Danıştay 8. Daire E.2023/1473 K.2023/2870

Hüküm veren Danıştay Sekizinci Dairesince işin gereği görüşüldü:

Dava, İzmir ili, Menderes ilçesi, … -… mahallesinde bulunan ve tapunun … ada, … sayılı parseline kayıtlı olan taşınmazın, 6292 sayılı Kanun'un 7. maddesi kapsamında iadesi talebinin reddine ilişkin İzmir Defterdarlığı Milli Emlak Dairesi Başkanlığının 30/01/2014 tarih ve 3751 sayılı işleminin iptali istemiyle açılan davada; … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:… , K:… sayılı davanın reddine ilişkin kararın Dairemizin 25/04/2017 tarih ve E:2015/5179, K:2017/3308 sayılı kararıyla onanıp, 21/12/2018 tarih ve E:2017/5259, K:2018/8811 sayılı kararıyla karar düzeltme istemi reddedilerek kesinleşmesi üzerine, benzer bir davada Anayasa Mahkemesince bireysel başvuru sonucunda verilen ihlal kararı esas alınarak yargılamanın yenilenmesi istemiyle açılmıştır.

İdare Mahkemesince, 2577 sayılı Kanun'un 53/1-h maddesinde düzenlenen ''Tarafları, konusu ve sebebi aynı olan bir dava hakkında verilen karara aykırı yeni bir kararın verilmesine neden olabilecek kanunî bir dayanak yokken, aynı mahkeme yahut başka bir mahkeme tarafından önceki ilâmın hükmüne aykırı bir karar verilmiş bulunması'' kapsamında uyuşmazlıkta yargılamanın yenilenmesi sebebi bulunduğu kabul edilmiş; davalı idarece davacının murisi adına yapılan tespitin hatalı olduğu öne sürülmüş ise de tapulama işleminin neden hatalı olduğunun ve hatalı olmasının 6292 sayılı Kanun'dan yararlanılmasına neden engel teşkil ettiğinin açıklanmadığı,

bu yönde dosyaya herhangi bir bilgi belge de sunulmadığı, bu durumda dayanak 1910 tarihli tapu kaydına göre 1956 tarihli tapulama faaliyeti sonucunda davacının murisi adına tapuya bağlanan, akabinde Hazine adına orman sınırı dışına çıkarılan taşınmazın iadesi isteminin kanunda yer almayan birtakım şartlar aranarak engellendiği, sonuç olarak davacı tarafından yapılan iade isteminin taşınmazın 27/3/1956 tarihinde Hazine adına orman olarak tescil edilen … parsel sayılı taşınmazın sınırları içinde yer aldığı gerekçesiyle reddedilmesinin kanuni dayanağının bulunmadığı anlaşıldığından,

dava konusu … tarih ve … sayılı İzmir Defterdarlığı Milli Emlak Dairesi Başkanlığı işleminde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 53'üncü maddesinde,

"1. (Değişik birinci cümle: 5/4/1990-3622/22 md.) Danıştay ile bölge idare, idare ve vergi mahkemelerinden verilen kararlar hakkında, aşağıda yazılı sebepler dolayısıyla yargılamanın yenilenmesi istenebilir.

a) Zorlayıcı sebepler dolayısıyla veya lehine karar verilen tarafın eyleminden doğan bir sebeple elde edilemeyen bir belgenin kararın verilmesinden sonra ele geçirilmiş olması,

b) Karara esas olarak alınan belgenin, sahteliğine hükmedilmiş veya sahte olduğu mahkeme veya resmî bir makam huzurunda ikrar olunmuş veya sahtelik hakkındaki hüküm karardan evvel verilmiş olup da, yargılamanın yenilenmesini isteyen kimsenin karar zamanında bundan haberi bulunmamış olması,

c) Karara esas olarak alınan bir ilâm hükmünün, kesinleşen bir mahkeme kararıyla bozularak ortadan kalkması,

d) Bilirkişinin kasıtla gerçeğe aykırı beyanda bulunduğunun mahkeme kararıyla belirlenmesi,

e) Lehine karar verilen tarafın, karara etkisi olan bir hile kullanmış olması,

f) Vekil veya kanunî temsilci olmayan kimseler ile davanın görülüp karara bağlanmış bulunması,

g) Çekinmeye mecbur olan başkan, üye veya hâkimin katılmasıyla karar verilmiş olması,

h) (Değişik: 10/6/1994-4001/23 md.) Tarafları, konusu ve sebebi aynı olan bir dava hakkında verilen karara aykırı yeni bir kararın verilmesine neden olabilecek kanunî bir dayanak yokken, aynı mahkeme yahut başka bir mahkeme tarafından önceki ilâmın hükmüne aykırı bir karar verilmiş bulunması.

ı) (Ek: 15/7/2003-4928/6 md.) Hükmün, İnsan Haklarını ve Ana Hürriyetleri Korumaya Dair Sözleşmenin veya eki protokollerin ihlâli suretiyle verildiğinin, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin kesinleşmiş kararıyla tespit edilmiş olması.

2. Yargılamanın yenilenmesi istekleri esas kararı vermiş olan mahkemece karara bağlanır.

3. (Değişik birinci cümle: 15/7/2003-4928/6 md.)Yargılamanın yenilenmesi süresi, (1) numaralı fıkranın (h) bendinde yazılı sebep için on yıl, (1) numaralı fıkranın (ı) bendinde yazılı sebep için Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararının kesinleştiği tarihten itibaren bir yıl ve diğer sebepler için altmış gündür. Bu süreler, dayanılan sebebin istemde bulunan yönünden gerçekleştiği tarihi izleyen günden başlatılarak hesaplanır." hükmüne yer verilmiştir.

Yargılamanın yenilenmesi nedenleri İdari Yargılama Usulü Kanunu'nda sayma yoluyla belirtilmiştir. Bir başka anlatımla kanunen tahdiden sayılmış olan sebeplere dayandırılarak davanın yeniden incelenmesini sağlayan olağanüstü kanun yoluna yargılamanın yenilenmesi denir. Dolayısıyla yukarıda yer alan madde hükmünde bulunan nedenlerin dışındaki bir husustan dolayı yapılan başvurunun Mahkemece reddi gerekir.

Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulunun 14/03/1952 tarih, E:1952/13, K:1952/86 sayılı kararında da "Tashih yolu iradi bir hatanın ve iade yolu ise irade dışında vukubulmuş olan bir hatanın ıslahına imkan vermek noktasından aynı gayeye vusul maksadına müntehi bulunduğu cihetle aynı şekilde vasıflandırılmasındaki isabet zahirdir." hükmü yer almıştır.

Dosyasının incelenmesinden, kadastro çalışmaları sırasında dava konusu İzmir ili, Menderes ilçesi, ... -... mahallesinde bulunan ve tapunun ... ada, ... sayılı parseline kayıtlı taşınmazın kök parseli olan ... sayılı parselin, 27.03.1956 tarihli tapulama suretiyle davacının murisi ... adına tescil edildiği, taşınmazın 1949 yılında 3116 sayılı Kanuna göre yapılan orman sınırlandırmasında Akkaya Tekke Madendağı Ormanları adı altında ... parsel numarasıyla ve orman vasfıyla 53.783.500,00 m² yüzölçümle 27.03.1956 tarihinde Hazine adına tescil edilen taşınmazın sınırları içerisinde olduğu,

dava konusu yerin hatalı ve yanlış değerlendirme sonucunda ... adına tespit edilmiş olduğundan bahisle 201 parsel numarasıyla ... adına kayıtlı olan taşınmazın tapu kaydının iptali ile Hazine adına tesciline karar verilmesi yönünde Maliye Hazinesi tarafından dava açıldığı,. Asliye Hukuk Mahkemesinin … günlü ve E:… , K:… sayılı kararıyla.

1949 yılında tahdidi yapılan ve kesinleşen Akkaya-Tekke-Madendağı Ormanı içerisinde bulunan 592 numaralı taşınmaz içerisinde kaldığı, evveliyatının orman olduğu gerekçesiyle 201 sayılı parselin tapu kaydının iptal edilerek Hazine adına tesciline karar verildiği ve taşınmazın 29.12.1995 tarihinde Hazine adına tescil edildiği, 01.07.2010 tarihinde, 3402 sayılı Kanun'un Ek 4. maddesi uyarınca 32.892,14 m² yüzölçümlü tarla vasfıyla kullanıcısının davacı olarak ve 6831 sayılı Kanun'un 2/B maddesi uyarınca Hazine adına orman dışına çıkarıldığı beyanıyla ... ada ... parsel olarak tescil edildiği,

davacı tarafından ... ada ... parsel sayılı taşınmazın 6292 sayılı Kanun uyarınca bedelsiz olarak devri istemiyle yapılan ... tarih ve ... sayılı başvurunun ... tarih ve ... sayılı işlemle reddi üzerine açılan davanın, ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararıyla reddine karar verilmesi ve diğer mirasçı ... adına kayıtlı parseller yönünden Anayasa Mahkemesi'nin hak ihlali kararı sonucu yeniden yargılama yapılarak ...

İdare Mahkemesinin ... tarih ve E: E:... , K:... sayılı kararıyla işlemin iptaline karar verilmesi üzerine yargılamanın yenilenmesi ve dava konusu işlemin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlıkta, ... mirasçılarından olan davacının mirasçılık hakkının aynı kök parselden gelmekle birlikte, diğer mirasçılar ve davacı yönünden her bir parsel için ayrı ayrı başvuruda bulunulduğu ve ayrı ayrı işlem tesis edildiği, davacının başvurusunun ... ada, ... parsel yönünden yapıldığı ve bu işlemin reddine ilişkin işleme karşı açılan davada ...

İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:... , K:... sayılı ret kararının Dairemizce onanarak kesinleştiği, diğer parsel yönünden ... tarafından açılan ve ret kararıyla kesinleşen ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve ... , K:... sayılı kararına ilişkin olarak Anayasa Mahkemesinin ... tarih ve ... sayılı bireysel başvuru kararında "Mülkiyet hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir olduğuna" karar verilmesi sonucunda, ... yönünden yeniden yapılan yargılamada ...

İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararında dava konusu işlemin iptaline karar verildiği görülmektedir.

Buna göre, dava konusu olayda 2577 sayılı Kanun'un 53/1-h maddesinde aranılan tarafları, konusu ve sebebi aynı olan bir dava hakkında verilen karara aykırı yeni bir kararın verilmesine neden olabilecek kanunî bir dayanak yokken, aynı mahkeme yahut başka bir mahkeme tarafından önceki ilâmın hükmüne aykırı bir karar verilmiş bulunması sebebinin mevcut olup olmadığının ortaya konulması gerekmektedir.

... adına tesis edilen işleme karşı açılan davada, sonuç olarak Anayasa Mahkemesince verilen ihlal kararı gözetilerek yargılamanın yenilenmesi istemi kabul edilmiş ve dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir. Bununla birlikte bakılan uyuşmazlıkta, davacının aynı kök parsele dayanan mirasçılık hakkı uyarınca 6292 sayılı Kanun'un 7. maddesine göre iade isteminde bulunulduğundan aynı sebebe dayanan bir davanın varlığından söz edilebilir ise de, davacının başvurusunun ... ada, ... parsel yönünden yapılması ve bu parsele ilişkin tesis edilen işlemin iptalinin istenilmesi nedeniyle, olay özelinde tarafları ve konusu aynı olan bir davadan bahsedilmesine olanak bulunmamaktadır.

Bu nedenle, ... hakkında verilen yargılamanın yenilenmesi isteminin kabulüyle işlemin iptaline ilişkin kararın, bakılan davada 2577 sayılı Kanun'un 53/1-h maddesinde aranılan tarafları, konusu ve sebebi aynı olan bir dava hakkında verilen karara aykırı yeni bir kararın verilmesine neden olabilecek kanunî bir dayanak yokken, aynı mahkeme yahut başka bir mahkeme tarafından önceki ilâmın hükmüne aykırı bir karar verilmiş bulunması şartını sağlamadığı, olayda söz konusu maddede yer alan diğer yargılamanın yenilenmesi şartlarının da oluşmadığı görüldüğünden, yargılamanın yenilenmesi isteminin reddine karar verilmesi gerekmekteyken, istemin kabul edilerek dava konusu işlemin iptaline yönelik verilen İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.

Öte yandan, Anayasa Mahkemesinin norm denetimi sonucunda verdiği kararların aksine, bireysel başvuru sonucunda verdiği ihlal kararlarının sadece başvuruda bulunan kişi ve başvuruya konu idari işlem ya da karar açısından geçerli ve bağlayıcı olduğunun kabulü gerektiğinden, ... adına yapılan bireysel başvuru sonucunda verilen kararın, bu yönde bir başvurusu bulunmayan davacıya teşmil edilerek yargılamanın yenilenmesi isteminin kabul edilmesinde bu yönüyle de hukuka uyarlık bulunmamıştır.