Danıştay 8. Daire E.2023/2302 K.2024/1930

2- ... VEKİLLERİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU

... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:... , K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: "... " ünvanlı işyerinin izinsiz eğitim faaliyeti yürütüldüğünden bahisle kapatılmasına ve brüt asgari ücretin yirmi katı idari para cezası verilmesine ilişkin Kocaeli Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararıyla; "..." isimli kurumda eğitim-öğretim faaliyeti yapıldığını kanıtlar nitelikte öğrenci, öğretmen, kursiyer gibi unsurların bulunmadığı gibi kurumda eğitim-öğretim faaliyetinde bulunulduğunu ortaya koyacak somut bilgi ve belgenin de bulunmadığı, taraflarca dosyaya sunulan bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden; davacıya ait işyerinde izinsiz eğitim-öğretim faaliyeti yapıldığının her türlü şüpheden uzak, kesin ve net bir şekilde ortaya konulmaksızın, somut ve yeterli bir tespite dayanmadan tesis edilen dava konusu işlemde hukuka ve mevzuata aykırı olduğu gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, inceleme sonucu tesis edilen işlemin mevzuata uygun tesis edildiğini temyize konu kararın hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ... 'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

MADDİ OLAY

"... " ünvanlı işyerinin izinsiz eğitim faaliyeti yürütüldüğünden bahisle 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nun 3. maddesi uyarınca işyerinin kapatıldığı ve davacıya brüt asgari ücretin 20 katı tutarında idari para cezası verildiği, bu işlemin iptali ve yürütmenin durdurulması istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

10/07/2018 tarih ve 30474 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin "Milli Eğitim Bakanlığı" başlıklı onuncu bölümünde düzenlenen "Görevler" başlıklı 301. maddesinde; "Milli Eğitim Bakanlığının görev ve yetkileri belirtilmiştir. 1739 sayılı Kanun'un "Yürütme, gözetim ve denetim" başlıklı 56. maddesinde eğitim ve öğretim hizmetinin, bu kanun hükümlerine göre Devlet adına yürütülmesinden, gözetim ve denetiminden Milli Eğitim Bakanlığı'nın sorumlu olduğu belirtilmiştir.

5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nun 1. maddesinde; ''(1) Bu Kanunun amacı, Türkiye Cumhuriyeti uyruklu gerçek kişiler, özel hukuk tüzel kişileri veya özel hukuk hükümlerine göre yönetilen tüzel kişiler tarafından açılacak özel öğretim kurumlarına kurum açma izni verilmesi, kurumun nakli, devri, personel çalıştırılması, kurumlara yapılacak malî destek ve bu kurumların eğitim-öğretim, yönetim, denetim ve gözetimi ile yabancılar tarafından açılmış bulunan özel öğretim kurumlarının; eğitim-öğretim, yönetim, denetim, gözetim ve personel çalıştırılmasına ilişkin usûl ve esasları düzenlemektir.

(2) Bu Kanun, Türkiye Cumhuriyeti uyruklu gerçek kişiler, özel hukuk tüzel kişileri veya özel hukuk hükümlerine göre yönetilen tüzel kişilerce açılan özel öğretim kurumları ile yabancılar tarafından açılmış bulunan özel öğretim kurumlarını kapsar." hükmüne yer verilmiştir.

Aynı Kanunun ''Tanımlar'' başlıklı 2. maddesinde; kurum, okul öncesi eğitim, ilköğretim, ortaöğretim, özel eğitim okulları ile çeşitli kursları, uzaktan öğretim yapan kuruluşları, motorlu taşıt sürücüleri kursları, hizmet içi eğitim merkezleri, öğrenci etüt eğitim merkezleri, özel eğitim ve rehabilitasyon merkezleri ile benzeri özel öğretim kurumları olarak, çeşitli kurslar ise, kişilerin sosyal, sanatsal, sportif, kültürel ve mesleki alanlarda bilgi, beceri, dil, yetenek ve deneyimlerini geliştirmek, isteklerine göre serbest zamanlarını değerlendirmek amacıyla faaliyet gösteren özel öğretim kurumları olarak tanımlanmış olup;

aynı Kanun'un 3. maddesinin 1. fıkrasında; bir kurumda öğretime başlayabilmek için kurum açma izni alınmasının zorunlu olduğu, 11. fıkrasında Kanun kapsamındaki eğitim-öğretim faaliyetlerini yapan ancak bu Kanuna uygun olarak kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenmeyen yerleri kuran veya işletenlere brüt asgari ücretin 20 katı idari para cezası uygulanacağı, bu yerler valiliklerce kapatılacağı, bu fıkranın uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirleneceği düzenlemesine yer verilmiştir.

Yine, Kanun'un "Kurum açma izni" başlıklı 3. maddesinde; "Kurum açma izni verilmesi, binanın kullanılış amaçlarına ve Bakanlıkça belirlenen standartlara uygun ve yeterli bulunmasıyla birlikte aşağıdaki şartların yerine getirilmesine bağlıdır:

a) Ders araç-gerecinin kurumun amaç ve ihtiyaçları için yeterli olduğunun bir rapor ile tespit edilmesi.

b) Kurumun; yönetici, öğretmen ve diğer personelinin sayı ve nitelikleri yönünden uygun bulunması ve bu kurumda çalışacaklarının belgelendirilmesi.

c) Kurumun yönetmelikleriyle öğretim programının Bakanlıkça incelenip onanmış olması." kuralı yer almaktadır.

20/03/2012 tarih ve 28239 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği'nin "Kurum açma" başlıklı 5. maddesinin 1. fıkrasında; Kanunun 3 üncü maddesi hükmü doğrultusunda özel öğretim kurumlarına kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatı verileceği belirtilmiş olup; aynı maddenin 2. fıkrasında ise kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatının verilebilmesi için gerekli olan belgeler tahdidi olarak düzenlenmiştir.

Anılan Yönetmeliğin dava konusu işlem tarihinde yürürlükte olan 5. maddesinin 4. fıkrasında ise; 'Kanunun 3 üncü maddesinin on birinci fıkrasında belirtilen yerlerin mülki idare amirleri tarafından görevlendirilen yetkililerce tespiti halinde bu yerleri kuran veya işletenlere valilikçe Kanunda belirtilen miktarda idari para cezası verilir. Verilen idari para cezası, 11/2/1959 tarihli ve 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine göre ilgiliye tebliğ edilir, takip ve tahsili için ise Hazine ve Maliye Bakanlığının ildeki ilgili birimine bildirilir. Ayrıca bu yerler valilikçe kapatılır" hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu uyarınca, eğitim ve öğretim hizmetinin Devlet adına yürütülmesinden, gözetim ve denetiminden Milli Eğitim Bakanlığı'nın sorumlu olduğu hususunda tartışma bulunmamakta olup; izinsiz ve ruhsatsız eğitim öğretim faaliyetine ilişkin gerekli tespitin yapılması ve yaptırımların uygulanması da bu çerçevede Milli Eğitim Bakanlığının görev ve sorumluluğu kapsamındadır.

Yukarıda yer alan mevzuat hükümlerinden anlaşıldığı üzere; eğitim ve öğretim faaliyetlerine yönelik sunulan hizmetlerin, Milli Eğitim Bakanlığı'nın denetim ve gözetimi altında yapılması gerektiği açık olup; bu çerçevede anılan eğitim öğretim hizmetinin izinsiz ve ruhsatsız olarak sunumunun tespiti halinde ilgili yerlerin Valiliklerce kapatılması gerekmektedir.

Ayrıca; davalı idarece tesis edilen işlemin hukuka uygun kabul edilebilmesi için öncelikle "izinsiz ve ruhsatsız" verildiği belirtilen hizmetin, doğrudan Milli Eğitim Bakanlığı'nın görev ve yetki alanına giren "eğitim ve öğretime ilişkin" olması gerekmektedir.

Dava dosyasının incelenmesinden; "..." adıyla eğitim öğretim izni verilmediği halde kurs faaliyetinde bulunulduğunun tespit edildiği, yapılan bu tespite istinaden Kocaeli Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işlemiyle 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nun 3. maddesi uyarınca işyerinin kapatıldığı ve davacıya brüt asgari ücretin 20 katı tutarında idari para cezası verildiği, işlem tesis gerekçesi Gebze Kaymakamlığı İlçe İzleme ve Koordinasyon Komisyonu tarafından 05/01/2021 tarihinde uyuşmazlık konusu işyerinde yapılan inceleme sonucunda düzenlenen durum tespit raporunda.

"Belirtilen adreste 6 (altı) odanın bulunduğu, Resim Atölyesi: 15 (adet) masa, 15 (adet) sandalye ve 1 (adet) yazı tahtası bulunduğu, Resim Atölyesi: 7 (adet) masa, 20 (adet) sandalye, 1 (adet) yazı tahtası, 1 (adet) kitaplık bulunduğu, Müzik Atölyesi: 1 (adet) bateri, 1 (adet) elektronik bateri, 4 (adet) bağlama, 1 (adet) kitaplık bulunduğu, Müzik Atölyesi: 20 (adet) sandalye, 1 (adet) Yazı tahtası, 5. sınıf: 10 (adet) sandalye, 6 (adet) masa, 1 (adet) piyano olduğu, 6.sınıf: (Kurs Müdürü Odası): 1 (adet) piyano, 1 (adet) yazı tahtası, 10 (adet) sandalye bulunduğu, koridorda.

3 (adet) yazıcı, 2 (adet) bilgisayar, (1 adet) masa , 13 (adet) sandalye olduğu tespitlerine yer verilmiştir.

Ayrıca; anılan kuruma ait el ilanlarında; çello eğitimi, bağlama eğitimi, resim eğitimi, keman atölyesi, gitar eğitim ve bateri eğitim hakkında açıklamaların yer aldığı, bunlardan; resim eğitim ve keman eğitimi için aktif çalışmaların bulunduğu, resim öğretmeni U.M. ile haftada iki gün sekiz saatlik akademi programı uygulandığı yolunda açıklamalara yer verildiği, yine; denetim sırasında kurum içerinde çekilen görüntülerde duvar panosunda açılacak resim kursuna ilişkin afişin yer aldığı, son olarak; sosyal medya hesaplarında yapılan reklamlarda.

"Bilkar satranç dersimiz başlıyor.". "Piyano kurs kayıtlarımız devam ediyor.". "Tiyatro kurs kayıtlarımız devam ediyor.". "Modern dans çocuklar için kurs kayıtlarımız başlamıştır.". "Hıp hop dans çocuklar için kurs kayıtlarımız başlamıştır.". "Ukulele kurs kayıtlarımız devam ediyor." şeklinde açıklamalara yer verildiği görülmektedir.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ile "çeşitli kursların" Milli Eğitim Bakanlığı'nın iznine ve denetimine tabi olduğu, izin alınmadan bu kapsamda eğitim öğretim faaliyetinin yapılması halinde işyerinin kapatılacağı ve para cezası uygulanacağı, çeşitli kurslarda ise kişilerin mesleki alanlarda bilgi, beceri, dil, yetenek ve deneyimlerini geliştirmeye yönelik hizmet verileceği kurala bağlanmıştır.

Kişilerin sosyal, sanatsal, sportif, kültürel ve mesleki alanlarda bilgi, beceri, dil, yetenek ve deneyimlerini geliştirmek, isteklerine göre serbest zamanlarını değerlendirmek amacıyla faaliyet gösteren özel öğretim kurumları olarak ifade edilen "çeşitli kursların" tanımı itibariyle geniş bir faaliyet alanını kapsadığı, bu bağlamda; öğrencilerin kişisel, duygusal, ruhsal, bilişsel, zihinsel ve sosyal yönden gelişmelerini sağlamaya yönelik her türlü faaliyetin "çeşitli kurslar" tanımı içerisinde kaldığı, zira; davacının sunduğu hizmetin, dolayısıyla davacılar tarafından "... " adı altında sunulan hizmetin sunulmasına yönelik gerekli izin ve ruhsatları vermeye Milli Eğitim Bakanlığı'nın yetkili ve görevli olduğu, bu alanda denetim ve gözetim görevinin Bakanlığa ait olduğu anlaşılmaktadır.

O halde, davacılar tarafından "resim kursu" ve "dans kursu" "müzik kursu" vb. şekilde sunulan faaliyetler kapsamında, açıkça belirtildiği üzere "... " isimli kurumda, öğrencilere kişisel, duygusal, ruhsal, bilişsel, zihinsel ve sosyal yönden gelişmelerini sağlamaya yönelik eğitim verildiğinin sabit olduğu, bu hizmetin, ancak; Milli Eğitim Bakanlığı'nın izni ile "çeşitli kurs" adı altında belli personel aracılığı ile ve belli program çerçevesinde verilebileceği kuşkusuz olduğundan izinsiz olarak anılan hizmeti veren davacıya ait işyeri hakkında tesis edilen dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık bulunmamıştır.

Bu durumda; dava konusu işlemin iptali yolunda verilen Mahkeme kararına karşı yapılan istinaf kanun yolu başvurusunun reddine ilişkin Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmadığından bozulması gerekmektedir.