Danıştay 8. Daire E.2023/1618 K.2025/9320

Dava konusu istem: Elazığ ili, Merkez ilçe sınırları içerisinde bulunan Sicil:... sayılı IV (c) grubu maden (demir) işletme ruhsatlı demir ocağında faaliyet gösteren davacı şirket hakkında 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 12/4. maddesi uyarınca 296.750,59-TL idari para cezası uygulanmasına ilişkin ... tarih ve E... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; mevzuat hükümlerine göre devlet hakkının ruhsat sahibince maden ocağından çıkarılan ve sevkiyatı yapılan ürün miktarı üzerinden alınabileceği, diğer bir deyişle başka firmalardan hazır olarak alınan ve herhangi bir işleme tabi tutulmadan satılan maden üzerinden devlet hakkı alınamayacağı, dosya içeriğinde yer alan bilgi ve belgelerden, davacı şirketin dava konusu idari para cezasına konu olan satış tutarlarının başka firmalardan alınan madenlere ilişkin olduğu,

dolayısıyla davacı şirket tarafından satışı yapılan 2015 yılı için 34.229,326 ton, 2016 yılı için 16.312,510 ton demir madeni üzerinden devlet hakkı alınmasının mümkün olmadığı, nitekim idarece aksini ortaya koyan bir bilgi ve belge sunulamadığı anlaşıldığından, davacıya 296.750,59.-TL ilave idari para cezası uygulanmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, Elazığ ili, Merkez ilçesi sınırları içinde bulunan Sicil:... sayılı IV(c) grubu maden (Demir) işletme ruhsatlı saha ... tarih ve E... sayılı Makamın Oluru ile görevlendirilen heyet tarafından mahallinde tetkik edildiği, tetkik neticesinde hazırlanan heyet raporu sonrasında.

3213 sayılı Maden Kanununun ilgili maddeleri gereği ... tarih ve E... sayılı yazıyla toplam 422.232,71 TL (Dörtyüzyirmikibinikiyizotuziki TürkLirası Yetmişbir Kuruş) idari para cezası uygulandığı, ancak ... tarih ve E... sayılı Devlet Hakları Koordinatörlüğünün görüşlerinde uygulanan idari para cezasında devlet haklarına esas alınacak verilerin yanlış hesaplandığı,

eksik uygulanan 2015 yılı beyan edilmeyen 34.229,326 ton demir madeni için 2018 yılı yeniden değerleme oranında hesaplanan 128,41 TL/Ton ocak başı satış fiyatı üzerinden 219.773,60 TL ve 2016 yılı beyan edilmeyen 16.312,51 ton demir madeni için 2018 yılı yeniden değerleme oranında hesaplanan 94,38 TL/Ton ocak başı satış fiyatı üzerinden 76.976,99 TL olmak üzere toplam 296.750,59 TL (İkiyüzdoksanaltıbinyediyüzelli TürkLirası Ellidokuz Kuruş) idari para cezasının ilave olarak uygulandığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı tarafından işletilen Elazığ ili, Merkez ilçe sınırları içerisinde bulunan Sicil:... sayılı IV (c) grubu maden (demir) işletme ruhsatlı demir ocağı işletme sahasının, davalı idare teknik personelleri tarafından 3213 sayılı Maden Kanunu'nun ilgili maddeleri gereğince, 11/11/2018 tarihinde mahallinde tetkik edildiği, yapılan tetkik neticesinde düzenlenen 19/11/2018 tarihli Mahallinde Tetkik Raporunda.

2015 yılı için 34.229,326 ton demir madeni, 2016 yılı için 16.312,51 ton demir madeninin beyan edilmediğinin tespit edildiği, anılan tespite istinaden davacının yaptığı üretim ve sevkiyatı bildirmediğinden gerekçesiyle 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 12/4. maddesi uyarınca daha önce davacı adına eksik uygulanan idari para cezası nedeniyle toplam 296.750,59-TL idari para cezasının ilave olarak uygulanmasına ilişkin ... tarihli, E... sayılı işlemin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

Öte yandan, aynı maden sahası ile ilgili olarak davacı şirket hakkında Maden Kanunu'nun 10/7-8. maddeleri uyarınca "2015 ve 2016 yıllarında cevher satışına ilişkin miktarların beyan edilmemesi nedeniyle" verilen 62.743,00-TL idari para cezası ile anılan Kanun'un 12/4. maddesi uyarınca "yaptığı üretim ve sevkiyatın bildirilmemesi üzerine bildirilmeyen miktar için hesaplanacak devlet hakkının beş katı tutarındaki idari para cezası"na ilişkin 296.745,71-TL tutarındaki idari para cezası verilmesine ilişkin Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nün ... tarihli,

E... sayılı işlemi ile "2015 ve 2016 yıllarında beyan edilmeyen miktarlar için ödenmesi gereken devlet hakkı"na ilişkin olarak tahakkuk ettirilen 118.699,26-TL idari para cezasına ilişkin ... tarihli, E... sayılı işlemin iptali istemiyle açılan davada ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda. Mahkemelerinin ara kararına istinaden ...

Vergi Dairesi Müdürlüğü tarafından verilen ... tarih ve E-... sayılı cevabi yazıdan, dava konusu işlemlere esas kamu alacaklarının davacı şirket tarafından 7256 sayılı Kanun ile 7326 sayılı Kanun kapsamında yapılandırıldığı ve davacı şirket tarafından başvuru anında işbu kamu alacaklarına ilişkin açmış olduğu davalardan vazgeçtiğine dair beyanında vergi dairesi müdürlüğüne verdiği dilekçede belirttiği anlaşıldığından,

işbu davada vazgeçme/feragat nedeniyle karar verilmesine yer olmadığı kararı verilmesi gerektiği gerekçesiyle konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına dair verilen kararın Dairemizin 02/12/2025 tarih ve E:2024/5050, K.2025/9319 sayılı kararı ile onanarak kesinleştiği anlaşılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 31. maddesinin yollamada bulunduğu 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 307. maddesinde, feragatin, davacının, talep sonucundan kısmen veya tamamen vazgeçmesi olduğu; 311. maddesinde, feragat ve kabulun, kesin hüküm gibi hukuki sonuç doğuracağı; 312. maddesinin 1. fıkrasında, feragat veya kabul beyanında bulunan tarafın, davada aleyhine hüküm verilmiş gibi yargılama giderlerini ödemeye mahkûm edileceği, feragat ve kabul, talep sonucunun sadece bir kısmına ilişkin ise yargılama giderlerine mahkûmiyetin, ona göre belirleneceği hükme bağlanmıştır.

7256 sayılı Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması İle Bazı Kanunlarda Değiklik Yapılması Hakkında Kanunun "ortak hükümler" başlıklı 3. maddesinde;

"....

(13) a) Bu Kanun hükümlerinden yararlanmak üzere başvuruda bulunan ve ilgili maddeler uyarınca dava açmamaları veya açılan davalardan vazgeçmeleri ve kanun yollarına başvurmamaları gereken borçluların, bu Kanun hükümlerinden yararlanabilmeleri için ilgili maddelerde belirlenen başvuru sürelerinde, yazılı olarak bu iradelerini belirtmeleri şarttır. Borçlularca, bu Kanun hükümlerinden yararlanılmak üzere davadan vazgeçilmesi hâlinde idarece de ihtilaflar sürdürülmez.

b) Davadan vazgeçme dilekçeleri ilgili tahsil dairesine verilir ve bu dilekçelerin tahsil dairelerine verildiği tarih, ilgili yargı merciine verildiği tarih sayılarak dilekçeler ilgili yargı merciine gönderilir. Hazine ve Maliye Bakanlığına bağlı tahsil dairelerince tahsili gerektiği hâlde tahakkuku diğer kamu idarelerince yapılan alacaklara ilişkin ilgili kamu idaresi aleyhine açılmış davalardan vazgeçme dilekçelerinin verileceği idari mercii belirlemeye Hazine ve Maliye Bakanlığı yetkilidir." hükmüne yer verilmiştir.

Diğer taraftan, 7326 sayılı Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun'un "ortak hükümler" başlıklı 9. maddesinde,

"...

(13) a) Bu Kanun hükümlerinden yararlanmak üzere başvuruda bulunan ve ilgili maddeler uyarınca dava açmamaları veya açılan davalardan vazgeçmeleri ve kanun yollarına başvurmamaları gereken borçluların, bu Kanun hükümlerinden yararlanabilmeleri için ilgili maddelerde belirlenen başvuru sürelerinde, yazılı olarak bu iradelerini belirtmeleri şarttır. Borçlularca, Kanun hükümlerinden yararlanılmak üzere davadan vazgeçilmesi hâlinde idarece de ihtilaflar sürdürülmez.

b) Davadan vazgeçme dilekçeleri ilgili tahsil dairesine verilir ve bu dilekçelerin tahsil dairelerine verildiği tarih, ilgili yargı merciine verildiği tarih sayılarak dilekçeler ilgili yargı merciine gönderilir. Hazine ve Maliye Bakanlığına bağlı tahsil dairelerince tahsili gerektiği hâlde tahakkuku diğer kamu idarelerince yapılan alacaklara ilişkin ilgili kamu idaresi aleyhine açılmış davalardan vazgeçme dilekçelerinin verileceği idari mercii belirlemeye Hazine ve Maliye Bakanlığı yetkilidir.

....

d) Bu Kanun hükümlerinden yararlanmak üzere başvuruda bulunulan borçlara ilişkin dava açılamaz ve hiçbir mercie başvurulamaz." kuralı yer almıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Uyuşmazlık konusu olayda; davacı şirket tarafından işletilen Elazığ ili, Merkez ilçe sınırları içerisinde bulunan Sicil:... sayılı IV (c) grubu maden (demir) işletme ruhsatlı demir ocağı işletme sahasına ilişkin olarak işbu dava konusu 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 12/4. maddesi uyarınca 296.750,59-TL kamu alacağı niteliğindeki ilave idari para cezasının davacı şirket tarafından, 7256 sayılı Kanun ile 7326 sayılı Kanun kapsamında yapılandırılıp yapılandırılmadığı ve şirketin başvuru anında işbu kamu alacaklarına ilişkin açmış olduğu davalardan vazgeçtiğine dair beyanı olup olmadığı konusunda araştırma yapıldıktan sonra karar verilmesi gerekmektedir.

Bu durumda, oluşan yeni hukuki duruma göre işbu davada değerlendirme yapılmak üzere yeniden bir karar verilmesi gerektiğinden temyize konu kararda bu yönden hukuka uygunluk bulunmamaktadır.