Danıştay 8. Daire E.2023/3536 K.2025/8666

Dava konusu istem: Ankara ili, Mamak ilçesi sınırlarında bulunan ve ... sicil ve ER:... sayılı ruhsat numarasıyla faaliyet gösteren davacı şirket tarafından, birleşme yapılması neticesinde ödenmesi gereken ruhsat devir bedelinin hatalı hesaplanarak 2021 yılı tarifesine göre yapıldığından bahisle ruhsat devir bedeli tahakkuku işleminin iptali ile fazladan ödenen devir bedelinin yasal faiziyle birlikte iadesine karar verilmesi

istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararında; davacı şirket adına ruhsat devir/tescil bedelinin 2021 yılı esas alınmak suretiyle tahakkuk ettirilemeyeceği, ancak 2018 yılı bedeli üzerinden tahakkuk işlemi yapılabileceği anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı, öte yandan hukuka aykırılığı açık olan işlem nedeniyle davacıdan fazladan tahsil edilen ruhsat devir/tescil ücretinin yasal faiziyle birlikte davacıya iade edilmesi gerektiği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline, davacıdan fazladan alınan ruhsat devir/tescil ücretinin yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararında, dava konusu işlemin ... İdare Mahkemesi nezdinde açılan davada verilen ... tarih ve E:... sayılı yürütmeyi durdurma kararı üzerine Mahkeme kararının uygulanması amacıyla tesis edildiği anlaşılmış olup, 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 5. maddesinde.

"Devir yapılmadan önce arama ve işletme ruhsatlarının devredildiği tarihteki ruhsat bedelinin iki katı tutarında devir bedeli alınır." düzenlemesi uyarınca Sicil:... sayılı ruhsatın davacı Şirket adına tescili tarihinde (29/12/2021) geçerli 2021 yılı II(a) grubu işletme ruhsat bedeli olan 60.182,00 TL'nin iki katı tutarındaki 120.364,00 TL'nin davacıdan tahsil edilmesinde hukuka aykırılık, İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmadığı gerekçesiyle davalı idarenin istinaf isteminin kabulüne, Mahkeme kararının kaldırılmasına, davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, dava konusu işlemin hukuka aykırı olduğu, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, istemin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince; Bölge İdare Mahkemesi tarafından ilk derece mahkemesi kararının kaldırıldığı ve işin esası hakkında yeni bir karar verildiği anlaşıldığından; Anayasa Mahkemesi'nin 27/03/2025 tarih ve E:2024/189, K:2025/83 sayılı kararı gereğince "istinaf başvurusunun kısmen veya tümden kabulü" halinde hükmün denetlenmesini talep etme hakkı kapsamında, Bölge İdare Mahkemesince verilen bu karara karşı temyiz kanun yolunun açık olduğuna karar verilerek Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Dava; Ankara ili, Mamak ilçesi sınırlarında bulunan ve ... sicil ve ER:... sayılı ruhsat numarasıyla faaliyet gösteren davacı şirket tarafından, birleşme yapılması neticesinde ödenmesi gereken ruhsat devir bedelinin hatalı hesaplanarak 2021 yılı tarifesine göre yapıldığından bahisle ruhsat devir bedeli tahakkuku işleminin; hukuka ve yasal düzenlemelere aykırı olduğu ileri sürülerek iptali ile fazladan ödenen devir bedelinin yasal faiziyle birlikte iadesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

3213 sayılı Maden Kanunu'nun 5. maddesinin 1. fıkrasında; “ Madenler üzerinde tesis olunan ilk müracaat (takaddüm), arama ruhsatı, buluculuk, görünür rezerv geliştirme ve işletme ruhsatı haklarının hiçbiri hisselere bölünemez. Her biri bir bütün hâlinde muameleye tabi tutulur. hükmüne, 2. fıkrasında; " Maden ruhsatları, görünür rezerv geliştirme hakkı ve buluculuk hakkı devredilebilir.

Devir yapılmadan önce arama ve işletme ruhsatlarının devredildiği tarihteki ruhsat bedelinin iki katı tutarında devir bedeli alınır. Devir Bakanlık onayı ile gerçekleşir" hükmüne, 6. maddesinin 1. fıkrasında.

"Maden hakları, medeni hakları kullanmaya ehil T.C. vatandaşlarına, Türkiye Cumhuriyeti Kanunlarına göre kurulmuş tüzelkişiliği haiz şirketlere, bu hususta yetkisi bulunan kamu iktisadi teşebbüsleri ile müesseseleri, bağlı ortaklıkları ve iştirakleri ile diğer kamu kurum, kuruluş ve idarelerine verilir.

" hükmüne, 2. fıkrasında "Maden hakları gerçek veya tüzel tek kişi adına verilir." hükmüne, 13. maddesinin 4. fıkrasında. "I.

Grup (a) bendi maden ruhsatları hariç diğer grup madenlerde ruhsat birleştirme, izin alanı değişikliği, ihale, küçük alanların ihalesi, rödövans ve devir talepleri, 16 ncı maddenin onbirinci fıkrası gereğince yapılan talepler, işletme ruhsatı ve süre uzatımı taleplerinde işletme ruhsat taban bedelinin Genel Müdürlüğün bütçesine gelir kaydedilmek üzere Genel Müdürlüğün muhasebe birimi hesabına yatırılması hâlinde müracaat edilir.

I. Grup (a) bendi madenlerde ise işletme ruhsat taban bedelinin büyükşehir belediyesi olan illerde yatırım izleme ve koordinasyon başkanlığı, diğer illerde ise il özel idaresi hesabına gelir kaydedilmek üzere yatırıldığına dair belge ile müracaat edilir. Aksi takdirde bu fıkra kapsamındaki müracaatlar ruhsat taban bedelleri iade edilmeksizin reddedilir." hükmüne, 24. maddesinin 13. fıkrasında.

"Bu madde ile 13. madde kapsamında maden arama ve işletme ruhsatlarının verilmesi, birleştirilmesi, sürelerinin uzatılması, devir ve intikalleri ile çevreyle uyum bedeli iadelerine ilişkin müracaatlarda 6183 sayılı Kanunun 22/A maddesi kapsamında vadesi geçmiş borcun bulunmaması şartı aranır." hükmüne, 27. maddesinde ise. "İşletme izni devredilemez. İşletme ruhsatı bir bütün olarak ve yönetmelikte belirtilecek esaslar çerçevesinde devredilebilir." hükmüne yer verilmiştir.

Maden Yönetmeliğinin işlem tarihinde yürürlükte bulunan 82. maddesinin dördüncü fıkrasında "Devir işleminde işletme ruhsat taban bedelinin yatırıldığına dair belge ile müracaat edilir. Ruhsatın/sertifikanın devredildiği tarihteki ruhsat bedelinin iki katı tutarında devir bedelinin yatırılması zorunludur. 6183 sayılı Kanunun 22/A maddesi kapsamında vadesi geçmiş borcun bulunmadığına ilişkin belgenin ibrazını müteakip devir Bakanlık onayıyla gerçekleşir. Devir talebinin, Bakanlık tarafından uygun bulunmaması halinde işletme ruhsat taban bedeli ile devir bedeli iade edilir." düzenlemesi yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Uyuşmazlıkta, Ankara ili, Mamak ilçesi sınırları dahilinde bulunan Sicil:... ve Sicil:... sayılı II(a) grubu (kalker) işletme ruhsatlarının ... Dolgu ve Madencilik Nakliyat Ltd. Şti. uhdesinde bulunmaktayken söz konusu şirketin davacı ...

Yatırım İnşaat Turizm A.Ş. ile birleşmesi nedeniyle ilgili işletme ruhsatları ve işletme izinlerinin şirketin yeni ticaret unvanına göre düzenlenmesi ve tarafına verilmesi talebiyle Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'ne başvuru yapıldığı, Genel Müdürlüğün ilgili birimlerince söz konusu talebe ilişkin olarak gerekli işlemlere başlanarak taraflara talebe yönelik eksiklikler bildirildiği, davacı tarafça söz konusu eksikliklerin tamamlanarak devir/tescil talebi Genel Müdürlükçe 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 5. maddesi uyarınca Bakanlık Makamı'na onaya sunulduğu,

birleşen şirketçe devir/tescil işlemi süreci hakkında bilgi talep edilmesi üzerine işletme ruhsatlarının devir (tescil) talebi için Bakanlık onay süreci başlatıldığı ve Bakanlık onayı alınması halinde Genel Müdürlüğün web sitesinde yayınlanarak, devir/tescil işlemlerine devam edileceği" hususunun taraflara bildirildiği, davacı şirket tarafından kuruma verilmek üzere devir/tescil işleminin devam ettiğine dair yazı talebinde bulunulması neticesinde taraflara "Devir/tescil başvurusuna ilişkin olarak, başvuru sonucunu içeren ETKB Taşınmaz Komisyonu kararının 07/01/2020 tarihinde kurumun resmi

internet sitesinde yer alan duyurular kısmında ilan edildiği ve e-maden portalından giriş yapılmak suretiyle başvuru sonucunun öğrenilebileceği" hususunun bildirildiği, Genel Müdürlüğün resmi internet sitesinde 07/01/2020 tarihinde ilan edilen ETKB Bağlı, İlgili ve İlişkili Kuruluşlar Taşınmaz Komisyonu'nun ... tarihli ve ... sayılı kararı ile söz konusu devir/tescil kararının uygun bulunmaması ve durumun ruhsat sahibine bildirilmesi üzerine anılan işlemin iptali istemiyle ...

İdare Mahkemesi nezdinde açılan davada anılan Mahkemece verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı karar ile işlemin iptaline karar verildiği, söz konusu mahkeme kararı uyarınca davacı şirketin 29/12/2021 tarihi itibarıyla ruhsat devir/tescil işlemlerinin gerçekleştirildiği, davacı şirket adına tescilin yapıldığı 29/12/2021 tarihi üzerinde ruhsat devir bedelinin tahakkuk ettirildiği, davacı şirket tarafından ihtirazı kayıtla söz konusu bedelin ödendiği ve tahakkuk ettirilen ruhsat devir bedeli işleminin iptali ile fazladan ödenen bedelin iadesi istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Olayda; davacı şirketin ruhsat devir ve birleştirme talebinin 03/04/2018 tarihli olduğu, bunun üzerine idare tarafından başvurunun reddine ilişkin işlemin 07/01/2020 tarihli ETKB kararıyla reddedildiği ve bu hususun 04/08/2020 tarihli işlemle davacı şirkete bildirildiği, davacı şirket tarafından anılan işleme karşı açılan davanın lehine sonuçlanması sonrasında 29/12/2021 tarihinde idare tarafından ruhsat devir/tescil işlemlerinin gerçekleştirildiği, 2021 yılı ruhsat devir bedeli üzerinden davacı tahakkuk işleminin yapıldığı, oysa davacı şirketin birleştirme/devir/tescil talebinin 2018 yılı olduğu, talebin 2 yıl sonra karara bağlandığı,

aradan geçen süre zarfında davacı şirkete atfı kabil bir kusurun bulunmadığı, idarenin kendi iş ve işlemleri nedeniyle ortaya çıkacak olumsuz durumlardan kişilerin sorumlu tutulamayacağı, idarenin geç işlemesinden kaynaklı davacı şirketin talebinin 2020 yılında neticeye kavuşturulduğu, kaldı ki davacının talebinin olumsuz olarak değerlendirildiği, ancak idarenin ret işleminin de mahkeme kararıyla iptal edildiği, bunun üzerine devir/tescil işlemlerinin yapıldığı, işlemin hukuka aykırılığının da mahkeme kararıyla ortaya konulduğu,

makul kabul edilemeyecek bir süre içerisinde davacı şirketin talebinin reddi neticesinde ve de davacı şirketin herhangi bir kusuru olmaksızın geciken işlemlerden kaynaklı işlemin tesis edildiği 2021 yılı ruhsat devir/tescil bedeli üzerinden tahakkuk yapılmasının hakkaniyete aykırı olduğu, ancak 2018 yılı ruhsat devir/tescil bedeli üzerinden tahakkuk işlemlerinin yapılması gerektiği anlaşılmaktadır.

Bu durumda; davacı şirket adına ruhsat devir/tescil bedelinin 2021 yılı esas alınmak suretiyle tahakkuk ettirilemeyeceği, ancak 2018 yılı bedeli üzerinden tahakkuk işlemi yapılması gerektiğinden, dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmamaktadır. Öte yandan hukuka aykırılığı tespit edilen işlem nedeniyle davacıdan fazladan tahsil edilen ruhsat devir/tescil ücretinin yasal faiziyle birlikte davacıya iade edilmesi gerekmektedir.