Danıştay 8. Daire E.2023/6121 K.2025/7531

... Üretim A.Ş. VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Genel Müdürlüğü VEKİLİ : Av. ...

DAVACI YANINDA MÜDAHİLLER

1- ... Derneği 2- ... Kooperatifi 3- ... Derneği VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU

... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Davacı tarafından, İzmir ili, Seferihisar ilçesi, ..., ..., ... Köyü-Mevkiine ilişkin olarak düzenlenen ... tarihli ... sayılı Jeotermal Kaynaklar ve Doğal Mineralli Sular işletme ruhsatının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararında; dava dosyasındaki bilgi ve belgeler ile bilirkişi raporunun birlikte değerlendirilmesinden, dava konusu ... sayılı Jeotermal Kaynak İşletme Ruhsatı sahasının tamamının Ürkmez Barajı'nın Göl Alanı ile mutlak, kısa, orta ve uzün mesafeli koruma alanlarında kaldığı, dava konusu ruhsat alanının bir kısmının Tahtalı Barajı'nın kısa, orta ve uzun mesafeli koruma alanları ile Tahtalı Barajı'nı besleyen Deliömer Deresi'nin Mutlak Koruma Alanı Sınırları içinde kaldığı, dava konusu etkinliğin toz ve duman çıkaran ve çevreye kimyevi atık bırakan etkinliklerden birisi olduğu,

dava konusu etkinliğin İzmir'in içme suyu barajlarından Ürkmez ve Tahtalı Barajları su toplama alanlarını kirletme potansiyeli içerdiği, dava konusu etkinlikle üretilecek jeotermal akışkanların (su ve buhar olarak) havayı, yüzey suyunu, yeraltı suyunu, toprağı ve dolayısıyla su havzalarını kirletme potansiyeli içermesi nedeniyle kamu yararına uygun olmadığı anlaşıldığından, dava konusu İzmir ili, Seferihisar ilçesi, ..., ..., ...

Köyü-Mevkiine ilişkin olarak düzenlenen ... tarihli ... sayılı Jeotermal Kaynaklar ve Doğal Mineralli Sular işletme ruhsatında hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu, ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI

Davalı tarafından; davanın yasal süresi içinde açılmadığı, davanın süreaşımı yönünden reddi gerektiği, İzmir Valiliği tarafından 03/04/2020 tarihinde davacıdan değerlendirme talep edildiği, dava konusu işlemlerden en geç yazı tarihinde haberdar olduğu, jeotermal kaynak arama ve işletme ruhsatı düzenlenebilecek alanların MTA tarafından belirlendiği ve sonrasında belirtilen koordinatlar için ruhsatlar düzenlendiği, değişiklik yapma hususunda yetkileri bulunmadığı,

bilirkişi raporunun hatalı, eksik ve bilimsel olarak hükme esas olmayacak nitelikteki kısımlarına ve hukuki değerlendirmelere dayalı olarak kurulan mahkeme kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

Davalı yanında müdahil tarafından; davanın süresinde açılmadığı, davacının dava konusu işletme ruhsatından bilgisi olduğu ve ruhsat sahasında yürütülen ve yürütülmesi planlanan faaliyetlerden çok önceden haberdar olduğu, bu nedenle davanın süre aşımından reddi gerektiği, dava dilekçesinde bahsi geçen ... kuyusunun işletme ruhsatı kendilerine devredilmeden önce MTA tarafından açıldığı ve hiçbir zaman kullanılmadığı, bilirkişi raporunun teknik ve bilimsel gerçeklikten uzak, bir çok hata ve çelişki barındırdığı, bu nedenle mahkeme kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI

Davacı tarafından istemin reddi gerektiği savunulmakta olup, davacı yanında müdahiller tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ

Temyiz istemlerinin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Dava, İzmir ili, Seferihisar ilçesi, ..., .., ... Köyü-Mevkiine ilişkin olarak düzenlenen ... tarihli ... sayılı Jeotermal Kaynaklar ve Doğal Mineralli Sular işletme ruhsatının iptali istemiyle açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 7. maddesinde; " Dava açma süresi, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve idare mahkemelerinde altmış ve vergi mahkemelerinde otuz gündür. Bu süreler; a) İdari uyuşmazlıklarda; yazılı bildirimin yapıldığı,...tarihi izleyen günden başlar." düzenlemesi, 11. maddesinde.

"İlgililer tarafından idari dava açılmadan önce, idari işlemin kaldırılması, geri alınması değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılması üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan, idari dava açma süresi içinde istenebilir. Bu başvurma, işlemeye başlamış olan idari dava açma süresini durdurur. Altmış gün içinde bir cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır.

İsteğin reddedilmesi veya reddedilmiş sayılması halinde dava açma süresi yeniden işlemeye başlar ve başvurma tarihine kadar geçmiş süre de hesaba katılır." düzenlemesi, 12. maddesinde de ;"İlgililer haklarını ihlal eden bir idari işlem dolayısıyla Danıştaya ve idare ve vergi mahkemelerine doğrudan doğruya tam yargı davası veya iptal ve tam yargı davalarını birlikte açabilecekleri gibi ilk önce iptal davası açarak bu davanın karara bağlanması üzerine,

bu husustaki kararın veya kanun yollarına başvurulması halinde verilecek kararın tebliği veya bir işlemin icrası sebebiyle doğan zararlardan dolayı icra tarihinden itibaren dava süresi içinde tam yargı davası açabilirler. Bu halde de ilgililerin 11 nci madde uyarınca idareye başvurma hakları saklıdır. " düzenlemesi bulunmaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 'İlk inceleme üzerine verilecek karar' başlıklı 15. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde, süre aşımı yönünden yapılan incelemede Kanuna aykırılık görülürse davanın reddine karar verileceği hususları hüküm altına alınmıştır. İlk incelemeye ilişkin hususların yargılamanın her aşamasında göz önünde tutulması ve buna göre karar verilmesi kanuni bir zorunluluktur.

İdari davalarda dava açma süresinin başlangıç tarihi idari işlemin tebliğ, yayın veya ilan tarihidir. Ancak, yasada öngörülen bu durumların söz konusu olmadığı hallerde, davacının dava konusu işlemi öğrenme tarihinin iyiniyet kuralları çerçevesinde, olayın özelliği ve niteliği gözönünde tutulmak suretiyle yargı organınca belirleneceği kuşkusuzdur. Başka bir anlatımla, yazılı bildirimle ilgililerin idari davaya konu edecekleri işlemden haberdar olmaları amaçlanmış olduğundan, yazılı bildirimin bulunmadığı hallerde dava açma süresinin, ilgililerin işlemden haberdar oldukları tarihten itibaren hesaplanması gerekmektedir.

Dava dosyasının incelenmesinden; İzmir ili, Seferihisar ilçesi, ..., ..., ... Köyü Mevkiine ilişkin düzenlenen ... tarihli ... sayılı Jeotermal Kaynaklar ve Doğal Mineralli Sular işletme ruhsatının iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı, olayda MTA tarafından bulunan söz konusu jeotermal alan için ihale yapıldığı, ihale sonrasında MTA ile davalı yanında müdahil ... Elektrik Üretim A.Ş. arasında ... tarihinde sözleşme imzalandığı ve İzmir İl Özel İdaresi tarafından, söz konusu jeotermal alan için davalı yanında müdahil adına ... tarih ve ... ruhsat numaralı jeotermal kaynaklar ve doğal mineralli sular işletme ruhsatının düzenlendiği anlaşılmaktadır.

Dosyada yer alan bilgi ve belgeler incelendiğinde, davacı İzmir Büyükşehir Belediyesi İzmir Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Emlak ve İstimlak Dairesi Başkanlığı Harita ve Yeraltı Tesisleri Şube Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı yazısı ile davalı yanında müdahil Karen Kahramanmaraş Elektrik Üretim A.Ş. tarafından işletilen ... işletme ruhsat numaralı jeotermal kaynaklar ve doğal mineralli sular işletme ruhsatlı alan içinde jeotermal kaynak arama sondajı (ilave sondajlar) projesine ilişkin kurum görüşünün İzmir Valiliği'ne bildirildiği,

yine dava dosyasında bulunan davacı tarafın ... tarih ve ... sayılı yazıları ile davalı yanında müdahil tarafından işletilen ... nolu jeotermal işletme ruhsat sahasında, MTA tarafından 2011 yılında açılan ... isimli jeotermal kaynak kuyusunun sera ısıtmasında kullanılmasına ilişkin kurum görüşünün İzmir Valiliği'ne bildirildiği anlaşıldığından, davacının İzmir ili, Seferihisar ilçesi, ..., ..., ...

Köyü-Mevkiine ilişkin olarak düzenlenen ... tarihli ... sayılı Jeotermal Kaynaklar ve Doğal Mineralli Sular işletme ruhsatından ve ruhsat sahasından davacının en geç 29/04/2020 tarihinde haberdar olduğu, dolayısıyla dava konusu işleme karşı bu tarihten itibaren 60 (altmış) gün içinde ve son gün olan 28/06/2020 tarihine kadar dava açması gerekirken, bu tarihten çok sonra 25/08/2021 tarihinde açılan davanın, süresinde olmadığı anlaşıldığından, davanın süre aşımı yönünden reddi gerekirken işin esasına geçilerek verilen kararda hukuka uygunluk bulunmamaktadır.

Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yönündeki kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARŞI OY

(X)- Dava; davacı tarafından, İzmir ili, Seferihisar ilçesi, ..., ..., ... Köyü-Mevkiine ilişkin olarak düzenlenen ... tarihli ... sayılı Jeotermal Kaynaklar ve Doğal Mineralli Sular işletme ruhsatının iptali istemiyle açılmıştır. Dava konusu olayda süre aşımı bulunmadığı, işin esasının incelenmesi gerektiği görüşüyle çoğunluk kararına katılmıyorum.