Danıştay 8. Daire E.2023/4983 K.2025/1366

Dava konusu istem: Davacı tarafından, Türk Öğrencilerin Yabancı Ülkelerde Öğrenimleri Hakkında Yönetmeliğin 32. maddesi uyarınca 30.06.2021 tarihi itibariyle yurt dışı öğrenciliğiyle ilişiğinin kesilmesine ilişkin Yüksek Öğretim ve Yurt Dışı Eğitim Genel Müdürlüğü'nün ... tarih ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; ilgili mevzuat hükümlerine göre; öğrenim görmek üzere yabancı ülkelere gönderilen öğrencilerin orada bulundukları süre zarfında temsil yeteneklerini kaybetmemeleri gerektiği, bu kapsamda Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlığı veya öğrencilik onuruna yakışmayan harekette bulunanların, mevzuata göre ülke için zararlı sayılan fiil ve hareketlerde bulunan veya bu çeşit faaliyetlere katıldıkları belirlenenlerin, bu yönetmelik hükümlerine ve yüklenme senedi/taahhütname esaslarına aykırı hareket edenlerin öğrencilikle ilişiklerinin kesileceğinin açık olduğu,

bilindiği üzere fiilin Kanunda düzenlenen suç tanımına birebir uygun olması şeklinde tanımlanan tipiklik ilkesi uyarınca eylemin maddi açıdan o cezaya uyar nitelikte olmaması halinde anılan ceza için suçun oluşmadığının kabul edilmesi gerektiği, olayda, davacının yüksek lisans öğrenimini tamamladıktan sonra REBUS'a yüklemiş olduğu yüksek lisans (söz konusu tezin başlığı şu şekildedir: “Comparing assimilation processes: Why are Some migrants more vulnerable to assimilation?”) tez konusunun, başlığının ve içeriğinin Devlet ve Bakanlık politikalarıyla uyumlu olmadığının değerlendirilmesi sonucunda ilişiğinin kesildiği,

bu durumda, dava dosyasında yer alan bilgi ve belgelerin bir bütün olarak değerlendirilmesi sonucunda; davacının ilişiğinin kesilmesine neden olarak gösterilen eyleminin (yüksek lisans tez konusunun, başlığının ve içeriğinde yer verilen ifade ve değerlendirmelerin) anılan Yönetmelik hükmündeki mevzuata aykırı hareket tanımı kapsamında değerlendirilmeyeceği, diğer bir ifadeyle,

01.03.2020 tarih ve 31055 sayılı sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Türk Öğrencilerin Yabancı Ülkelerde Öğrenimleri Hakkında Yönetmeliğin 32. maddesiyle örtüşmediği ve eylem ile ceza arasında olması zorunlu "tipiklik" şartının gerçekleşmediği anlaşıldığından, tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılarak dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Dava konusu işleme bakıldığında, davacının öğrencilikten ilişiğinin Türk Öğrencilerin Yabancı Ülkelerde Öğrenimleri Hakkında Yönetmeliğin 32. maddesi gereğince kesildiği belirtilmekle birlikte, davacının eyleminin söz konusu maddenin 1. fıkrasının hangi bendi kapsamında değerlendirildiğinin belirtilmediği gibi, 3. fıkrası kapsamında eyleminin nitelik ve ağırlıkları itibarıyla Yönetmelikte sayılan öğrencilikle ilişik kesmeyi gerektiren hangi fiil veya fiillere benzediğinin de belirtilmediği görüldüğünden dava konusu işlemde bu yönüyle de hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılarak dava konusu işlemin iptali yönünde verilen idare mahkemesi kararı sonucu itibarıyla yerinde görülerek istinaf isteminin belirtilen gerekçe ile reddedine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, davacının danışmanı tarafından, davacının yüksek lisans tezinde tez içerisinde geçen üslup, ifade ve içeriklerin Bakanlık ve Devlet politikalarıyla uyumlu olmadığı yönünde görüş verildiği, bu durum üzerine yapılan değerlendirme sonucunda tez konusu, başlığı ve içeriğinin Devlet ve Bakanlık politikalarına uygun olmadığı sonucuna varılarak Türk Öğrencilerin Yabancı Ülkelerde Öğrenimleri Hakkında Yönetmeliğin 32. maddesinin 1. fıkrası gereğince davacının öğrencilik ile ilişiğinin kesildiği, dava konusu işlemin mevzuata ve hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ...'NUN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı, 1416 sayılı Kanun kapsamında resmi burslu statüde Bakanlık hesabına ve adına Amerika Birleşik Devletleri'nde "İlköğretim Eğitimi" alanında yüksek lisans öğrenimi görmek üzere burslu olarak yurt dışına gönderilmiştir. Yurt içindeki danışmanı tarafından, Türk Öğrencilerin Yabancı Ülkelerdeki Öğrenimleri Hakkında Yönetmeliğin 14. maddesi kapsamında davacının yüksek lisans tez konusunun, başlığının ve içeriğinin Devlet ve Bakanlık politikalarıyla uyumlu olmadığı hususunda Bakanlığa görüş bildirilmiştir.

Danışman tarafından bildirilen görüş üzerine "İlköğretim Eğitimi" alanında Amerika Birleşik Devletleri'nde 30/06/2021 tarihinde yüksek lisans öğrenimini tamamlayan davacının yüksek lisans tez konusunun, başlığının ve içeriğinin Devlet ve Bakanlık politikalarıyla uyumlu olmadığı, Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığının ve New York Eğitim Ataşeliğinin doktora izni verilmemesi yönündeki görüşleri dikkate alınarak,

Türk Öğrencilerin Yabancı Ülkelerde Öğrenimleri Hakkında Yönetmeliğin 32. maddesi gereğince 30/06/2021 tarihi itibariyle yurt dışı burslu öğrencilikle ilişiğinin kesilmesine ve yine Türk Öğrencilerin Yabancı Ülkelerde Öğrenimleri Hakkında Yönetmeliğin 38. maddesi ile yüklenme senedindeki hükümlere göre kendisi ve kefilleri hakkında tazminat takibatı işlemlerine başlanılmasına karar verilmiştir.

Bunun üzerine davacı tarafından yurt dışı burslu öğrencilikle ilişiğinin kesilmesine ilişkin işlemin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

1416 sayılı Ecnebi Memleketlere Gönderilecek Talebe Hakkında Kanun ile 10/7/2018 tarihli ve 30474 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 314 ve 326 ncı maddelerine dayanılarak hazırlanan ve 01.03.2020 tarih ve 31055 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Türk Öğrencilerin Yabancı Ülkelerde Öğrenimleri Hakkında Yönetmeliğin "Mevzuata aykırı hareketler ile diğer sebeplerden dolayı ilişik kesme" başlıklı 32. maddesinde "

(1) Öğrencilerden;

a) Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlığı veya öğrencilik onuruna yakışmayan harekette bulunanların,

b) Mevzuata göre ülke için zararlı sayılan fiil ve hareketlerde bulunan veya bu çeşit faaliyetlere katıldıkları belirlenenlerin,

c) Öğrenim gördüğü kurumun kurallarına aykırı hareketlerinden dolayı öğrenim kurumuyla ilişiği kesilenlerin,

ç) Bölgesinde bulunduğu yurt dışı temsilciliğinin talimatını dinlememekte ısrar edenlerin,

d) Akademik çalışmalarını engelleyici nitelikte gelir getirici bir işle meşgul olanların,

e) Bulundukları ülke kanunlarına göre suç teşkil eden fiil ve hareketlerden dolayı haklarında hapis cezasına mahkûmiyet kararı verilenlerin,

f) Bu Yönetmelik hükümlerine ve yüklenme senedi/taahhütname esaslarına aykırı hareket edenlerin

yurt dışı temsilciliğinin teklifi üzerine Bakanlıkça ya da adına öğrenim görülen kurum ve kuruluşça öğrencilikle ilişikleri kesilir.

(2) Bakanlık kararının ilgiliye yazı ile tebliğ edildiği tarihten itibaren verilen karara beş işgünü içinde yazılı olarak itiraz edilebilir. Süresi içinde itiraz edilmezse verilen karar kesinleşir. İtiraz hâlinde, Bakanlık ya da adına öğrenim görülen kurum veya kuruluş beş işgünü içinde dosya üzerinde yapacağı inceleme sonucunda, verilen kararı onaylayabilir veya kaldırabilir.

(3) Bu Yönetmelikte sayılan öğrencilikle ilişik kesmeyi gerektiren fiillere nitelik ve ağırlıkları itibarıyla benzer fiilleri işleyenlerin de öğrencilikle ilişikleri kesilir." düzenlemesine yer verilmiştir.

1416 sayılı Kanun Uyarınca Milli Eğitim Bakanlığı tarafından Resmi Burslu Statüde Lisansüstü Öğrenim Görmek Üzere Yurt Dışına Gönderilecek Öğrencilerin İmzalayacakları Yüklenme Senedi İle Muteber İmzalı Müteselsil Kefalet Senedi (Yüklenme Senedi/ Taahhütname)'nin 14. maddesinde "Öğrenimde bulunduğum sürede gerek öğrenimde bulunduğum ülke mevzuatına gerek Türkiye Cumhuriyeti kanun, tüzük, yönetmelik ve kararlarına, milletlerarası sözleşme ve anlaşmalara gerekse bu yüklenme senedi hükümlerine aykırı fiil ve hareketlerde bulunmam durumunda yurda geri çağrılabileceğimi,

bu durumda veya söz konusu flil ve hareketlerim sebebiyle resmi makamlar tarafından Türkiye'ye öğrenimimi tamamlamam gereken süreden önce iadeye mecbur edildiğim veya bulunduğum ülke kanunlarına göre suç teşkil eden fiil ve hareketlerden dolayı hakkımda mahkümiyet kararı verildiği takdirde,

hakkımda işbu yüklenme senedinde yazılı müeyyidelerle birlikte mevzuatımızın icap ettirdiği hukuki ve cezai takibatın icrasına muvafakat etmediğim takdirde eksik kalan mecburi hizmet süremle orantılı olarak işbu taahhüt senedinde belirtilen tutarı hukuki esaslarla kayıtlı olmak şartıyla nakden ve def'aten ödemeyi kabul ve taahhüt ederim." düzenlemesine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Türk Öğrencilerin Yabancı Ülkelerde Öğrenimleri Hakkında Yönetmeliğin 32. Maddesinin 1. fıkrasının (a), (b) ve (f) bentlerinde, öğrencilerden; Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlığı veya öğrencilik onuruna yakışmayan harekette bulunanlar ile mevzuata göre ülke için zararlı sayılan fiil ve hareketlerde bulunan veya bu çeşit faaliyetlere katıldıkları belirlenenlerin ve yüklenme senedi/taahhütname esaslarına aykırı hareket edenlerin yurt dışı burslu öğrencilik ile ilişiklerinin kesileceği belirtilmiştir.

Davalı idare tarafından verilen savunma dilekçelerinden, davacının yazmış olduğu tezin Devlet menfaatleriyle uyuşmadığı, milli güvenlik açısından tehlike oluşturduğu, bilimsel dayanağı olmayan kişisel görüşlerin ülkenin gerçekleriymiş gibi yansıtılarak Türkiye'nin göçmen politikasının asimilasyon olarak tanımlandığı, dolayısıyla yüksek lisans tezinde bilimsel bir çalışmadan öte ülkeyi suçlayıcı kişisel ifadelerin bulunduğu, bu ifadelerin ülkeyi uluslararası arenada zor durumda bıraktığı, davacının taahhüt senedi esaslarına aykırı hareket etmesi sebebiyle yurt dışı burslu öğrencilik ile ilişiğinin kesildiği belirtilmiştir.

Dava konusu işlemde her ne kadar, davacının Türk Öğrencilerin Yabancı Ülkelerde Öğrenimleri Hakkında Yönetmeliğin 32. maddesi uyarınca yurt dışı burslu öğrenciliğinin sonlandırıldığı belirtilip, davacının fiilinin hangi fıkra ve bent kapsamında değerlendirildiği belirtilmemişse de, davalı idarece verilen savunma dilekçeleri ile davacının fiillerinin değerlendirilmesinden, dava konusu işlemin Yönetmeliğin 32. maddesinin 1. fıkrasının (a), (b) ve (f) bentleri kapsamında tesis edildiği anlaşılmaktadır.

Bu durumda, davacının tezi incelenerek; başlığının, konusunun ve içeriğinin, bilimsel bir bakış açısından uzak, gerçeği yansıtmayan ifadeler içerip içermediği ve kullanılan bu ifadelerin ülke için zararlı bir yönü bulunup bulunmadığı, davacının taahhüt senedi esaslarına aykırı hareket edip etmediği yönünden gerekli inceleme ve araştırma yapılarak işin esası hakkında bir karar verilmesi gerekirken, bu yönde bir araştırma yapılmadan eksik inceleme üzerine verilen kararda hukuka uygınluk bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Bu itibarla, davanın dava konusu işlemin iptali yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin gerekçe değiştirmek suretiyle reddine ilişkin temyize konu Bölge Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.