Danıştay 8. Daire E.2023/598 K.2025/6278

Dava konusu istem: Davacıya ait ... plakalı araç ile ilgili belediyeden çalışma izin/ruhsatı alınmadan belediye sınırları içerisinde yolcu taşımacılığı yapıldığından bahisle 2918 sayılı Kanun'un Ek 2/3-a maddesi uyarınca aracın 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacı tarafından ... plaka sayılı aracın arızalı olduğundan bahisle ... plaka sayılı aracın ikame araç olarak kullanılması amacıyla Gaziantep Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Daire Başkanlığına ... günü saat 10.15'te başvuru yapılarak aynı tarihli ... plaka sayılı araç için izin belgesinin alındığı görülmüş ise de, ilgili görevlilerce denetimin yapıldığı ... günü saat 07.30 sıralarında ... sayılı araçla belediye sınırları içerisinde yolcu taşımacılığı yapılabileceğine ilişkin ilgili belediyeden alınmış bir izin veya ruhsatın bulunmadığı,

ilgili tutanakta araç sürücüsü ve yolcuların imzasının bulunduğu, söz konusu tutanak ve dosya içerisinde yer alan resimlerden bahsedilen araçla yolcu taşımacılığının sabit olduğu, dolayısıyla dava konusu işlem anında ilgili belediyeden alınmış izin veya ruhsat olmadan yolcu taşımacılığı yapıldığı anlaşıldığından davalı idarece tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... gün ve E:..., K:... sayılı kararda; davacının ... plakalı güzergah izin belgesi aldığı, her ne kadar tutanağın tutulduğu saatte güzergah izin belgesi olmasa da daha sonradan aynı gün içinde yaklaşık bir kaç saat sonra güzergah izin belgesinin temin edildiği dikkate alındığında korsan taşımacılık yapma gibi bir iradenin somut olayda vuku bulmadığı, bu sebeplerle de hakkaniyet gereği davacı hakkında tesis edilen işlemlerin hukuka uygun olmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun kabulüne, Gaziantep 2. İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, Gaziantep Büyükşehir Belediyesi geçici izin belgesi verilen araçların listesinde bulunan ... plakalı aracın izin belgesinin ... tarih ve 10:46 itibarıyla alındığı, denetim günü olan ... tarih ve saat 07:34 itibarı ile izin belgesinin bulunmadığı, özel yolcu taşıması, personel taşıması için ilgili belediyeden personel taşıma servis aracı özel izin belgesi alınması ve ibraz etmenin zorunlu olduğu, bu nedenlerle işlemin hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı şirket tarafından, personel taşıma konusunda yetkilendirilmiş olan ... plakalı aracın ... tarihinde arızalandığı, Gaziantep Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Daire Başkanlığına başvuru yapılarak ... plakalı aracın yerine kullanılması için ... plakalı aracın geçici olarak yetkilendirildiği belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davalı idare görevlilerince ... tarihi, saat 07.30 sıralarında denetim amacıyla durdurulan ... plaka sayılı araçta belediyen izin ve ruhsat almadan ücret karşılığından yolcu taşımacılığı yapıldığı tespiti yapılarak aynı tarihli tutanak düzenlendiği, sonrasında 2918 sayılı Kanun'un Ek 2/3-a maddesi uyarınca ... plaka sayılı aracının 60 gün süreyle men edilmesine ilişkin Gaziantep Trafik Düzenleme ve Denetleme Şube Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı işleminin tesisi üzerine anılan işlemin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 18/10/2018 tarih ve 7148 sayılı Kanun'un 26. maddesi ile değişik Ek 2. maddesinde; "Araçlarını motorlu araç tescil belgesinde gösterilen maksadın dışında kullananlar ile sürülmesine izin veren araç sahiplerine 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır. (Mülga cümle:21/2/2019-7166/5 md.)(…)

(Ek fıkra:21/2/2019-7166/5 md.) Ayrıca, araç on beş gün süre ile trafikten menedilir.

10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgili belediyeden;

a) Çalışma izni/ruhsatı almadan,

b) Alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında,

c) Alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergâh dışında

belediye sınırları dâhilinde yolcu taşımak yasaktır. Bu fıkranın (a) bendine uymayanlara 5.010 Türk lirası, (b) bendine uymayanlara 2.018 Türk lirası, (c) bendine uymayanlara 1.002 Türk lirası idari para cezası verilir. Fiilin işlendiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde tekerrürü hâlinde, bu fıkrada yer alan idari para cezaları iki kat olarak uygulanır.

İşleteni veya sahibi, sürücüsünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın aracın bu maddenin üçüncü fıkrasına aykırı olarak kullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddenin üçüncü fıkrasının;

a) (a) bendinin ihlali hâlinde altmış gün,

b) (b) bendinin ihlali hâlinde otuz gün,

c) (c) bendinin ihlali hâlinde ise on beş gün süreyle trafikten menedilir.

İlgili belediye tarafından tahdit veya tahsis kapsamına alınmış ve bu kapsamda verilmiş çalışma izninin/ruhsatının süresi bittiği hâlde, belediye sınırları dâhilinde yolcu taşıyan kişiye 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır ve eksikliği giderilinceye kadar araç trafikten menedilir.

Ayırıcı işareti bulunmayan üçüncü fıkra kapsamındaki araçlardan taşımacılık hizmeti alanlara da 334 Türk lirası idari para cezası uygulanır." düzenlemesi yer almaktadır.

5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun "Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin görev ve sorumlulukları" başlığını taşıyan 7. maddesinin 1. fıkrasının (f) bendinde, "Büyükşehir ulaşım ana plânını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini plânlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek;

kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek." büyükşehir belediyesinin görev ve sorumlulukları arasında sayılmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri uyarınca, idarenin denetim yaptığı sırada; araç sahipleri / araç sürücülerinin kullandıkları araçlar için gerekli olan ve yetkili makamlardan aldıkları izin / ruhsat gibi belgeleri denetim görevlilerine ibraz etmelerinin gerektiği, başka bir ifadeyle söz konusu belgelerin denetim ve işlem tarihinde düzenlenmiş bulunması gerekmekte olup, daha sonra temin edilen izin / ruhsat gibi belgelerin tesis edilen işlemleri hukuka aykırı hale getirmeyeceği gibi, hakkaniyet ilkesi ve nesafet kuralı kapsamında makul süre sınırlarını da aşacağı açıktır. Bu durumun tek istisnasının, araç sahipleri / araç sürücüleri tarafından işlem tarihinden önce izin / ruhsat için ilgili belediyeye başvuru yapılmış olmasıdır.

Dosyada yer alan bilgi ve belgelerin incelenmesinden; her ne kadar temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararı ile "... davacının ... plakalı güzergah izin belgesi aldığı, her ne kadar tutanağın tutulduğu saatte güzergah izin belgesi olmasa da daha sonradan aynı gün içinde yaklaşık bir kaç saat sonra güzergah izin belgesinin temin edildiği dikkate alındığında korsan taşımacılık yapma gibi bir iradenin somut olayda vuku bulmadığı, bu sebeplerle de hakkaniyet gereği davacı hakkında tesis edilen işlemlerin hukuka uygun olmadığı..." gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmişse de;

davacı tarafın dava ve istinaf dilekçelerinde personel taşıma konusunda yetkilendirildiğini belirttiği ... plakalı aracın dava konusu işlemin tesisinden yaklaşık bir ay önce, ... tarihinde arızalandığının beyan edildiği görülmüş olup, arızalanan bu aracın yerine ikame edilen ... plakalı aracın ... tarih ve saat 07:30'da trafikten men edilmesini müteakip bu aracın geçici olarak kullanımının iznine ilişkin aynı tarih ve saat 10:15:53'te yapılan başvuru, işlem tarihinden önce izin / ruhsat için yetkili belediye / büyükşehir belediyesine başvuru olarak değerlendirilemeyeceğinden dava konusu işlemde hukuka aykırılık görülmemiştir.

Bu itibarla, davanın reddi yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin kabulü ile dava konusu işlemin iptaline ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARŞI OY

(X)- ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararı; usul ve hukuka uygun olduğundan, onanması gerektiği görüşüyle çoğunluk kararına katılmıyorum.