Danıştay 8. Daire E.2023/5991 K.2024/6840

Dava konusu istem: ... Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Alman Dili ve Edebiyatı Bölümünde öğretim üyesi olarak görev yapmakta iken kendi isteği ile emekliye ayrılan davacı tarafından, hakkında yapılan soruşturma sonucunda, "başkalarının özgün fikirlerini, metotlarını, verilerini veya eserlerini bilimsel kurallara uygun biçimde atıf yapmadan, kısmen veya tamamen kendi eseri gibi göstermek" fiilini işlediğinden bahisle 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 53/b-5 sayılı hükmüne istinaden "Üniversite Öğretim Üyeliğinden Çıkarma" cezasıyla tecziye edilmesine ilişkin ... sayılı Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Yüksek Disiplin Kurulu kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararında; 2547 Sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 53/b-5 maddesindeki başkalarının özgün fikirlerini, metotlarını, verilerini veya eserlerini bilimsel kurallara uygun biçimde atıf yapmadan kısmen veya tamamen kendi eseri gibi göstermek fiilini işlediği sabit olan davacıya, bu fiilinin karşılığı olarak maddede düzenlenmiş olan "üniversite öğretim mesleğinden çıkarma" cezasının, atamaya yetkili amirin teklifi üzerine, yetkili kurul tarafından verilmesine dair dava konusu Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı, Yüksek Disiplin Kurulunun ... tarihli ve ... sayılı oturumunda alınan...sayılı işleminde hukuka aykırılık bulunmadığından davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Davacının intihale konu eserlerin kendi iradesi dışında sehven yayımlandığı iddiaları, eserlerin soruşturmadan önce yayımdan çekilmesine yönelik ilgili editörlerin yazıları dikkate alınarak yayımlanan makale ve bölümlerin davacının başkasına ait eseri kendisine ait gibi göstermek iradesini yansıtıp yansıtmadığına yönelik delil ve olguların -gerekirse tanık dinlenerek- değerlendirilmeksizin salt yayınların içeriğine ilişkin değerlendirme yapılarak,

mevcut duruma göre de olayın oluş şekli ve işleniş biçimi ile ağırlık derecesine göre davacının sicilinin olumlu olması ve soruşturmacının da alt ceza uygulanması gerektiğine yönelik görüşü de dikkate alınmaksızın eksik inceleme ve değerlendirmeye dayalı olarak uygulanan üniversite öğretim mesleğinden çıkarma cezasına dair dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığından davacının istinaf başvurusunun kabulüne, davanın reddine ilişkin mahkeme kararının kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacının fiilinin karşılığı olan üniversite öğretim mesleğinden çıkarma cezası ile cezalandırılmasına ilişkin üniversite teklifinin kabul edildiği ve fiilin niteliği itibariyle 2547 sayılı Kanun'un 53/D maddesinin üçüncü paragrafında yer alan hükmün uygulanmayacağı sonucuna varıldığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ Davacının intihal eylemini gerçekleştirdiğinin kabulü ile birlikte; daha önceki çalışmalarının ve sicilinin olumlu olması ve soruşturmacının da alt ceza uygulanması gerektiğine yönelik görüşü dikkate alındığında, davacıya 2547 sayılı Kanunun 53/D maddesi uyarınca bir alt ceza uygulanmaksızın tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığından sonucu itibariyle usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının belirtilen gerekçe ile onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

... Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Alman Dili ve Edebiyatı Bölümünde öğretim üyesi olarak görev yapmakta iken kendi isteği ile emekliye ayrılan davacı hakkında yapılan intihal eylemine ilişkin şikayetler üzerine anılan Üniversitenin Etik Kurulu tarafından yapılan inceleme neticesinde hazırlanan raporda;

davacının 2017 yılında Sosyal Bilimler Dergisinde yayımlanan ... başlığı taşıyan makalesinin Eckart Voland tarafından Zeitschrift für Literaturwissenschaft und Linguistik 146 (2007) isimli dergide 2007 yılında yayımlanan "Virtuelle Welten in realen Gehirnen, Evolutionspsychologische Aspekte des Umgangs mit Medien" isimli makalesi ile birkaç küçük farklılık dışında tamamen aynı olduğu, ayrıca yine davacının 2018 yılında ...

Üniversitesi Balkan Eğitim Araştırmaları adlı uluslararası kitapta yer alan ve yazarlığını yaptığı Zeichhenprozesse bölümünün, Nico Weber editörlüğünde yayımlanmış "Semantik, Lexigographie und Computeranwendungen" isimli kitapta yer alan Johann G.

Juchem isimi yazar tarafından kaleme alınmış kitabın 47-56. sayfaları arasında yer alan "Zeichen, Bedeutung, Objekt Aus Kommunikationssemantischer Sicht" başlıklı bölümüyle bazı küçük farklılıklar dışında aynı olduğu tespitine yer verilmiştir.

Bunun üzerine ... Üniversitesince yapılan soruşturma neticesinde hazırlanan 07/08/2019 tarihli raporda ise; davacının "başkalarının özgün fikirlerini, metotlarını, verilerini veya eserlerini bilimsel kurallara uygun biçimde atıf yapmadan, kısmen veya tamamen kendi eseri gibi göstermek" fiilini işlediğinden bahisle 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 53/b-5 sayılı hükmüne istinaden "Üniversite Öğretim Üyeliğinden Çıkarma" cezasıyla tecziye edilmesi gerektiği, ancak davacının daha önce hiç disiplin cezası almaması dikkate alınarak bir alt ceza olan kademe ilerlemesinin 3 yıl süre ile durdurulması cezası ile tecziye edilmesi kanaatine varıldığı anlaşılmaktadır.

Yüksek Disiplin Kurulu'nun 19/12/2019 tarihli toplantısında ... Üniversitesi'nin davacı hakkındaki teklifi görüşülmüş ve Yüksek Disiplin Kurulunca davacının üniversite öğretim mesleğinden çıkarma cezası ile tecziye edilmesine ilişkin üniversite teklifinin kabulü ile fiilin niteliği itibariyle alt ceza hükmünün uygulanmamasına karar verilmesi üzerine anılan disiplin cezasının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2547 Sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 53/b-5 maddesinde "Üniversite öğretim mesleğinden çıkarma: Akademik bir kadroya bir daha atanmamak üzere üniversite öğretim mesleğinden çıkarmadır. Üniversite öğretim mesleğinden çıkarma cezasını gerektiren fiil, başkalarının özgün fikirlerini, metotlarını, verilerini veya eserlerini bilimsel kurallara uygun biçimde atıf yapmadan kısmen veya tamamen kendi eseri gibi göstermektir." hükmüne.

53/Ç-c maddesinde "Üniversite öğretim mesleğinden çıkarma ve kamu görevinden çıkarma cezaları atamaya yetkili amirin teklifi üzerine Yüksek Disiplin Kurulu kararıyla verilir." hükmüne. 53/D maddesinde de, "Geçmiş hizmetleri sırasındaki çalışmaları olumlu olan veya ödül veya başarı belgesi alanlara verilecek disiplin cezalarında bir derece alt ceza uygulanabilir." düzenlemesine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Takdir yetkisi, temel amacı faaliyetlerinde kamu yararını gerçekleştirmek olan idarenin belli bir konuda karar alıp almama yahut karar alma hususunda birden fazla seçenek arasında seçim yapma serbestisine sahip olması şeklinde tanımlanmaktadır. Anayasa ve İdari Yargılama Usulü Kanununda yer alan, idarenin takdir yetkisini kaldıracak şekilde yargı kararı verilemeyeceği kuralı, takdir yetkisine dayanılarak yapılan işlemlerin yargı denetimi dışında kalacağı anlamına gelmemektedir. Bu sebeple, idarenin takdir yetkisinin hukuka uygun kullanılıp kullanılmadığı, idari yargı mercilerince denetlenmektedir.

2547 sayılı Kanun'da alt ceza uygulanması konusunda idarelere takdir yetkisinin verildiği tartışmasızdır. Ancak bu takdir hakkı kullanılırken, olayın oluş şekli ve işleniş biçimi ile ağırlık derecesine göre alt ceza uygulanıp uygulanmamasına karar verilmesi gerekmektedir. Dolayısıyla, bu takdir hakkının yerinde kullanılıp kullanılmadığının tespitinin Mahkemelerce yapılması gerekmektedir.

Dava dosyasındaki bilgi ve belgelerin incelenmesinden, davacının 2017 yılında Sosyal Bilimler Dergisinde yayımlanan ... başlığı taşıyan makalesi ile 2018 yılında Trakya Üniversitesi Balkan Eğitim Araştırmaları adlı uluslararası kitapta yer alan bölümünde intihal eylemini gerçekleştirdiğinin kabulü ile birlikte; daha önceki çalışmalarının ve sicilinin olumlu olması ve soruşturmacının da alt ceza uygulanması gerektiğine yönelik görüşü dikkate alındığında, davacıya 2547 sayılı Kanunun 53/D maddesi uyarınca bir alt ceza uygulanmaksızın tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmamaktadır.

Temyizen incelenen karar belirtilen gerekçe ile sonucu itibariyle usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

KARŞI OY

(X)-2547 Sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 53/b-5 maddesinde "Üniversite öğretim mesleğinden çıkarma: Akademik bir kadroya bir daha atanmamak üzere üniversite öğretim mesleğinden çıkarmadır. Üniversite öğretim mesleğinden çıkarma cezasını gerektiren fiil, başkalarının özgün fikirlerini, metotlarını, verilerini veya eserlerini bilimsel kurallara uygun biçimde atıf yapmadan kısmen veya tamamen kendi eseri gibi göstermektir." hükmüne.

53/Ç-c maddesinde "Üniversite öğretim mesleğinden çıkarma ve kamu görevinden çıkarma cezaları atamaya yetkili amirin teklifi üzerine Yüksek Disiplin Kurulu kararıyla verilir." hükmüne. 53/D maddesinde de, "Geçmiş hizmetleri sırasındaki çalışmaları olumlu olan veya ödül veya başarı belgesi alanlara verilecek disiplin cezalarında bir derece alt ceza uygulanabilir." hükmüne yer verilmiştir.

2547 sayılı Kanunun 53/D maddesinin idareye alt ceza verilmesi konusunda bir zorunluluk yüklemediği, ilgililerin geçmiş yıllardaki hizmetleri, olumlu çalışmaları ile ödül ve başarıları gözönüne alınarak bir alt cezanın uygulanıp uygulanmaması konusunda takdir yetkisi tanıdığı açıktır.

Uyuşmazlıkta; ... Üniversitesi tarafından yapılan soruşturma neticesinde hazırlanan raporda davacıya alt cezası verilmesi gerektiği kanaatine yer verildiği ancak Yüksek Disiplin Kurulunca fiilin niteliği itibariyle alt ceza hükmünün uygulanmamasına karar verildiği anlaşılmaktadır.

Bu itibarla; davacıya alt ceza verilip verilmeyeceği hususunun dava konusu işlemde değerlendirilip tartışıldığı görülmüş olup; dosyada yer alan bilgi ve belgelerden intihal fiilinin sübuta erdiği sonucuna varıldığından dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle temyize konu Mahkeme kararının bozulması gerektiği görüşüyle çoğunluk kararına katılmıyorum.