Danıştay 8. Daire E.2023/5685 K.2024/2899

Dava konusu istem: Davacı tarafından, öğrencilik kaydının silinmesine dair ... tarih ve ... sayılı işlemin iptaline karar verilmesi istenilmektedir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:.... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararında; davacının yatay geçiş belgelerinin eksiklik ve/veya usulsüzlüğü hususunda yetkili kurum/kuruluşlar nezdinde yapılacak inceleme ve araştırma sonucu elde edilecek bilgi ve belgeler çerçevesinde işlem tesis edilmesi gerekirken, eksik incelemeye dayalı olarak davacının kaydının silinmesine yönelik tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu, ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek, 2577 sayılı Kanun'un 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, tesis edilen işlemin hukuka uygun olduğu, Mahkeme kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

İstemin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ :...

DÜŞÜNCESİ

Davalı idarenin reddi hakim talebinin usulüne uygun olarak karara bağlanmadığı anlaşıldığından, temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 'Dosyaların incelenmesi' başlıklı 20. maddesinde; "Danıştay, bölge idare mahkemeleri ile idare ve vergi mahkemeleri, bakmakta oldukları davalara ait her türlü incelemeyi kendiliğinden yapar. Mahkemeler belirlenen süre içinde lüzum gördükleri evrakın gönderilmesini ve her türlü bilgilerin verilmesini taraflardan ve ilgili diğer yerlerden isteyebilirler." hükmüne yer verilmiştir.

Yükseköğretim Yürütme Kurulu'nun 27/05/2020 tarih ve 2020.32 sayılı kararında; ''Yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından küresel Covid-19 salgını dolayısıyla yurt içindeki yükseköğretim kurumlarına yatay geçiş yapacak Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı öğrenciler için 2547 sayılı Kanun'un 44'üncü maddesi ile Yükseköğretim Kurumlarında Önlisans ve Lisans Düzeyindeki Programlar Arasında Geçiş, Çift Anadal, Yan Dal ile Kurumlar Arası Kredi Transferi Yapılması Esaslarına İlişkin Yönetmelikin Ek Madde 2'si uyarınca, 2020-2021 eğitim ve öğretim yılı güz dönemindeki yatay geçiş işlemlerine mahsus olmak üzere, aşağıdaki düzenlemenin yapılmasına karar verildi.

2020-2021 eğitim ve öğretim döneminden önce Yükseköğretim Kurulu tarafından tanınan yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarında ön lisans, lisans ve lisansüstü düzeyinde eğitime başlayan Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı öğrencilerin ülkemizdeki yükseköğretim kurumlarına yatay geçiş işlemlerinde, dünyada yaşanan COVID-19 salgını dikkate alınarak, sadece 2020-2021 eğitim ve öğretim yılı güz dönemindeki yatay geçiş işlemlerine mahsus olmak üzere;

1) Başarı sırası şartı bulunan Tıp, Diş Hekimliği, Eczacılık, Hukuk, Öğretmenlik, Mühendislik ve Mimarlık programları hariç olmak üzere yükseköğretim kurumlarının yurt dışı yatay geçiş kontenjanlarının yurt içi yatay geçiş kontenjanı kadar olabilmesine,

2) Başarı sırası şartı bulunan Tıp, Diş Hekimliği, Eczacılık, Hukuk, Öğretmenlik, Mühendislik ve Mimarlık programlarında ise yurt dışı yatay geçiş kontenjanlarında yurt içi yatay geçiş kontenjanının %50’sinin geçilmemesine; ancak Yükseköğretim Kurulunca belirlenmiş olan sıralama kuruluşları (Academic Ranking of World University, QS World University Rankings, Times Higher Education World University Rankings) tarafından yapılan dünya üniversite sıralamalarının herhangi birinde ilk 1000’de yer alan üniversitelerin programlarından yatay geçiş yapacak öğrenciler için ayrıca bu kontenjanın yurt içi yatay geçiş kontenjanı üst sınırına kadar kullanılabilmesine,

3) Öğrencilerin yurt dışındaki yükseköğretim kurumuna kayıt olduğu yılda ÖSYS/YKS Yükseköğretim Programları ve Kontenjanları Kılavuzunda yayımlanan yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından yatay geçiş işlemlerine ilişkin duyurudaki asgari ÖSYS/YKS Puanına veya muadil belgelere sahip olmasına; ancak yukarıdaki 2’inci maddede nitelenen üniversitelerde kayıtlı olan öğrenciler için bu şartın aranmamasına, ancak yurt dışı kontenjanından daha fazla başvuru olma durumunda öğrencilerin yurtdışındaki üniversitesine kabulde kullanılan belgesinin veya ÖSYS, YKS veya muadil belgelerin sıralama ölçütü olarak kullanabilmesine,

4) Anılan yönetmeliğin “Önlisans ve lisans diploma programlarının hazırlık sınıfına; önlisans diploma programlarının ilk yarıyılı ile son yarıyılına, lisans diploma programlarının ilk iki yarıyılı ile son iki yarıyılına yatay geçiş yapılamaz.” biçimindeki 6’ıncı maddesi hükmünce yatay geçiş başvuruları kısıtlanmış olan öğrencilerin de, programa kayıt yaptırmadan sadece dil eğitimine devam edenler hariç olmak üzere, bu dönemde yatay geçiş başvurusu yapabilmelerine,

5) Anılan yönetmeliğin 11’inci maddesi ikinci fıkrasında yer alan “Kurumlar arası yatay geçiş için öğrencinin, kayıtlı olduğu programda bitirmiş olduğu dönemlere ait genel not ortalamasının en az 100 üzerinden 60 olması şarttır.” koşulunun hazırlık sınıfından birinci sınıfa başvuru yapacak öğrenciler için aranmamasına,

6) 2019-2020 eğitim öğretim yılında öğrenim görmekte olduğu sınıf özelinde 100 üzerinden 60 not ortalamasını sağlayamayan öğrencilerin de başvuru yapabilmesine, yatay geçişinin kabul edilmesi halinde intibakının programın yeterli görülen ilgili sınıfına veya bir alt sınıfına olmak üzere başarılı olduğu dersler üzerinden yapılmasına,

7) Öğrencilerin yurt dışından yatay geçiş başvurularının değerlendirilmesinde anılan yönetmeliğin 14’üncü maddesinin 6’ıncı fıkrasının “Yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından yatay geçişte, yurt dışındaki aynı yükseköğretim kurumundan bir programın her bir sınıfına geçiş yapabilecek öğrenci sayısı o programın ilgili sınıfının yurt dışı kontenjanının yüzde 15’ini geçemez. Yüzde 15’in hesaplanmasında 1’in altındaki sayılar 1’e tamamlanır. Virgülden sonraki kısım 5’ten küçükse alttaki tam sayıya, 5 ve yukarısında ise bir üst tam sayıya tamamlanır.” biçimindeki hükmünün bu dönemde de uygulanmaya devam edilmesine,

8) Yükseköğretim Kurulu tarafından tanınan yurt dışı yükseköğretim kurumlarındaki herhangi bir programa kayıtlı olan öğrenciler ile yükseköğretim kurumunun bir programına kayıt yaptırmaksızın ilgili programın dil hazırlık sınıfına devam edenlerin yukarıda yer alan kontenjan kısıtlamalarına tabi olmaksızın, 3’üncü maddedeki ÖSYS/YKS puanına veya muadil belgelere sahip olmaları koşuluyla, yükseköğretim kurumlarımızın herhangi bir açık öğretim programına yatay geçiş başvurusu yapabilmelerine,

9) Yüksek lisans ve doktora öğrencilerinin yatay geçiş taleplerinin ilgili enstitüler tarafından değerlendirilmesine,

10) Öğrencilerin yatay geçiş başvurularını, ilgili yükseköğretim kurumlarına yatay geçiş başvuru döneminde yapmalarına" düzenlemesine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

İdari yargıda resen araştırma ilkesi esas olup, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 20. maddesi uyarınca hakim, bakmakta olduğu davanın çözümü için gerekli bütün delillere kendiliğinden başvurma yetkisine sahiptir.

Dava dosyasında; ... Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde öğrenim gören davacının Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı'nın ... tarih ve ... sayılı kararı uyarınca davalı Üniversite'ye yatay geçiş yaptığı; davacının öğrenciliğine ilişkin istenilen teyit yazılarının gereğinin ... Üniversitesi tarafından yerine getirilmediği, dava konusu işlemle de, belgelerde eksiklik/uygunsuzluk tespit edildiğinden bahisle ilişiğinin kesilmesi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlığın çözümü için Mahkemesince, 2577 sayılı Kanun'un 20. maddesinde yer alan re'sen araştırma ilkesi uyarınca, davacının ... Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde öğrenci olup olmadığı, şayet öğrenci ise öğrenciliğinin anılan Üniversite'de ne zaman sona erdiği hususlarının ilgili merciler vasıtasıyla (gerekli belgelerin apostil tasdik şerhli yabancı dildeki aslı veya aslına uygun noter örnekleri üzerinden) yapılacak araştırma sonrasında bir karar verilmesi gerektiği anlaşılmaktadır.

Bu durumda; eksik inceleme neticesinde verilen temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmadığı sonucuna ulaşılmaktadır.

KARŞI OY

(X-) Dava, davacı tarafından, öğrencilik kaydının silinmesine dair ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istemiyle açılmıştır.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 'Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu ile Vergi Usul Kanununun uygulanacağı haller' başlıklı 31. maddesinin 1. fıkrasında; "Bu Kanunda hüküm bulunmayan hususlarda;...hakimin davaya bakmaktan memnuiyeti ve reddi,...,Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu hükümleri uygulanır." hükmüne yer verilmiş; aynı Kanun'un 'Mahkemelerde çekinme ve ret' başlıklı 57. maddesinin 3. fıkrasında ise; "İdare ve vergi mahkemelerinde reddedilen başkan ve üye birden çok ise istem bölge idare mahkemesince incelenir..." hükmü yer almıştır.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 36. maddesinde; hakimin davaya bakmaktan ret sebeplerine yer verilmiş, devamında talebin incelenmesine yönelik maddeler düzenlenmiştir.

2577 sayılı Kanun'da, bazı usul kurumlarına ilişkin olarak 6100 sayılı Kanunu'na yollama yapılmış olup, idari yargılamanın özellikleri gözetilerek sınırlı bir şekilde sayılan bu konuların 2577 sayılı Kanun'da hüküm bulunmayan konularda ve idari yargılama usulüne ters düşmeyen hususlarda uygulanması gerekmektedir. Nitekim benzer bir yaklaşımla, Anayasa Mahkemesinin 12/06/2008 tarih ve E:2004/103, K:2008/121 sayılı kararında da, 2577 sayılı Kanun'un 31. maddesinde sayılan hususların sınırlı olarak belirlendiği vurgulanmıştır.

Ayrıca, Danıştay E:1952/145, K:1954/33 sayılı içtihadı birleştirme kararında, Hukuk Usûlü Muhakemeleri Kanunu’nun idarî yargıda uygulanabilecek olan hükümlerinin “hasren tayin ve tahdit edilmiş” bulunduğu belirtilmiştir.

Buna göre, idarî yargılamaya özgü kuralların İdarî Yargılama Usûlü Kanununda düzenlendiği; sayma suretiyle belirlenen hususlarda ise Hukuk Muhakemeleri Kanununa atıf yapılmasının benimsendiği; idarî yargılama usulünde kural bulunmaması kaydıyla, atıf yapılan 6100 sayılı Kanun hükümlerinin, temas ettiği bütün meselelerde uygulanması gerektiği anlaşılmaktadır.

Dava dosyasının incelenmesinden; davalı idare vekili tarafından, yürütmenin durdurulması isteminin kabulüne ilişkin kararda imzası bulunan ... İdare Mahkemesi Başkan ve Üyeleri hakkında; hakimin reddi isteminde bulunulmuş, anılan talep ... İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:... sayılı Ara kararıyla reddedilmiştir.

Bu durumda; yukarıda yer verilen açıklamalar doğrultusunda, davalı idare vekilinin hakimin ret istemine yönelik talebinin; 2577 sayılı Kanun'un 57. maddesinin 3. fıkrası uyarınca, Bölge İdare Mahkemesi tarafından, karara bağlanması gerekirken; İdare Mahkemesi tarafından istemin geri çevrilmesinde hukuka ve mevzuata uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle, temyize konu kararın bozulması gerektiği görüşüyle çoğunluk kararına katılmıyoruz.