Danıştay 8. Daire E.2023/3090 K.2025/8664

Dava konusu istem: Davacı uhdesinde bulunan Isparta ili, Eğirdir ilçesi, ... Köyü, İR ... (ER:...) ruhsat nolu II(b) Gurubu Mermer işletme maden sahasına ilişkin 6831 sayılı Kanun'un 16'ncı maddesi uyarınca orman izni talebi başvurusunun reddine dair Orman Genel Müdürlüğünün ... tarih ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararında; davaya konu orman izni talebinin reddine dair işlemin dayanağını oluşturan ve aynı ruhsat sahasına yönelik verilen maden ruhsatının iptali istemiyle ...

Köyü Muhtarlığınca Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğüne karşı Mahkemenin ... esasına kayden açılan davada, Mahkemenin ... tarih, K:... sayılı kararıyla iptal kararı verildiği, yine aynı ruhsat sahasına yönelik verilen Isparta Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı "Çevresel Etki Değerlendirmesi Gerekli Değildir" kararının iptali istemiyle Balkırı Köyü Muhtarlığınca Isparta Valiliğine karşı Mahkemenin ... esasına kayden açılan davada da Mahkemenin ... tarih, K:... sayılı kararıyla iptal kararı verildiği,

dava konusu orman izni talebinin konusu ve dayanakları olan maden ruhsatı ve Çevresel Etki Değerlendirmesi Gerekli Değildir kararının iptali talebinin reddine dair işlemlerin yargı kararıyla iptal edildiği anlaşıldığından, anılan maden sahası nedeniyle davacı tarafından, orman izni almak istemiyle yapılan başvurusunun reddine dair dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu, ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, dava konusu işlemin hukuka aykırı olduğu, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, istemin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ

Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Dava, davacı uhdesinde bulunan Isparta ili, Eğirdir ilçesi, ... Köyü, İR ... (ER:...) ruhsat nolu II(b) Gurubu Mermer işletme maden sahasına ilişkin 6831 sayılı Yasanın 16'ncı maddesi uyarınca orman izni talebi başvurusunun reddine dair Orman Genel Müdürlüğünün ... tarih ... sayılı işleminin iptali istemiyle açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

3213 sayılı Maden Kanunu’nun “Madencilik faaliyetlerinde izinler” başlıklı 7/4. maddesinde; ".... (Ek fıkra: 10/6/2010-5995/3 md.) Devlet ormanları içinde yapılacak maden arama ve işletme faaliyetleri ile bu faaliyetler için zorunlu ve ruhsat süresine bağlı olarak yapılan geçici tesislere 31/8/1956 tarihli ve 6831 sayılı Orman Kanunu hükümlerine göre izin verilir." hükmüne yer verilmiştir.

6831 sayılı Orman Kanunu’nun dava konusu işlem tarihindeki haliyle 16. maddesinde. "Devlet ormanları içinde maden aranması ve işletilmesi ile madencilik faaliyeti için zorunlu; tesis, yol, enerji, su, haberleşme ve altyapı tesislerine, fon bedelleri hariç, bedeli alınarak Çevre ve Orman Bakanlığınca izin verilir.

Ancak, temditler dahil ruhsat süresince müktesep haklar korunmak kaydı ile Devlet ormanları sınırları içindeki tohum meşcereleri, gen koruma alanları, muhafaza ormanları, orman içi dinlenme yerleri, endemik ve korunması gereken nadir ekosistemlerin bulunduğu alanlarda maden aranması ve işletilmesi, Çevre ve Orman Bakanlığının muvafakatine bağlıdır.

Genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerinin; baraj, gölet, liman ve yol gibi yapılarda dolgu amaçlı kullanacağı her türlü yapı hammaddesi üretimi için yapacağı madencilik faaliyetleri ile zorunlu tesislerinden bedel alınmaz. (...)(Ek fıkra: 26/5/2004-5177/34 md.) Madencilik faaliyetlerinin ve faaliyetlerle ilgili her türlü yer, yol, bina ile tesislerin hükmi şahsiyeti haiz amme müesseselerine ait ormanlarda veya özel ormanlarda yapılmak istenmesi halinde Çevre ve Orman Bakanlığınca izin verilebilir." hükümleri yer almaktadır.

2577 sayılı Kanun'un 31. maddesiyle yollamada bulunulan 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun "Bilirkişi İncelemesi" başlıklı beşinci bölümünde yer alan 266. maddesinde, mahkemenin çözümü hukuk dışında, özel veya teknik bilgiyi gerektiren hallerde bilirkişinin oy ve görüşünün alınmasına karar verileceği, hâkimlik mesleğinin gerektirdiği genel ve hukuki bilgiyle çözümlenmesi mümkün olan konularda bilirkişiye başvurulamayacağı.

273. maddesinde, mahkemenin bilirkişinin görevlendirilmesine ilişkin kararında inceleme konusunun bütün sınırlarıyla açıkça belirlenmesine ve bilirkişinin cevaplaması gereken sorulara ilişkin hususlara yer vermek zorunda olduğu. 279. maddesinde bilirkişi raporunun gerekçeli olması gerektiği, bilirkişinin hukuki değerlendirmelerde bulunamayacağı.

281. maddesinde mahkemenin gerçeğin ortaya çıkması için gerekli görürse yeni görevlendireceği bilirkişi aracılığıyla tekrar inceleme de yaptırabileceği. 282. maddesinde ise hâkimin bilirkişinin oy ve görüşünü diğer delillerle birlikte serbestçe değerlendireceği kurala bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dava dosyasının incelenmesinden, davacı uhdesinde bulunan Isparta ili, Eğirdir ilçesi, ... Köyü, İR ... (ER:...) ruhsat nolu II(b) Gurubu Mermer işletme maden sahasına ilişkin 6831 sayılı Kanun'un 16'ncı maddesi uyarınca orman izni talebi başvurusunun, Orman Genel Müdürlüğünün ... tarih ... sayılı "ruhsat sahasında verilecek ilk izin olması,

bitişiğinde mevcut izinli saha bulunmaması sebebi ile talep alanının verimli devlet ormanına isabet etmesi ve bu yöne ilerlemesi sonucu işletme faaliyeti esnasında sosyal probleme sebep olacağı, orman-halk ilişkilerini ve ormancılık faaliyetlerini olumsuz etkileyeceği göz önüne alındığında kamu yararı görülmediği" gerekçesiyle talebin uygun görülmediğine ilişkin ret olur'unun, Orman Genel Müdürlüğünün ... tarih ... sayılı işlemiyle davacıya bildirilmesi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Her ne kadar temyize konu kararda, davaya konu orman izni talebinin reddine dair işlemin dayanağını oluşturan ve aynı ruhsat sahasına yönelik verilen maden ruhsatının iptali istemiyle ... Köyü Muhtarlığınca Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğüne karşı Mahkemenin ... esasına kayden açılan davada, Mahkemenin ... tarih, K:... sayılı kararıyla iptal kararı verildiği belirtilmiş ise de ...

İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı iptal kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin ... Bölge İdare Mahkemesi ...

İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının Dairemizin 22/10/2025 tarihli, E:2022/6338, K:2025/7897 sayılı kararıyla, Maden Kanunu'nun ilgili maddeleri uyarınca usûlüne uygun olarak yapılan müracaatla ve sunulan işletme projesinin davalı idare tarafından uygun bulunması ile işletme ruhsatı hakkının doğduğu, işletme ruhsatının iptal edilmesi nedenleri olarak Maden Kanunu'nun sayılan şartlarının ihlal edildiğine ilişkin dosyada herhangi bir bilgi ve belgenin bulunmadığı, hukuken gerekli şartların haiz olarak düzenlenen dava konusu işletme ruhsatında hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı,

öte yandan maden işletme ruhsat süresi boyunca, mevcut faaliyet kordinatlarında değişiklik yapılması veya çevresel etkilerinin yeniden değerlendirilmesi ihtiyacı doğduğunda yeni bir Çevresel Etki Değerlendirmesinde bulunulmasının da mümkün olduğu, ruhsat süresi boyunca başvuru sahibi tarafından yeniden çevre ile uyum projesi hazırlayarak Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği hükümleri uyarınca izin aşamasının uygun şekilde tamamlanabileceği gerekçesiyle bozulmasına karar verildiği görülmüştür.

Bu nedenle, İdarece izin talep edilen sahanın, bitişiğinde mevcut izinli saha bulunmaması sebebi ile talep alanının verimli devlet ormanına isabet etmesi ve bu yöne ilerlemesi sonucu işletme faaliyeti esnasında sosyal probleme sebep olacağı, orman-halk ilişkilerini ve ormancılık faaliyetlerini olumsuz etkileyeceği gerekçesiyle işlem tesis edildiği görüldüğünden, madencilik faaliyeti için verilecek iznin çevreye vereceği zararlar açısından, Mahkemece Çevre, Orman ve Maden Mühendislerinden oluşacak bilirkişi heyetiyle keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılmak suretiyle konunun açıklığa kavuşturulması gerektiği anlaşılmaktadır.

Bu itibarla, eksik incelemeye dayalı olarak davanın reddi yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.