Danıştay 8. Daire E.2023/2679 K.2025/4713

Dava konusu istem: Davacı adına kayıtlı ... plakalı aracın, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek-2/3-a maddesi uyarınca 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlem ile davacıya 9.125,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; bakılan uyuşmazlıkta, 11/05/2022 tarihinde Trafik Denetleme Büro Amirliği'ne bağlı ekipler tarafından yapılan denetimde, davaya konu ... plakalı araç ile izinsiz yolcu taşımacılığı yapıldığı hususunun düzenlenen tutanak ile tespit edildiği, sözü edilen tutanağın polis memurları tarafından imzalandığı, yolcular ya da sürücü tarafından imzalanmadığı gibi imzadan imtina ettiklerine ilişkin bir ibarenin de bulunmadığı,

Trafik İdari Para Cezası Karar Tutanaklarının Düzenlenmesinde, Tahsilinde ve Takibinde Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkındaki Yönetmeliğin 8. maddesinin 1. fıkrası hükmüne uygun olarak düzenlenmeyen tutanağa dayalı olarak, 2918 sayılı Kanun'un Ek 2. maddesinin 3. fıkrasına aykırı bir şekilde izinsiz yolcu taşımacılığı yapıldığından bahisle tesis edilen dava konusu işlemlerde bu yönüyle hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu, ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, 2918 sayılı Kanun'un Ek 2/3-a maddesi uyarınca izin/ruhsat alınmaksızın ticari amaçlı taşımacılık yapıldığından bahisle tesis edilen dava konusu işlemlerde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı belirtilerek, temyiz istemine konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ :...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı adına kayıtlı ... plakalı araç ile, ilgili belediyeden izin alınmaksızın ticari amaçlı yolcu taşımacılığı yapıldığından bahisle, davalı idarece, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-a maddesi uyarınca anılan aracın 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlem ile davacıya 9.125,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin tesis edildiği, bunun üzerine söz konusu işlemlerin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 18/10/2018 tarih ve 7148 sayılı Kanun'un 26. maddesi ile değişik Ek 2. maddesinde; "Araçlarını motorlu araç tescil belgesinde gösterilen maksadın dışında kullananlar ile sürülmesine izin veren araç sahiplerine 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır. (Mülga cümle:21/2/2019-7166/5 md.)(…)

(Ek fıkra:21/2/2019-7166/5 md.) Ayrıca, araç on beş gün süre ile trafikten menedilir.

10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgili belediyeden;

a) Çalışma izni/ruhsatı almadan,

b) Alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında,

c) Alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergâh dışında

belediye sınırları dâhilinde yolcu taşımak yasaktır. Bu fıkranın (a) bendine uymayanlara 5.010 Türk lirası, (b) bendine uymayanlara 2.018 Türk lirası, (c) bendine uymayanlara 1.002 Türk lirası idari para cezası verilir. Fiilin işlendiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde tekerrürü hâlinde, bu fıkrada yer alan idari para cezaları iki kat olarak uygulanır.

İşleteni veya sahibi, sürücüsünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın aracın bu maddenin üçüncü fıkrasına aykırı olarak kullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddenin üçüncü fıkrasının;

a) (a) bendinin ihlali hâlinde altmış gün,

b) (b) bendinin ihlali hâlinde otuz gün,

c) (c) bendinin ihlali hâlinde ise on beş gün süreyle trafikten menedilir.

İlgili belediye tarafından tahdit veya tahsis kapsamına alınmış ve bu kapsamda verilmiş çalışma izninin/ruhsatının süresi bittiği hâlde, belediye sınırları dâhilinde yolcu taşıyan kişiye 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır ve eksikliği giderilinceye kadar araç trafikten menedilir.(...)" düzenlemesi yer almaktadır.

5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun "Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin görev ve sorumlulukları" başlığını taşıyan 7. maddesinin 1. fıkrasının (f) bendinde, "Büyükşehir ulaşım ana plânını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini plânlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek;

kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek." büyükşehir belediyesinin görev ve sorumlulukları arasında sayılmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri uyarınca, idarenin denetim yaptığı sırada; araç sahipleri / araç sürücülerinin kullandıkları araçlar için gerekli olan ve yetkili makamlardan aldıkları izin / ruhsat gibi belgeleri denetim görevlilerine ibraz etmelerinin gerektiği, başka bir ifadeyle söz konusu belgelerin denetim ve işlem tarihinde düzenlenmiş bulunması gerekmekte olup, daha sonra temin edilen izin / ruhsat gibi belgeler, tesis edilen işlemleri hukuka aykırı hale getirmeyecektir. Bu durumun tek istisnasının, araç sahipleri / araç sürücüleri tarafından işlem tarihinden önce izin / ruhsat için ilgili belediyeye başvuru yapılmış olmasıdır.

Bakılan uyuşmazlıkta; davacı tarafından, adına kayıtlı ... plakalı araçla ilgili belediyeden izin alınmaksızın belediye sınırları içerisinde ticari amaçlı yolcu taşımacılığı yapıldığından bahisle, davalı idarece, 2918 sayılı Kanun'un Ek 2/3-a maddesi uyarınca anılan aracın 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ve davacıya 9.125,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin işlemlerin tesis edildiği anlaşılmaktadır.

Bunun yanısıra, dava dilekçesinde davacı tarafından; davaya konu araçla aynı motor ve şasi numarasına sahip olan ... plakalı araç adına düzenlenmiş izin belgelerinin mevcut olduğu, aracını satmak üzere bu plakayı boşa çıkararak ... numaralı plakayı aracına taktığı, aracın satılamaması üzerine tekrar güzergah izin belgeli ... nolu plakayı takmak üzere notere gittiğini ancak belediyenin sisteminde yaşanan aksaklık nedeniyle işlemin gerçekleştirilemediğinin belirtildiği, dava dilekçesi ekinde ise ... plakalı araca ait personel servis aracı güzergah izin belgesinin yer aldığı anlaşılmaktadır.

Dosyadaki bilgi ve belgelerden, davacı tarafından, adına kayıtlı ... plakalı araç adına düzenlenmiş izin belgelerinin mevcut olduğu ve aracını satmak üzere bu plakayı boşa çıkararak davaya konu ... numaralı plakayı aracına taktığının ikrar edildiği görülmekle birlikte, söz konusu araç satılana kadar ... sayılı plaka için belediyeden alınması gereken geçici güzergah izin belgesinin dosyaya sunulmadığı; bunun yanısıra, davaya konu ... plakalı araçla belediyeden izin / ruhsat alınmaksızın yolcu taşımacılığı yapıldığına dair 11/05/2022 tarihli tespit tutanağında, araçta Kızılay kurumuna ait personelin bulunduğu bilgisine yer verildiği,

ayrıca, ilgili belediyeden çalışma izni/ruhsatı alınmadan belediye sınırları dahilinde yolcu taşımacılığı yapıldığı yönünde açıklamanın yer aldığı idari para cezası tutanağının davacı tarafından imzalandığı görülmekte olup; yukarıda yer verilen açıklamalar ışığında sübuta eren uyuşmazlık konusu ihlal nedeniyle, 2918 sayılı Kanun'un Ek 2/3-a maddesi kapsamında uygulanan dava konusu trafikten men ve idari para cezası işlemlerinde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Bu durumda, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun ilgili hükümleri uyarınca, davaya konu ... plakalı araç ile belediye sınırları içerisinde güzergah izin belgesi bulunmaksızın yolcu taşımacılığı yapıldığı açık olduğundan, anılan aracın trafikten men edilmesine ve davacıya idari para cezası verilmesine ilişkin dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık görülmemiştir. Bu itibarla, dava konusu işlemlerin iptali yolunda verilen... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyiz istemine konu Bölge Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.