Danıştay 8. Daire E.2023/2975 K.2025/6941

Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından, sahibi olduğu ... plakalı araçla yetkili belediyeden izin belgesi bulunmaksızın ticari yolcu taşımacılığı yapıldığından bahisle anılan aracın 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-a maddesi uyarınca 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin ... günlü ve ... sayılı işlem ile araç sürücüsü...'e 9.125,00-TL trafik idari para cezası verilmesine ilişkin aynı günlü ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen...tarih ve E:..., K:... sayılı kararda. 2918 sayılı Kanun'un Ek 2/3-a maddesi uyarınca aracın trafikten men edilmesine yönelik 27/03/2022 tarihli işlem yönünden; uyuşmazlıkta, dava dosyasına ekli belgeler bir bütün halinde incelendiğinde, aracın servis taşımacılığı faaliyeti yapılabileceğine dair İstanbul Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Daire Başkanlığı Toplu Ulaşım Hizmetleri Müdürlüğünce verilmiş "...

Otobüs İşletmesi ve Turizm Ticaret Limited Şirketi" adına düzenlenmiş 28/03/2022 onay tarihli ve 28/03/2023 tarihine kadar geçerli Turizm Yolcu Taşımacılığı İzin Belgesinin bulunduğunun anlaşıldığı, bu durumda, denetim gününden bir gün sonra İstanbul Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Daire Başkanlığı Toplu Ulaşım Hizmetleri Müdürlüğünce verilmiş "...

Otobüs İşletmesi ve Turizm Ticaret Limited Şirketi" adına düzenlenmiş 28/03/2022 onay tarihli ve 28/03/2023 tarihine kadar geçerli izin belgesinin bulunduğu görülmekle, davacıya isnat edilen fiilin 2918 sayılı Kanun'un Ek 2/3-a maddesi kapsamına girmediği anlaşıldığından, tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uygunluk görülmediği; yine anılan aracın sürücüsü olan dava dışı ... adına düzenlenen 9.125,00 TL trafik idari para cezası verilmesine ilişkin 27/03/2022 tarihli işlem yönünden yapılan incelemede ise; söz konusu işlemin iptaline ilişkin olarak davalı şirket tarafından iptal talebinde bulunulduğu,

bahsi geçen para cezasının şahsi işlem niteliğinde olduğu ve davacı şirketin söz konusu işlemle arasında kabul edilebilir güncel, kişisel ve meşru menfaatinin bulunmadığı, aracın maliki olmasının davacı olma hakkı için yeterli olmadığı sonucuna varıldığı,

bu durumda, dava dışı ... adına düzenlenen 9.125,00 TL trafik idari para cezası verilmesine ilişkin işlemin iptali istemiyle ilgili olarak ehliyet şartının sağlanmaması nedeniyle işin esasının incelenmesine olanak bulunmadığı gerekçeleriyle, idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve .../... tarihli işlem yönünden davanın ehliyet yönünden reddine, dava konusu 60 gün süreyle aracın trafikten men edilmesi işleminin ise iptaline, karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Davalı idare tarafından, aracın trafikten men edilmesi işleminin iptali kararı yönünden yapılan istinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu, ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca davalı idarenin istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, dava konusu aracın trafikten men edilmesi işleminin hukuka ve usule uygun olduğu, temyize konu edilen kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

İstanbul Valiliği emniyet birimlerince 27/03/2022 tarihinde davacı şirkete ait ... plakalı araçta yapılan denetim neticesinde; belediyece düzenlenen turizm yolcu taşımacılığı izin belgesi bulunmaksızın, yabancı uyruklu yolcunun Beyoğlu'ndan İstanbul Havaalanı'na acenteye ödenen ücret karşılığında taşındığının tutanakla tespit edildiğinden bahisle, söz konusu aracın 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-a maddesi uyarınca 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin olarak İstanbul Valiliğince tesis edilen ... günlü ve ... sayılı işlem ile araç sürücüsü ...'e 9.125,00-TL trafik para cezası verilmesine ilişkin aynı günlü ve ... sayılı işlemin iptal edilmesi istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 18/10/2018 tarih ve 7148 sayılı Kanun'un 26. maddesi ile değişik Ek 2. Maddesinde; "Araçlarını motorlu araç tescil belgesinde gösterilen maksadın dışında kullananlar ile sürülmesine izin veren araç sahiplerine 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır. (Mülga cümle:21/2/2019-7166/5 md.)(…)

(Ek fıkra:21/2/2019-7166/5 md.) Ayrıca, araç on beş gün süre ile trafikten menedilir.

10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgili belediyeden;

a) Çalışma izni/ruhsatı almadan,

b) Alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında,

c) Alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergâh dışında

belediye sınırları dâhilinde yolcu taşımak yasaktır. Bu fıkranın (a) bendine uymayanlara 5.010 Türk lirası, (b) bendine uymayanlara 2.018 Türk lirası, (c) bendine uymayanlara 1.002 Türk lirası idari para cezası verilir. Fiilin işlendiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde tekerrürü hâlinde, bu fıkrada yer alan idari para cezaları iki kat olarak uygulanır.

İşleteni veya sahibi, sürücüsünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın aracın bu maddenin üçüncü fıkrasına aykırı olarak kullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddenin üçüncü fıkrasının;

a) (a) bendinin ihlali hâlinde altmış gün,

b) (b) bendinin ihlali hâlinde otuz gün,

c) (c) bendinin ihlali hâlinde ise on beş gün süreyle trafikten menedilir.(...)" düzenlemesi yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dosyada yer alan bilgi ve belgelerin incelenmesinden. İdare Mahkemesince "uyuşmazlıkta, aracın trafikten men edilmesine yönelik 27/03/2022 tarihli işlem yönünden; denetim gününden bir gün sonra İstanbul Büyükşehir Belediyesince verilmiş "...

Otobüs İşletmesi ve Turizm Ticaret Limited Şirketi" adına düzenlenmiş, 28/03/2022 onay tarihli ve 28/03/2023 tarihine kadar geçerli izin belgesinin bulunduğu görülmekle, davacıya isnat edilen fiilin 2918 sayılı Kanun'un Ek 2/3-a maddesi kapsamına girmediği anlaşıldığından, tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uygunluk görülmediği; yine anılan aracın sürücüsü olan dava dışı ... adına düzenlenen 9.125,00 TL trafik idari para cezası verilmesine ilişkin 27/03/2022 tarihli işlem yönünden yapılan incelemede ise; söz konusu işlemin iptaline ilişkin olarak davalı şirket tarafından iptal talebinde bulunulduğu,

bahsi geçen para cezasının şahsi işlem niteliğinde olduğu ve davacı şirketin söz konusu işlemle arasında kabul edilebilir güncel, kişisel ve meşru menfaatinin bulunmadığı, bu durumda, dava dışı... adına düzenlenen 9.125,00 TL trafik idari para cezası verilmesine ilişkin işlemin iptali istemiyle ilgili olarak ehliyet şartının sağlanmaması nedeniyle işin esasının incelenmesine olanak bulunmadığı gerekçeleriyle, idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve .../... tarihli işlem yönünden davanın ehliyet yönünden reddine,

dava konusu 60 gün süreyle aracın trafikten men edilmesi işleminin ise iptaline" ve Bölge İdare Mahkemesi tarafından da davalı idarenin (aracın trafikten men edilmesi işleminin iptali kararına ilişkin) istinaf başvurusunun reddine karar verilmiş olsa da; denetimin yapıldığı ve işlemlerin tesis edildiği tarih itibarıyla yetkili belediyeden izin / ruhsat gibi belgelerin dosyaya sunulmadığı, davacı şirket tarafından turizm yolcu taşımacılığı izin belgesi verilmesi için denetim tarih ve saatinden önce yetkili belediyeye geçerli bir başvurusu bulunduğuna dair belgenin de dosyaya sunulmadığı,

ayrıca İstanbul Büyükşehir Belediyesinin (21/07/2025 tarihinde Dairemiz kaydına giren) ... tarih ve ... sayılı Dairemiz ara kararına verilen cevap yazısı ve eklerinden; davacı şirketin turizm yolcu taşımacılığı izin belgesi başvurusunun, ödeme işlemini de tamamlamak suretiyle, aracın idarece 27/03/2025 tarihinde yapılan denetiminden 1 gün sonra sistem üzerinden davalı idareye gönderildiği ve bu başvuruya istinaden aynı gün (28/03/2025 tarihinde) yani denetimden 1 gün sonra turizm yolcu taşımacılığı izin belgesinin alındığının görüldüğü, dava konusu işlemlerin dayanağı tutanağın ise usulüne uygun olarak düzenlendiği anlaşılmıştır.

Yukarıda belirtilen mevzuat uyarınca, davacı şirketin denetim tarihi itibarıyla izin / ruhsat gibi belgelerini dosyaya sunmadığı gibi, davacı şirket tarafından denetim tarih ve saatinden önce izin / ruhsat için yetkili belediyeye geçerli bir başvurusu bulunduğuna dair kayıtlı bir belge de dosyaya sunulmamıştır.

Bu durumda, davalı idare emniyet birimlerince 27/03/2025 tarihinde yapılan denetim neticesinde, ilgili belediyece düzenlenen turizm yolcu taşımacılığı izin belgesi bulunmaksızın yabancı uyruklu yolcunun ücret karşılığı turizm amaçlı taşındığının usulüne uygun olarak düzenlenen tutanakla tespit edildiği,

davacı şirketin turizm yolcu taşımacılığı izin belgesi için ilgili belediyeye denetimden 1 gün sonra başvuru yaptığı ve trafikten men işleminin tesis edildiği tarihten 1 gün sonra (başvuru yaptığı gün) turizm yolcu taşımacılığı izin belgesini temin ettiği, bu bağlamda, söz konusu izin belgesinin denetimden önce süresinde alınmadığı görüldüğünden, dava konusu aracın trafikten 60 gün men edilmesine dair işlemde hukuka aykırılık, dava konusu işlemin iptali yönündeki ...İdare Mahkemesi kararına yönelik davalı idarenin istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.