Danıştay 8. Daire E.2023/2213 K.2025/1696

Dava konusu istem: Davacı tarafından, ... Karayolu ... mevkiinde ... Trafik Denetleme Şube Müdürlüğü ekiplerince 08/04/2022 tarihinde yapılan denetimde dava dışı ...'ten kiraladığı ... plakalı sevk ve idaresindeki araç ile ilgili belediyeden çalışma izni veya ruhsatı almaksızın belediye sınırları dahilinde yolcu taşımacılığı yapıldığından bahisle 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-a maddesi uyarınca aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlem ile 9.125,00-TL trafik idari para cezası kesilmesine ilişkin aynı tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dava dosyasına taraflarca ibraz edilen bilgi ve belgelerden davaya konu aracın dava dışı ... adına kayıtlı olduğu, davacının aracı 16/04/2021-16/04/2023 tarihleri arasında geçerli adi yazılı kira sözleşmesi ile kiraladığı davacı adına düzenlenmiş güzergah izin belgesinin bulunmadığı, bahse konu araç için dava dışı ... adına düzenlenen işlem tarihi itibarıyla süresi dolan ve dava sürecinde güncellenen güzergah izin belgesi bulunmakla birlikte, bu belgenin dava dışı ... adına olduğu,

kira sözleşmesi ile aracın davacıya kiralanmış olmasının, Aydın Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Dairesi Başkanlığınca düzenlenen toplu taşıma hat kullanım güzergah izin belgesi veya mevsimlik tarım işçisi hat kullanım izin belgesi ile hak sahibi ...'e verilen hakların da davacıya devri sonucunu doğurmayacağı, davacının kira sözleşmesinden kaynaklı olarak aracın kullanıcısı olarak dava açma ehliyeti bulunmakla birlikte ilgili belediyeden alınmış bir çalışma ruhsatının bulunmaması ve dava dilekçesinde de taşıma yapılmadığı yönünde bir iddianın olmaması tam aksine taşımanın süresi dolan,

belge kapsamında kaldığı iddiası karşısında davacının sevk ve idaresindeki ... plakalı araç ile ilgili belediyeden çalışma izni veya ruhsatı almaksızın belediye sınırları dahilinde yolcu taşımacılığı yaptığı sabit olduğu anlaşıldığından dava konusu trafikten men ve para cezası verilmesine dair dava konusu işlemlerde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacının sevk ve idaresindeki araca ilişkin olarak Aydın Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Dairesi Başkanlığı tarafından düzenlenmiş olan ve 31/01/2023 tarihine kadar geçerlilik süresi belirlenen toplu taşıma hat kullanım güzergah izin belgesinin mevcut olduğu, söz konusu belgede güzergah olarak "İmamköy -Aydın hattında güzergah.

İmamköy kalkış yeri olmak üzere ... Mahallesi, ... Mahallesinden il merkezi E-24 karayolunu takiben eski sanayi kavşağından sağa dönüş, ... caddesinden ... meydanında bulunan belediye santral garajı güzergahlarında gidiş dönüş yolcu taşımacılığı yapabilir" ibaresine yer verildiği 23/12/2022 günlü Ara Kararıyla davalı idareden "fiilin işlendiği yer" olarak belirtilen "... Yolu, ...

Önü"nün ve "toplu taşıma aracı güzergah izin belgesi"nde güzergah olarak belirlenen hattın farklı renkli kalemlerle işaretlendiği bir kroki hazırlanarak dava dosyasına sunulmasının istenildiği, Ara Kararına istinaden dava dosyasına sunulan bilgi ve belgelerden, davacı tarafından toplu taşıma yapılan ve denetimin yapıldığı yerin araca ilişkin olarak düzenlenen toplu taşıma hat kullanım güzergah izin belgesinde belirlenen güzergahın dışında olduğunun anlaşıldığı, davacı tarafından da esasen güzergah izin belgesinde belirlenen güzergah dahilinde taşımacılık yapıldığına ilişkin bir iddiada bulunulmadığı,

2918 sayılı Kanun'un Ek 2. maddesinin 5. fıkrası uyarınca, çalışma izninin/ruhsatının süresi bittiği hâlde, belediye sınırları dâhilinde yolcu taşınan aracın eksiklik giderilinceye kadar trafikten men edileceği hükmüne yer verildiği, bakılan uyuşmazlıkta, ... plakalı araca ilişkin olarak düzenlenen toplu taşıma hat kullanım güzergah izin belgesinde süresi dolmuş olmasaydı dahi, uyuşmazlığa konu araçla -geçerlik süresinden bağımsız olarak- güzergah izin belgesinde belirtilen güzergah dışında yolcu taşımacılığı yapılamayacağının açık olduğu,

olay tarihinde, davacı tarafından malikinden kiralanmak suretiyle yolcu taşımacılığı yapılan ... plakalı araçla güzergah dışında yolcu taşımacılığı yapıldığı hususunun sabit olduğu, davacı hakkında 2918 sayılı Kanun'un Ek 2/3-c fıkrası uyarınca işlem tesis edilmesi gerekirken, sevk maddesinin hatalı uygulanması suretiyle aynı Kanun'un Ek 2/3-a maddesi uyarınca tesis edilen dava konusu işlemlerde hukuka uyarlık, davanın reddi yolundaki idare mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun kabulüne, ...

İdare Mahkemesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, dosyada yer alan CD içeriklerinden görüleceği üzere ... plakalı araç ile zeytinyağı fabrikasında çalışan mevsimlik işçilerin Umurlu da bulunan zeytinyağı fabrikasına, yetkisiz ve belgesiz taşındığının ortada olduğu, dava konusu işlemin usul ve hukuka uygun olduğundan kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı tarafından, ... Karayolu ... mevkiinde ... Trafik Denetleme Şube Müdürlüğü ekiplerince 08/04/2022 tarihinde yapılan denetimde dava dışı ...'ten kiraladığı ... plakalı sevk ve idaresindeki araç ile ilgili belediyeden çalışma izni veya ruhsatı almaksızın belediye sınırları dahilinde yolcu taşımacılığı yapıldığından bahisle 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-a maddesi uyarınca aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlem ile 9.125,00-TL trafik idari para cezası kesilmesine ilişkin aynı tarih ... sayılı işlemin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 7/f maddesinde, kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; büyükşehir belediyesinin görev, yetki ve sorumluluğu arasında sayılmıştır.

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 18.10.2018 tarih ve 7148 sayılı Kanun'un 26. maddesi ile değiştirilen Ek 2. maddesinin 3. fıkrasında " 10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgili belediyeden,

a) Çalışma izni/ruhsatı almadan,

b) Alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında,

c) Alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergâh dışında belediye sınırları dâhilinde yolcu taşımak yasaktır. Bu fıkranın (a) bendine uymayanlara 5.010 Türklirası, (b) bendine uymayanlara 2.018 Türk lirası, (c) bendine uymayanlara 1.002 Türk lirası idari para cezası verilir. Fiilin işlendiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde tekerrürü hâlinde, bu fıkrada yer alan idari para cezaları iki kat olarak uygulanır.

İşleteni veya sahibi, sürücüsünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın aracın bu maddenin üçüncü fıkrasına aykırı olarak kullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmakla yükümlüdür.Araç, bu maddenin üçüncü fıkrasının;

a) (a) bendinin ihlali hâlinde altmış gün,

b) (b) bendinin ihlali hâlinde otuz gün,

c) (c) bendinin ihlali hâlinde ise on beş gün süreyle trafikten menedilir.

İgili belediye tarafından tahdit veya tahsis kapsamına alınmış ve bu kapsamda verilmiş çalışma izninin/ruhsatının süresi bittiği hâlde, belediye sınırları dâhilinde yolcu taşıyan kişiye 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır ve eksikliği giderilinceye kadar araç trafikten menedilir." hükmü yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri uyarınca, idarenin denetim yaptığı sırada; araç sahipleri/araç sürücülerinin kullandıkları araçlar için gerekli olan ve yetkili makamlardan aldıkları izin/ruhsat gibi belgeleri denetim görevlilerine ibraz etmeleri gerekmektedir.

Başka bir ifadeyle söz konusu belgelerin denetim ve işlem tarihinde düzenlenmiş bulunması gerekmekte olup, daha sonra temin edilen izin/ruhsat gibi belgeler, tesis edilen işlemleri hukuka aykırı hale getirmeyecektir. Bu durumun tek istisnası, araç sahipleri/araç sürücüleri tarafından işlem tarihinden önce izin/ruhsat için ilgili belediyeye başvuru yapılmış olmasıdır.

Nitekim denetim tarihine kadar gerekli belgeleri almaksızın taşımacılık hizmeti verenlerin, eğer denetim olmasa idi izinsiz faaliyeti devam ettirebilecekleri, böylece izin almak suretiyle faaliyette bulunanların katlandıkları mali, idari ve toplumsal sorumluluklara katlanmayarak kamu düzenini ve trafik güvenliğini bozmalarının yanında haksız rekabete yol açacakları açıktır.

Olayda, davacının kullandığı davaya konu ... plakalı aracın dava dışı ... adlı kişiden 16/04/2021 tarihinde kiralandığı, aracın Aydın Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ulaşım Dairesi Başkanlığınca bu kişi adına düzenlenen ... tarih ve ... sayılı mevsimlik tarım işçisi hat kullanım güzergah izin belgesi ve ... tarih ve ... sayılı toplu taşıma hat kullanım güzergah izin belgesi bulunduğu anlaşılmıştır.

Anılan belgelerin dava konusu işlemlerin tesis edilmesinden sonraki bir tarihte alındığı, olay tarihinde söz konusu belgelerin bulunmadığı ve dava konusu işlem tarihinde davacı tarafından izin / ruhsat ve başkaca herhangi bilgi ve belge ibraz edilemediği açıktır.

Bu durumda, dosyada yer alan bilgi ve belgeler ile olaya ilişkin CD kayıtlarının incelenmesinden, davacının ilgili belediyeden çalışma izni / ruhsatı olmadan yolcu taşıma faaliyetinde bulunduğu anlaşıldığından, dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık, aksi yöndeki Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmadığı anlaşılmıştır.