Danıştay 8. Daire E.2023/6203 K.2025/7492

Dava konusu istem: Milli Savunma Üniversitesi Deniz Astsubay Meslek Yüksekokulu bünyesinde sözleşmeli sivil öğretim görevlisi olarak görev yapan davacı tarafından, sözleşmesinin yenilenmemesine ilişkin işlemin iptali ile statü dışında yoksun kaldığı parasal ve özlük haklarının işlem tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmektedir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ....

İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacının görev süresinin uzatılmamasının salt takdir hakkına dayandırıldığı, davacının görevinde başarısız olduğundan, hizmetine ihtiyaç duyulmadığından veya olumsuz bir durumundan bahsedilmediği gibi bu hususlara ilişkin herhangi bir bilgi veya belgenin de dosyaya sunulmadığı davacının görev süresinin uzatılması talebinin Deniz Astsubay Meslek Yüksekokulu Müdürü tarafından uygun görülmesi ve Milli Savunma Üniversitesi Rektörlüğü tarafından davacının iki yıl süre ile yeniden atanmasının teklif edilmesi edilmesi karşısında,

davalı idare tarafından davacının görev süresinin uzatılmamasına ilişkin somut herhangi bir gerekçenin ortaya konulamadığı davalı idarenin takdir yetkisini kamu yararı ile hizmetin gerekleri doğrultusunda objektif olarak kullandığından bahsedilemeyeceğinden davacının görev süresinin uzatılmamasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline, dava konusu işlem sebebiyle davacının yoksun kaldığı tüm parasal ve özlük haklarının, her birinin ödenmesi gerektiği tarihten itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ....

İdari Dava Dairesince; askerlik mesleğinin yüksek derecede düzen ve disiplin isteyen, emir ve direktiflere mutlak olarak itaat gerektiren bir meslek olmasının yanında; tam güvene dayalı olarak görev yapmanın olmazsa olmaz şart olduğu hususu da nazara alındığında, devletin egemenlik yetkilerini doğrudan veya dolaylı kullanan veya kamu otoritelerinin genel menfaatini korumaktan sorumlu, devlete özel bir sadakat ilişkisiyle bağlı olan Türk Silahlı Kuvvetleri bünyesinde görev yapanlar yönünden özlük ve parasal haklar dışında, devletin daha geniş takdir yetkisine sahip olduğunun kabulü gerekeceği, buna istinaden,

Milli Savunma Üniversitesi bünyesinde ders vermekle görevli sözleşmeli sivil öğretim görevlisi olan davacının, sözleşme süresi sonunda sözleşmesinin yenilenip yenilenmemesi konusunda idareye tanınan takdir yetkisi kapsamında tesis edilen işlemin, kamu yararına ve hizmet gereklerine aykırı olmadığı anlaşıldığından, aksi yönde verilen İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun kabulü ile, ...

İdare Mahkemesinin kararının kaldırılmasına, davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, dava konusu işlemin hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra ve dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı. 18/11/2011 tarihinden itibaren Deniz Astsubay Meslek Yüksekokulu bünyesinde sözleşmeli sivil öğretim görevlisi olarak görev yapmış, 17/11/2020 tarihi itibariyle de sözleşme süresi sona ermiştir. Davacı tarafından sözleşme süresi henüz dolmadan sözleşmesinin uzatılması istemiyle idareye başvuru yapılmıştır.

Deniz Astsubay Meslek Yüksekokulu Müdürü tarafından, Görev Süresinin Uzatılmasını Talep Eden Personel Listesinin davacıya ait bölümüne "Uygundur" notu düşülerek anılan liste ... tarih ve E... sayılı yazı ile birlikte Milli Savunma Üniversitesi Personel Daire Başkanlığına gönderilmiştir.

Milli Savunma Üniversitesi Personel Daire Başkanlığı tarafından hazırlanan Yeniden Atamaları Teklif Edilen Öğretim Görevlileri Listesinin davacıya ait bölümünde ise, "18/11/2020'den itibaren 2 (iki) yıl süre ile yeniden atanması" hususu belirtilmiş ve Personel Genel Müdürlüğüne gönderilen ... tarih ve E... sayılı Rektörlük yazısıyla davacının 2 (iki) yıl süre ile yeniden atanması teklif edilmiştir.

Ancak, Personel Genel Müdürlüğünün ... tarih ve E... sayılı yazısı ile davacının görev süresinin uzatılmadığı bildirilmiş ve durum davacıya 09/11/2020 tarihli yazı ile tebliğ edilmiştir. Bakılan dava; davacının sözleşmesinin yenilenmemesine ilişkin işlemin iptali ile statü dışında yoksun kaldığı parasal ve özlük haklarının işlem tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

4752 sayılı Astsubay Meslek Yüksek Okulları Kanunu'nun "Öğretim görevlileri" başlıklı 20. maddesinde.

"Astsubay meslek yüksek okullarında bu Kanun uyarınca atanmış öğretim üyesi bulunmayan dersler ile öğretim programlarında ortak zorunlu ders olarak yer alan veya konu kapsamı itibarıyla öğretim elemanında mesleki tecrübe ve ihtisas gerektiren teorik ve uygulamalı dersler için, ilgili bilim dalında eğitim ve öğretim görmüş veya mesleki tecrübe ve bilimsel yayınları ile tanınmış asker veya sivil kişiler görevlendirilebilirler.

Asker öğretim görevlileri 926 sayılı Kanuna göre atama veya geçici görevli olarak, sivil öğretim görevlileri ise Rektörün teklifi üzerine Millî Savunma Bakanının onayı ile boş öğretim görevlisi kadrolarına atanabilir veya sözleşmeli olarak çalıştırılabilirler. Eğitim ve öğretimi destekleyici uygulama ve planlama faaliyetlerinde çalıştırılacak öğretim görevlilerine ders yükü verilmez." kuralı düzenlenmiştir.

20/12/2017 tarih ve 30276 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Savunma Üniversitesi Akademik Personelin Seçimi, Atanması, Görevleri ve Görevde Yükseltilmesi Yönetmeliği'nin "Öğretim görevlileri" başlıklı 11. maddesinin 9. fıkrasında ise, "Askeri öğretim görevlileri tayinle veya geçici görevli, sivil öğretim görevlileri ise iki yıl için Rektörün teklifi üzerine Bakan onayı ile atanırlar. Süreli olarak atanan sivil öğretim görevlileri atama süresi sonunda görevleri kendiliğinden sona erer. Bunların aynı yöntemle yeniden atanmaları mümkündür." hükmü yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda yer verilen düzenlemeler uyarınca Milli Savunma Üniversitesi bünyesinde istihdam edilecek sivil öğretim görevlilerinin görev süresinin uzatılması noktasında idarenin takdir hakkı bulunmakla birlikte, bu yetkinin sınırsız, soyut ve mutlak nitelikte olmadığı ve ancak kamu yararı ve hizmet gerekleri gözetilerek kullanılabileceği, belirtilen unsurlara uyulmaksızın kullanıldığının yargı yerlerince saptanması halinde ise, idari işlemin sebep ve amaç yönlerinden hukuka aykırılığı nedeniyle iptalinin gerekeceği yerleşik yargısal içtihatlardandır.

İdare hukukunda benimsenmiş bu prensiple idarenin işlemlerinde keyfiliğin, subjektifliğin önlenmesinin ve bu suretle kamu görevlilerinin daha rahat, güvenli bir statüde hizmet vermelerinin amaçlandığı şüphesizdir.

Bu bakımdan görev süresinin uzatılmamasına ilişkin işlemin sebeplerinin de yukarıda anılan hususlar dahilinde değerlendirilmesi, yapılacak değerIendirmede kamu yararı, hizmet gerekleri gibi kriterlerin yanı sıra ilgilinin görevinde başarılı olmadığının, hizmetine ihtiyaç duyulmadığının veya görev süresinin uzatılmamasını gerektirir olumsuz durumun mevcut olduğunun somut bilgi ve belge ile tespitinin gerektiği de açıktır.

Uyuşmazlık konusu olay yukarıdaki mevzuat hükümleri ışığında değerlendirildiğinde, yükseköğretim hizmetinin niteliği gereği kamu hizmeti olduğu, davacı ile davalı idare arasındaki istihdam ilişkisinin, davalı idarenin kamu hizmetini yürüten bir kamu tüzel kişisi olması ve davacının da kamu hizmetinin yürütülmesinde görev alması nedeniyle idare hukuku alanında bulunduğu,

dolayısıyla davacının sözleşmesinin yenilenmeme nedenlerinin yükseköğretim hizmetinin sürekliliği esas alınarak bu alanda istihdam edilen öğretim üyesinin verimliliğini, çalışma güven ve huzurunu olumsuz etkilemeyecek, yürütülen hizmetin niteliğine uymayan öznel değerlendirmelere neden olmayacak kurallara dayanması gerektiği ve Milli Savunma Üniversitesi bünyesinde görevlendirilen sivil akademik personelin mesleki güvencelerinin Anayasa ve 2547 sayılı Kanun hükümleri uyarınca Devlet üniversitelerindeki akademik personel ile aynı yönde olduğu açıktır.

Olayda; davacının 18/11/2011 tarihinden itibaren Deniz Astsubay Meslek Yüksekokulu

bünyesinde sivil öğretim görevlisi olarak görev yaptığı ve 17/11/2020 tarihinde sona erecek olan görev süresinin uzatılmasını istediği, söz konusu talebin Deniz Astsubay Meslek Yüksekokulu Müdürü tarafından uygun görülerek Milli Savunma Üniversitesi Personel Daire Başkanlığına bildirildiği, Milli Savunma Üniversitesi Personel Daire Başkanlığı tarafından da davacının iki yıl süre ile yeniden atanmasının istenildiği ve ... tarih ve E... sayılı Rektörlük yazısıyla davacının iki yıl süre ile yeniden atanmasının teklif edildiği, ancak davalı idarenin ... tarih ve E... sayılı yazısı ile davacının görev süresinin uzatılmadığının bildirildiği görülmektedir.

Davalı idarenin savunma dilekçesi incelendiğinde; davacının görev süresinin uzatılmamasının salt takdir hakkına dayandırıldığı, davacının görevinde başarısız olduğundan, hizmetine ihtiyaç duyulmadığından veya olumsuz bir durumundan bahsedilmediği gibi bu hususlara ilişkin herhangi bir bilgi veya belgenin de dosyaya sunulmadığı görülmektedir.

Buna göre, davacının görev süresinin uzatılması talebinin Deniz Astsubay Meslek Yüksekokulu Müdürü tarafından uygun görülmesi ve Milli Savunma Üniversitesi Rektörlüğü tarafından davacının iki yıl süre ile yeniden atanmasının teklif edilmesi edilmesi karşısında, davalı idare tarafından davacının görev süresinin uzatılmamasına ilişkin somut herhangi bir gerekçenin ortaya konulamadığı anlaşılmaktadır.

Bu durumda, davalı idarenin takdir yetkisini kamu yararı ile hizmetin gerekleri doğrultusunda objektif olarak kullandığından bahsedilemeyeceğinden davacının görev süresinin uzatılmamasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık görülmemiştir.

Öte yandan, Anayasanın 125. maddesinin son fıkrasında; idarelerin kendi eylem ve işlemlerinden dolayı doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu belirtildiğinden hukuka aykırılığı saptanan dava konusu işlem sebebiyle davacının yoksun kaldığı tüm parasal ve özlük haklarının, her birinin işlem tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte davalı idare tarafından davacıya ödenmesi gerekmektedir.

Bu itibarla, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARŞI OY

(X)-İdareye; sözleşmeli personel çalıştırıp çalıştırmama veya sözleşmesi sona eren bir personelin sözleşmesini yenileyip yenilememe konusunda takdir hakkı tanındığında tartışma bulunmamakta, takdir hakkının kamu yararı ve hizmet gerekleri doğrultusunda kullanılacağı hususu ise yargısal içtihatlarla istikrarlı şekilde gözetilmektedir.

Kimi hukuk yazınında ve yargı kararlarında; idarenin sözleşme yenilememe yönünde tesis ettiği işlemler ile devam eden bir sözleşmenin feshine yönelik işlemler arasındaki nitelik farkı gözetilmeksizin, sözleşme yenilememe işlemlerinde de idarenin kullandığı takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun kullanıldığının, idarece ispat edilmesi yani somut delillerle ortaya konulması gerektiği ifade edilmektedir.

Oysa, devam eden bir sözleşmenin feshi işleminde idarenin, feshin haklılığını ispat etmek diğer bir anlatımla sözleşmenin niçin feshedildiğini somut gerekçelerle ortaya koymak zorunluluğu bulunmasına karşın, süresi bitmiş bir sözleşmenin yenilenmemesi konusunda idareye ispat külfeti yüklemek yani sözleşmenin niçin yenilenmediğinin somut gerekçelerle ortaya konulmasını beklemek ya da mahkeme kararlarıyla idareyi sözleşme yenilemeye zorlamak, kanun koyucunun idareye tanıdığı takdir yetkisini büsbütün ortadan kaldırma,

her nasılsa bir defa sözleşme imzalayan bir kişinin disipliner sonuç doğuran bir eylemde bulunmadığı ve bu eylemin soruşturma raporuyla tespit edilmediği sürece sözleşmesinin yargı kararıyla mütemadiyen yenilenmesini sağlama sonucunu doğuracaktır.

Öte yandan sözleşme ilişkisinin başlangıcında ilgililer tarafından sözleşmenin süreli olduğu ve sürenin bitiminde kendiliğinden ortadan kalkacağı bilinmekte olup, sözleşmesinin devamı konusunda haklı bir beklenti oluştuğundan da söz edilemez. Yapılan açıklamalar çerçevesinde, davacının süresi biten sözleşmesinin uzatılmaması şeklinde tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık görmediğimizden temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bu gerekçe ile onanması gerektiği görüşüyle aksi yönde oluşan çoğunluk kararına katılmıyoruz. Dava konusu işlemin hukuka uygun olması nedeniyle davacının parasal hak kayıplarının ödenmesi isteminin de reddi gerektiği açıktır.