Danıştay 8. Daire E.2023/1090 K.2023/775

Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından, asfalt hasar tahrip bedeli karşılığı olarak 405.855,00-TL'nin tahsili amacıyla adına düzenlenen 08/04/2022 tarihli ödeme emrinin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: …. İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda.

Bucak Belediyesi Fen İşleri Müdürlüğü'nün 18/02/2022 tarihli yazısına istinaden Mali Hizmetler Müdürlüğü'nün 22/02/2022 tarihli yazısı ile yol bozma onarım bedeli olarak 405.855,00-TL'yi 15 gün içerisinde ödemesinin davacı şirketten istenilmesine rağmen süresi içinde ödenmediği, ortada vadesinde ödenmemiş bir borcun bulunduğu, kamu zararlarının tahsiline ilişkin mevzuat hükümleri dikkate alındığında, bu alacağın davacıdan, Kanun ve Yönetmelik hükümleri uyarınca ve nihayetinde genel hükümlere göre, adli yargı yerinde açılacak bir dava sonucuna göre tahsilinin gerekeceğinin açık olduğu,

davacıdan 405.855,00-TL asfalt tahrip bedelinin, genel hükümlere göre adli yargı yerinde açılacak dava sonucuna göre tahsilinin mümkün olması karşısında adli yargının görev alanında olan uyuşmazlığın esasını inceleme imkanı bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın görev yönünden reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: 486 sayılı Umuru Belediyeye Müteallik Ahkamı Cezaiye Hakkında Kanun uyarınca tahsil edilmesi gereken yol zemin tahrip bedeline ilişkin işlemin yargısal denetiminin vergi mahkemelerinin görev alanına girdiği dikkate alındığında, 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununun 97. maddesi uyarınca davalı idarece düzenlenen Tarife ve bu Tarifeye istinaden tahakkuk ettirilen asfalt hasar tahrip ücretinden kaynaklanan, istenilen tutarın belediyece alınan bir ücret niteliğinde olmakla birlikte "benzeri mali yükümler" kapsamında, vergi uyuşmazlığı niteliğindeki bu davanın, 2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri,

İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanunun 6. maddesi uyarınca Vergi Mahkemesince görülüp çözümlenmesi gerektiği, bakılan davada, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun uyarınca belirlenen ödeme emrinin iptali istemiyle açılan davanın görüm ve çözümü vergi mahkemesinin görevinde bulunduğundan, davanın görev yönünden reddedilerek vergi mahkemesine gönderilmesi gerekirken, uyuşmazlığın esası incelenmek suretiyle verilen istinafa konu kararda hukuki isabet görülmediği belirtilerek, davacı tarafından yapılan istinaf isteminin kabulüne, ...

İdare Mahkemesi'nce verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararın kaldırılmasına, kaldırma kararı doğrultusunda yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, haksız fiilden kaynaklanan alacakların amme alacağı vasfı taşımayacağı, bunların ödeme emrine bağlanamayacağı, idarece düzenlenen ödeme emri ile talep edilen alacağın kamu alacağı niteliğinde olmadığı, bunun için ödeme emri düzenlenemeyeceği, ödeme emri ile ancak kamu alacaklarının talep edilebileceği, ödeme emrinin özelliği itibarı ile alacaktan ayrı bir idari işlem niteliğinde olduğu, bu yönü ile karar verilirken aynı zamanda bu alacak sebebi ile düzenlenen ödeme emrinin ayrı ve bağımsız bir idari işlem olması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idareden savunma alınmamıştır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin incelenmeksizin reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca davacının duruşma istemi yerinde görülmeyerek ve yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İstinaf" başlıklı 45. maddesinde, "5) Bölge idare mahkemesi, ilk inceleme üzerine verilen kararlara karşı yapılan istinaf başvurusunu haklı bulduğu, davaya görevsiz veya yetkisiz mahkeme yahut reddedilmiş veya yasaklanmış hâkim tarafından bakılmış olması hâllerinde, istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar vererek dosyayı ilgili mahkemeye gönderir. Bölge idare mahkemesinin bu fıkra uyarınca verilen kararları kesindir....6) Bölge idare mahkemelerinin 46. maddeye göre temyize açık olmayan kararları kesindir." hükmüne yer verilmiştir.

Anılan Kanun'un "Temyiz dilekçesi" başlıklı 48. maddesinin 6. fıkrasında, temyizin kesin bir karar hakkında olması hâlinde, kararı veren merciin, temyiz isteminin reddine karar vereceği; ilgili merciin bu kararına karşı, tebliğ tarihini izleyen günden itibaren yedi gün içinde temyiz yoluna başvurulabileceği; 7. fıkrasında ise, temyizin kesin bir karar hakkında olduğunun anlaşılması durumunda, 6. fıkrada sözü edilen kararın, dosyanın gönderildiği Danıştay'ın ilgili dairesince kesin olarak verileceği kurala bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Uyuşmazlıkta, davacı şirket tarafından, asfalt hasar tahrip bedeli karşılığı olarak 405.855,00-TL'nin tahsili amacıyla adına düzenlenen ödeme emrinin iptalinin istendiği, İdare Mahkemesince davacıdan talep edilen 405.855,00-TL asfalt tahrip bedelinin, genel hükümlere göre adli yargı yerinde açılacak dava sonucuna göre tahsilinin mümkün olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden reddedildiği, Bölge İdare Mahkemesince ise ödeme emrinin iptali istemiyle açılan davanın görüm ve çözümünün Vergi Mahkemesinin görevinde bulunduğu,

bu nedenle davanın görev yönünden reddedilerek Vergi Mahkemesine gönderilmesi gerektiği gerekçesiyle Isparta 2. İdare Mahkemesi'nce verilen 10/06/2022 tarih ve E:2022/430, K:2022/496 sayılı kararın kaldırılmasına, kaldırma kararı doğrultusunda yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın Mahkemesine gönderilmesine karar verildiği görülmektedir.

Yukarıda ifade edilen 2577 sayılı Kanunun 45. maddesinin 5. fıkrasında, ilk inceleme üzerine verilen kararlara karşı yapılan başvuruların haklı bulunduğu, davaya görevsiz veya yetkisiz mahkeme tarafından bakılmış olması halinde, istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesinin kararının kaldırılarak dosyanın ilgili mahkemeye gönderileceği, bu fıkra uyarınca verilen kararların da kesin olduğu ifade edilmiştir. Kanun hükmü ile temyiz istemine konu Bölge İdare Mahkemesi kararı birlikte değerlendirildiğinde, kararın davaya görevsiz mahkeme tarafından verildiğine ilişkin olduğu ve Kanun hükmü gereğince verilen kararın kesin olduğu anlaşılmaktadır.

Bu durumda, temyiz istemine esas teşkil eden Bölge İdare Mahkemesi kararının 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 5. fıkrasına göre kesin kararlardan olduğu anlaşıldığından temyiz isteminin incelenmesine yasal olanak bulunmamaktadır.