111.624,20 TL'lik kısmı yönünden, uyuşmazlık konusu olayda; mahallinde yapılan tetkikte, bahse konu ruhsat alanı dışında yapılan üretimin 2017 yılında gerçekleştiği tespitine yer verilmişken, davalı idare tarafından idari para cezası belirlenirken boksit madeninin 2019 yılına ait ocak başı satış fiyatının (OBSF) esas alındığı, 18/02/2020 tarihli ara karar ile boksit madenine ilişkin 2017 yılı OBSF'nin ne kadar belirlendiğinin davalı idareden sorulduğu,

11/03/2020 havale tarihli cevap dilekçesinde boksit madeninin 2017 yılı OBSF'nin belirlenmediğinin ifade edildiği, söz konusu idari para cezasının belirlenmesinde fiilin işlendiği/üretimin yapıldığı tarihte (2017 yılı) geçerli olan OBSF'nin dikkate alınması gerektiği, ceza öngören yasa maddesinin davacı aleyhine durum yaratacak şekilde yorumlanarak dava konusu idari para cezasında olduğu gibi tespit tarihindeki (2019 yılı) OBSF'nin esas alınmasının hakkaniyete ve ceza hukukunun genel ilkelerine aykırı olduğu anlaşıldığından,

boksit madeninin 2017 yılı OBSF'nin tespiti yapılarak bu birim fiyat üzerinden idari para cezası uygulanması gerekmekte iken 2019 yılı OBSF esas alınarak uygulanan 1.111.624,20 TL idari para cezasında hukuka uyarlık görülmediği gerekçesiyle işlemin iptaline, dava konusu idari para cezasının 3213 sayılı Kanunu'nun 29/5. maddesi uyarınca uygulanan 46.579,00 TL'lik kısmı yönünden, davacı şirketin dava konusu maden ocağına ilişkin ruhsat süresinin bitiş tarihinin 09/06/2020 tarihi olduğu, ancak maden ruhsatının 3213 sayılı Kanun'un 13/1. maddesi uyarınca davalı idarece 18/06/2018 tarihi itibarıyla iptal edildiği,

davacı şirketin ruhsat iptal tarihine kadar faaliyetinin söz konusu olduğu, bir başka ifadeyle 01/01/2018-18/06/2018 tarihleri arasında maden işletme sahasının faaliyette olduğu, bu sebeple 2018 yılına ilişkin işletme faaliyet raporunun en geç takip eden 2019 yılı Nisan ayı sonuna kadar davalı idareye sunulması gerektiği, ancak davacı şirket tarafından anılan raporun idareye sunulduğunu kanıtlayıcı bir belgenin dava dilekçesi ekinde dosyaya sunulmadığı,

nitekim 18/02/2020 tarihli ara karar ile 2018 yılına ilişkin faaliyet raporunun davalı idareye sunulup sunulmadığı davacıdan sorulmasına rağmen bu ara karara herhangi bir cevap verilmediği görülmekte olup, 2018 yılı faaliyetlerine ilişkin işletme faaliyet raporunu davalı idareye sunma yükümlülüğü bulunan davacının, bu yükümlülüğünü yerine getirmediği açık olduğundan, 2019 yılı itibarıyla güncel belirleme üzerinden davacının eylemine uyan 46.579,00 TL idari para cezası ile tecziyesinde hukuka aykırılık görülmediği gerekçesiyle bu kısım yönünden davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, davacının ruhsat sahasının 11/07/2019 tarihli olur ile mahallinde tetkik edildiği, heyetin tespitleri neticesinde idarelerine 2017 yılı için verilen işletme faaliyet raporu ekinde yer alan imalat haritasında beyan edilen bir koordinatta bulunan ocağın, ruhsat sahası dışında açıldığı ve söz konusu ocaktan 8.985 ton üretim gerçekleştirildiğinin tespit edildiği, 2019 yılı ocak başı satış fiyatı olan 61,86 TL üzerinden yapılan hesaplama ile Maden Kanunu'nun 12/5. maddesi uyarınca idari para cezası verildiği,

28/02/2019 tarihinde yürürlüğe giren Maden Kanunu'nun 12. maddesinin son fıkra ile idari para cezalarının hesaplanmasında esas alınacak ocak başı satış fiyatı bir önceki yıl geçerli olan ocak başı satış fiyatının ilgili yıla ilişkin yeniden değerleme oranında artırılması suretiyle hesaplanacağına ilişkin düzenleme uyarınca işlemin hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NUN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı şirket uhdesinde bulunan Kayseri ili, ... ilçesi sınırları dahilinde bulunan ... ruhsat numaralı IV. grup (boksit) maden sahasında 2017 yılında işletme izni verilen koordinatlar dışında kazı ve üretim yaptığından bahisle 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 12/5. maddesi uyarınca 1.111.624,20-TL ve 2018 yılına ait işletme faaliyet raporlarının süresi içinde verilmediğinden bahisle aynı Kanun'un 29/5. maddesi uyarınca 46.579,00-TL olmak üzere toplam 1.158.203,20-TL idari para cezası ile verilmesine yönelik dava konusu işlemin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

Maden Kanunu'nun (dava konusu işlem tarihi itibarıyla) 12. maddesinin 5. fıkrasında ''Ruhsatı olmadan veya başkasına ait ruhsat alanı içerisinde üretim yapıldığının tespiti hâlinde faaliyetler durdurularak üretilen madene mülki idare tarafından el konulur.

Bu fiili işleyenlere, ödenmesi gereken Devlet hakkına ilaveten bu fıkra kapsamında üretilmiş olup el konulan ve/veya el konulma imkânı ortadan kalkmış olan tüm madenin ocak başı satış bedelinin beş katı tutarında idari para cezası uygulanır. Üretim hakkı olmayan madenin üretiminin yapıldığının tespiti hâlinde faaliyetler durdurularak üretilen madene mülki idare amirliklerince el konulur.

Bu fiili işleyen kişilere, ödenmesi gereken Devlet hakkına ilaveten bu fıkra kapsamında üretilmiş olup el konulan ve/veya el konulma imkânı ortadan kalkmış olan tüm madenin, ocak başı satış bedelinin beş katı tutarında idari para cezası uygulanır. El konulan madenler, mülki idare amirliklerince satılarak bedeli büyükşehir belediyesi olan illerde yatırım izleme ve koordinasyon başkanlığı, diğer illerde il özel idaresi hesabına aktarılır.

Bu fıkranın ihlalinin tekrarı hâlinde madenin ocak başı satış bedelinin on katı tutarında idari para cezası uygulanır.'' hükmü yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Temyize konu karar sonuç olarak, kısmen iptal kısmen ret ile sonuçlanmış olup karar sadece davalı idarece temyiz edildiğinden dava konusu işlemin iptaline ilişkin kısım yönünden inceleme yapılmıştır.

Davacı uhdesindeki ruhsat sahası idarenin ... tarihli ... sayılı makam oluru ile mahallinde tetkik edilmiştir.

Mahallinde tetkik sonucu düzenlenen raporda, ruhsat sahibi şirketten birinin telefon ile arandığı, sahanın tetkikine katılmayacaklarının ifade edildiği, bu nedenle resen tetkiki yapıldığı, ruhsat sahası dışında yer alan bir koordinattaki ocakta imalat ölçümü yapıldığı, ruhsat sahası dışından çıkan cevher miktarının ölçülmesi sonucunda 2,567 m3'lük bir sınır aşımının meydana geldiği, ve işletme projesindeki cevher yoğunluğu dikkate alınarak yapılan hesaplamada 2.567 x 3,5 = 8.985 ton cevherin ruhsat dışından üretildiği tespit edilmiştir.

Dava konusu işlemle Maden Kanunu'nun 12. maddesi uyarınca, 2017 yılı için verilen işletme faaliyet raporu ekinde yer alan imalat haritasında beyan edilen bir koordinatta bulunan ocağın ruhsat sahası dışında açıldığı, söz konusu ocaktan 8.985 ton boksit üretildiği tespit edildiğinden 2019 yılı ocak başı satış fiyatı olan 61,86 TL üzerinden yapılan hesaplama ile toplam 555.812,10-TL tutarının iki katı olan 1.111.624,20-TL idari para cezası verilmiştir.

Olayda, ilk derece Mahkemesince ruhsat alanı dışında yapılan bir üretim olduğu sonucuna varılmış ancak idari para cezası hesaplanmasında üretim yapılan yıl olan 2017 yılının değil, 2019 yılı ocak başı satış fiyatının esas alınarak hesaplanmasında hukuka uygunluk bulunmamıştır. Mahkemenin fiilin sabit bulunduğuna ilişkin gerekçesinde hukuka aykırılık bulunmamıştır.

İdari para cezasının hesaplanmasına esas ocak başı satış fiyatı için hangi yılın esas alınması gerektiği hususunun tartışılması gerekmektedir.

Davacı tarafından ruhsat sahası dışında yapılan üretim, kaçak üretim kapsamında olduğundan, idarece bu durumun tespit edildiği tarihte geçerli olan miktar esas alınarak idari para cezası verilmesi gerektiği açıktır.

Bu nedenle dava konusu işlem ile 2019 yılı için geçerli olan ocak başı satış fiyatı esas alınarak idari para cezası verilmesinde hukuka aykırılık bulunmamış olup, aksi yönde verilen kararın bozulması gerektiği sonucuna varılmıştır.