Danıştay 8. Daire E.2023/2030 K.2025/9316

Dava konusu istem: Davacı tarafından, Rize ili ... ilçesi sınırları dahilinde ve uhdesinde bulunan ... sicil numaralı II/A grubu (bazalt+dasit) işletme ruhsat sahasında davalı idarece yapılan denetimler neticesinde, daimi nezaretçi defterinin uygun tutulmadığından bahisle 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 10/6 maddesi uyarınca 38.066,00-TL. idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dosyada mevcut bilgi ve belgeler ile konu ile ilgili mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden daimi nezaretçi defterinin Yönetmeliğin Ek-4'e uygun olarak düzenli şekilde tutulmadığı anlaşıldığından, davacı hakkında daimi nezaretçi defterinin uygun tutulmadığından bahisle, 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 10. maddesinin 6. fıkrası gereğince 38.066,00-TL idari para cezası ile tecziyesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılarak davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Uyuşmazlıkta, yaklaşık 22.717,32 ton stok olduğuna dair kaydın daimi nezaretçi defterinin 20/01/2020 tarihli sayfasında olduğu, denetimin ise 24-27/01/2020 tarihlerinde yapıldığı göz önüne alındığında, denetim tarihinden 4 gün önceki bir tarih olan 20/01/2020 tarihinde ocak sahasında yaklaşık 22.717,32 ton stok olmadığının söylenemeyecek olması karşısında mahallinde tetkik raporunda belirtilen ve dava konusu işlemin sebebini oluşturan hususun daimi nezaretçi defterinin düzenli tutulmaması olarak değerlendirilemeyeceği, öte yandan,

ruhsat sahibi tarafından 2019 yılı stokunun ocak çalışmalarına engel olması nedeniyle ruhsat sahası dışında stoklandığının, stoku göstereceğinin beyan edilmesine karşın heyet tarafından stokun görülmesine gerek görülmediği, ... tarih ve ... sayılı dilekçe ve eki fotoğraflardan ruhsat alanında bahse konu stokun olduğuna dair kesin ve net bir bilgi verilmediği gerekçesiyle ruhsat sahibinin stokun ocak alanı dışında stoklandığı iddiasının araştırılmadığı, yine stoğun ruhsat sahası dışında stoklanması söz konusu ise stoğun ne zaman taşındığı,

stokun taşınmasına dair faaliyetin daimi nezaretçi defterinin hangi tarihli sayfasında belirtilmesi gerekmekte iken belirtilmediği yönünde bir belirleme, inceleme yapılmadığı, işlem tesisine sebep hususun defterin düzenli tutulmaması olarak değerlendirilemeyeceği, daimi nezaretçi defterinin Ek-4’te belirtilen bilgileri içerecek şekilde tutulduğu anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka uygunluk, davanın reddi yolundaki idare mahkemesi kararında ise hukuki isabet bulunmadığı sonucuna varılarak istinafa konu karar kaldırılarak dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, daimi nezaretçi defterinin 20/01/2020 tarihli sayfasında sahada yaklaşık 22.717,32 ton stok olduğu yazılmış olmasına rağmen ruhsat sahası içerisinde stok olmadığı heyet rafından tespit edildiği, stok miktarının Maden Yönetmeliği'nin Ek-4'ünde belirtilen ve defterde yer alması gereken hususlardan olması ve defterde yazılan stokun sahada olmaması nedeniyle nezaretçi defterinin Yönetmeliğe uygun tutulmadığı belirtilerek dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu ileri sürülmüştür.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NUN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince; Bölge İdare Mahkemesi tarafından ilk derece mahkemesi kararının kaldırıldığı ve işin esası hakkında yeni bir karar verildiği anlaşıldığından; Anayasa Mahkemesi'nin 27/03/2025 tarih ve E:2024/189, K:2025/83 sayılı kararı gereğince "istinaf başvurusunun kısmen veya tümden kabulü" halinde hükmün denetlenmesini talep etme hakkı kapsamında, Bölge İdare Mahkemesince verilen bu karara karşı temyiz kanun yolunun açık olduğuna karar verilerek Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacıya ait, ... ruhsat yürürlük tarihli ve ... sicil numaralı ruhsat sahasında ... tarihlerinde mahallinde denetim yapılmıştır. Yapılan denetim sonucu düzenlenen tetkik raporunda, daimi nezaretçi defterinde ocakta olduğu belirtilen yaklaşık 22.717,32 ton stoğun mahallinde tetkik tarihinde ruhsat alanında olmadığı tespiti yapılması üzerine daimi nezaretçi defterinin uygun tutulmadığından bahisle 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 10/6 maddesi uyarınca 38.066,00-TL. idari para cezası verilmesine ilişkin dava konusu işlem tesis edilmiştir. Bunun üzerine, davacı tarafından söz konusu idari para cezasının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

3212 sayılı Maden Kanunu'nun "Beyan Usulü" kenar başlıklı 10. maddesinin 6. fıkrasında. "Daimi nezaretçi, atandığı ruhsat sahasındaki faaliyetleri düzenli bir şekilde denetleyerek tespit ve önerilerini daimi nezaretçi defterine haftada en az bir kez kaydetmek zorundadır. Bu süre içerisinde işletmede yeni bir durumun ve/veya işletme güvenliği açısından riskli bir durumun ortaya çıkması hâlinde bu hususu aynı gün deftere kaydetmesi zorunludur.

Aksi takdirde daimi nezaretçiye 1.000 TL idari para cezası uygulanır. İkinci kez bu yükümlülüklerin yerine getirilmemesi durumunda daimi nezaretçiye 5.000 TL idari para cezası uygulanarak bu Kanun gereğince yapacakları beyanlar bir yıl süreyle geçersiz sayılır. Daimi nezaretçi defterini, daimi nezaretçi ile ruhsat sahibi veya vekili imzalar.

Defterin ibraz edilmemesi, ruhsat sahibi ya da vekili tarafından imzalanmaması veya düzenli tutulmaması hâlinde, ruhsat sahibine 31.054 TL idari para cezası verilir.

Bu fıkranın ihlalinin ruhsat sahibi veya vekili tarafından aynı yıl içerisinde tekrarı hâlinde idari para cezası iki kat olarak uygulanır." hükmüne ve dava konusu işlem tarihinde "Ruhsat bedeli, cezalar ve diğer yaptırımlar" başlıklı 13. maddesinin 2. fıkrasında, ".....bu Kanun gereğince uygulanan idari para cezaları her yıl 213 sayılı Vergi Usul Kanunu uyarınca belirlenen yeniden değerleme oranı nispetinde artırılır." düzenlemesine yer verilmiştir.

21/09/2017 tarih, 30187 sayılı Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Maden Yönetmeliğinin 4. maddesinde; daimi nezaretçi, işletmede daimi olarak istihdam edilmek üzere ataması talep edilen ve Genel Müdürlük tarafından ataması onaylanan maden mühendisi olarak, daimi nezaretçi defteri de, noter tarafından onaylanmış olan, daimi nezaretçi/nezaretçilerinin proje faaliyetlerine ilişkin eksiklik, aksaklık ve önerilerinin yazıldığı, vardiyalı çalışan işletmelerde ise teknik elemanın da ilgili bölümlerini doldurduğu,

istihdam edenler ile birlikte imzaladığı Ek-4’de yer alan formata uygun olarak düzenlenen defter olarak tanımlanmış, 92. maddesinin 6. fıkrasında. "Daimi nezaretçinin atandığı ruhsat sahasındaki faaliyetleri düzenli bir şekilde denetleyerek tespit ve önerilerini daimi nezaretçi defterine kaydetmesi zorunludur. Aksi takdirde daimi nezaretçi uyarılır.

İkinci kez aynı ruhsat ile ilgili olarak bu yükümlülüklerin yerine getirilmemesi durumunda daimi nezaretçi hakkında beşinci fıkra hükümleri uygulanır. Daimi nezaretçi defterini, daimi nezaretçi ile ruhsat sahibi ve faaliyeti gerçekleştiren birlikte imzalar." hükmüne, 92. maddesinin 7. fıkrasında.

"Daimi nezaretçi defterinin ibraz edilmemesi veya Ek-4’te belirtilen şekilde düzenli tutulmaması halinde, Kanunun 10 uncu maddesinin altıncı fıkrası gereğince işlem tesis edilir." hükmüne yer verilmiştir.

Maden Yönetmeliğinin Daimi Nezaretçi Defterinde Rapor Edilmesi Gereken Hususlar Ek-4 'de.

"1- Mevcut ocak/ocakların temsili koordinatı: 2- Üretilen madenin cinsi: 3- Faaliyetler, izin alanları (7. madde izinleri, ÇED, Orman, GSM vs.) hakkında bilgi: 4- Basamak şev açısı, basamak yüksekliği, genişliği ve basamak sayısı: 5- Şevlerde projesine aykırı durum olup olmadığı hakkında bilgi: 6- İşletme sahasında heyelan, çökme, oturma, göçmeye neden olabilecek yapısal jeolojik unsurların varlığına ilişkin bilgi: 7- Üretim ve stok miktarı (ton, kg, gr, ,m3, lt, vs): 8- Üretimi yapan hakkında bilgi (ruhsat sahibi, rödövansçı,

taşeron vs): 9- Maden işletme faaliyetlerinde çalışan personel sayısı: 10- Yeraltı işletme faaliyetlerinde çalışan personel sayısı: 11- Üretim yöntemi hakkında bilgi: 12- Yeraltı ocaklarında havalandırma sistemi hakkında bilgi: Doğal ( ) Cebri ( )13- Yeraltı ocağında galerilerin ve üretim yerlerinin insanın kaçmasına imkân verecek şekilde en az iki ayrı yolla yerüstüne bağlı olup olmadığı hakkında bilgi: 14- Yeraltında kullanılan tahkimat hakkında bilgi: 15- Yeraltı ocaklarında insan ve maden nakliyesi hakkında bilgi: 16- Ocak/ocaklarda faaliyetlerin projeye uygun yürütülüp yürütülmediği hakkında bilgi: 17- Yeraltı ocaklarında faaliyetlerin

sürdürüldüğü üretim yeri koordinatı(Y, X, Z) 18- İmalat ve havalandırma planının her ay kayıtlara işlenip işlenmediği hakkında bilgi: 19-Ruhsat sahasında meydana gelen her türlü maden kazasının rapor edilmesi: 20- Diğer Hususlar (Yukarıdakilerin dışında tespit edilen eksiklik, hata ve önerilerle ilgili bilgiler belirtilecektir.): 21-Vardiyada görevli teknik elemanın görevleri ile ilgili tespitler:" daimi nezaretçi defterinde belirtilmesi gereken hususlar olarak belirtildikten sonra yukarıda açıklanan ve defterde asgari olması gereken hususlarda herhangi bir değişikliğe uğramayanların defterde en az bir kez açıklanmasının yeterli olduğu,

değişiklik olması durumunda revize edilmesinin zorunlu olduğu belirtilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Uyuşmazlık konusu olayda, davacıya ait ruhsat sahasında 24-27/01/2020 tarihlerinde yerinde yapılan denetim sonucu düzenlenen 12/02/2020 tarihli tetkik raporunda, daimi nezaretçi defterinde ocakta olduğu belirtilen yaklaşık 22.717,32 ton stoğun mahallinde tetkik tarihinde ruhsat alanında olmadığı tespit edilmiştir.

Ruhsat sahibi davacı tarafından bu hususa ilişkin olarak, 2019 yılı stoğunun ocak çalışmalarına engel olmaması nedeniyle ruhsat sahası dışında stokladığını, bu stoğun ocak ayı içerisinde satışının gerçekleştireceğini beyan etmiştir. Denetim heyeti, stoğun ruhsat sahası dışına stoklandığının davacı tarafından beyan edilmiş olması nedeniyle stoğun görülmesine gerek görülmeyerek söz konusu alana gidilmemiştir.

Davacı tarafından denetim sonrası stoğun ruhsat sahasında olduğunu göstermek amacıyla 10/02/2020 tarihinde vermiş olduğu dilekçe ve eklerinde de bahse konu stoğun ruhsat alanında olduğuna dair kesin ve net bir bilgi verilmediği kanaatine varılarak stoğun ruhsat sahası dışında stoklandığı kanaatine denetim heyetince ulaşılmıştır.

Temyize konu kararın iptal gerekçelerinin incelenmesinden, denetim tarihinden 4 gün önceki bir tarihte ocak sahasında yaklaşık 22.717,32 ton stok olmadığının söylenemeyeceği, ruhsat sahibi tarafından 2019 yılı stokunun ocak çalışmalarına engel olması nedeniyle ruhsat sahası dışında stoklandığının beyan edilmesine karşın heyet tarafından stoğun görülmesine gerek görülmeyerek ocak alanı dışında stoklandığı iddiasının araştırılmadığı, yine stoğun ruhsat sahası dışında stoklanması söz konusu ise stoğun ne zaman taşındığı, stokun taşınmasına dair faaliyetin daimi nezaretçi defterinin hangi tarihli sayfasında belirtilmesi gerekmekte iken belirtilmediği yönünde bir belirleme, inceleme yapılmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Yukarıda alıntısına yer verilen mevzuat hükümlerinin incelenmesinden, daimi nezaretçi defterinin düzenli tutulmaması hâlinde ruhsat sahibine para cezası verileceği, defterin Ek-4’te belirtilen bilgileri içerecek şekilde defterin tutulması gerektiği, bu bilgilerde değişiklik olması durumunda ise değişikliklerin revize edilme zorunluluğunun bulunduğu anlaşılmaktadır.

Bu durumda, yukarıda alıntısına yer verilen mevzuat hükümleri doğrultusunda, daimi nezaretçi defterinin Yönetmeliğin Ek-4'e uygun olarak düzenli şekilde tutulma zorunluluğunun bulunduğu, defterde yer alması gerekli bilgilerde değişiklik olması durumunda söz konusu bilgilerin de revize edilmesi gerektiği anlaşıldığından, davacıya ait ruhsat alanında yapılan denetimde defterde belirtilen ruhsatın ruhsat sahası içerisinde yer almadığı, stoğun nereye sevkinin yapıldığı veya stoklandığı bilgisinin revize edilmediği,

stoğun ruhsat sahası dışına stokladığının davacı beyanı ile de açıkça ifade edildiği görüldüğünden, daimi nezaretçi defterinde stoğun ruhsat alanında olduğu belirtilmesine rağmen fiiliyatta ruhsat alanı dışında stoklandığı, dolayısıyla nezaretçi defterinin Yönetmeliğin Ek-4'e uygun tutulmadığından bahisle, 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 10. maddesinin 6. fıkrası gereğince 38.066,00-TL idari para cezası ile tecziyesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Öte taraftan her ne kadar temyize konu kararda, davacının stoğu ruhsat sahası dışına stokladığı iddiasının araştırılmadığı belirtilerek dava konusu işlemin hukuka aykırı olduğu belirtilmişse de, ruhsat alanı dışında herhangi bir işletme faaliyetinin yürütülemeyecek olması sebebiyle denetim ekibince ruhsat alanı dışındaki faaliyetin araştırma imkanı bulunmadığından, davacının bu talebinin yerine getirilmemesinde de hukuka aykırılık bulunmamaktadır. Bu itibarla, davanın reddi yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin kabulü ile dava konusu işlemin iptaline ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.