Danıştay 8. Daire E.2023/6662 K.2025/3107

Emlak Turizm Emlak İnşaat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU

... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından; izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında yolcu taşımacılığında kullanıldığı gerekçesiyle ... plakalı aracının 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2. maddesinin 3. fıkrasının (b) bendi uyarınca 30 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin Kocaeli Trafik Denetleme Şube Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: .... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacı vekilinin 08/11/2022 tarihli ek beyan dilekçesi ve eklerinin incelenmesinden; davaya konu aracın da içinde bulunduğu 5 araç için 2022/2023 Eğitim Öğretim Yılında (12/09/2022-17/06/2023) öğrencilere sorulduğunda beyan ettikleri ...

Anadolu Lisesine öğrenci taşıma işi yapmak üzere 18/10/2022 tarihli onay belgesi düzenlendiği, verilen onay üzerine de UKOME Şube Müdürlüğünden 20/10/2022 veriliş tarihli okul servis aracı taşıma ve güzergah izin belgesinin temin edildiğinin görüldüğü,

2918 sayılı Kanunun Ek 2. maddesinin düzenlenme amacının ilgili belediye hudutları dahilinde, izinsiz yolcu taşımacılığını ve alınan izin belgesinin kapsamı dışında yolcu taşımacılığının engellenmesi olduğu davacının ise, dosyada mevcut 18/10/2022 tarihli onay belgesi göz önüne alınarak en azından 12/09/2022 tarihinde okul servis aracı taşıma güzergah izin belgesi almak için işlemlere başladığının kabulü gerektiği ve nihayetinde okul servis aracı taşıma güzergah izin belgesi verildiği görüldüğünden, tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, 14/09/2022 tarihinde saat 08:16 sıralarında İzmit ilçesi, ... caddesi, ... okulu önünde yapılan trafik denetim ve kontrollerinde davaya konu ... plakalı ticari otobüsün durdurulduğu, kamera görüntüsü alınarak araç sürücüsü ve araç içerisindeki öğrencilere sorulduğunda, İzmit ilçesinden çeşitli ikametlerinden öğrencileri alarak öğrenci servisi yaptığı anlaşıldığı, ancak tespit tutanağı tutulmadığı, davaya konu araç ile izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında yolcu taşıdığı gerekçesiyle trafik idari para cezası ile davaya konu aracın 30 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin işlemin tesis edildiği,

işlemin mevzuata uygun olduğu, bir aracın öğrenci servis taşıyabilmesi için UKOME Şube Müdürlüğünden öğrenci servis izni alınması gerektiği, izin belgesi olmadan taşımacılık yapılamayacağı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, Kocaeli Büyükşehir Belediyesi tarafından verilen P plaka ile aracın kullanıldığı, Kocaeli il sınırları dahilinde yolcu taşımacılığı yaptığı, servis çalışma ruhsatının bulunduğu, kanunen yolcu taşımacılığında hak sahibi olan bir plakanın, kanunlara aykırı olarak yolcu taşıdığı iddiası ile trafikten men edilmesinin hukuka aykırı olduğu, 08/11/2022 tarihli ek beyan dilekçesi ekinde ibraz edildiği üzere ilgili aracın öğrenci taşıma izin belgesinin bulunduğu,

öğrenci servis taşımacılığı için okullardan gerekli olurların alınarak kaymakamlık ve il milli eğitim müdürlüklerine durumun bildirilmesinin gerektiği, bu süreci takiben kaymakamlığın ilgili belediye ve servis odalarına üst yazı gönderilmesinin akabinde servis firmalarının istenen diğer belgeleri ekleyerek ilgili belediyeye müracaat ettiği, bu işlemlerin en az bir buçuk ay sürdüğü, bu işlemlere 12/09/2022 tarihinde başlanıldığı, ancak ilgili belediyeden 20/10/2022 tarihinde onay alınabildiği, işlemler yapılırken tespit tutanağının bulunmadığı belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

14/09/2022 tarihinde İzmit ilçesi, ... caddesi, ... Okulu önünde yapılan kontroller esnasında davaya konu ... plakalı araç ile izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında yolcu taşımacılığı yapıldığının tespit edildiği, bu tespit uyarınca davaya konu aracın 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2. maddesinin 3. fıkrasının (b) bendi uyarınca 30 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin Kocaeli Trafik Denetleme Şube Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işleminin tesis edildiği ve iş bu işlemin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 18/10/2018 tarih ve 7148 sayılı Kanun'un 26. maddesi ile değişik Ek 2. maddesinde; "Araçlarını motorlu araç tescil belgesinde gösterilen maksadın dışında kullananlar ile sürülmesine izin veren araç sahiplerine 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır. (Mülga cümle:21/2/2019-7166/5 md.)(…)

(Ek fıkra:21/2/2019-7166/5 md.) Ayrıca, araç on beş gün süre ile trafikten menedilir.

10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgili belediyeden;

a) Çalışma izni/ruhsatı almadan,

b) Alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında,

c) Alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergâh dışında

belediye sınırları dâhilinde yolcu taşımak yasaktır. Bu fıkranın (a) bendine uymayanlara 5.010 Türk lirası, (b) bendine uymayanlara 2.018 Türk lirası, (c) bendine uymayanlara 1.002 Türk lirası idari para cezası verilir. Fiilin işlendiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde tekerrürü hâlinde, bu fıkrada yer alan idari para cezaları iki kat olarak uygulanır.

İşleteni veya sahibi, sürücüsünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın aracın bu maddenin üçüncü fıkrasına aykırı olarak kullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddenin üçüncü fıkrasının;

a) (a) bendinin ihlali hâlinde altmış gün,

b) (b) bendinin ihlali hâlinde otuz gün,

c) (c) bendinin ihlali hâlinde ise on beş gün süreyle trafikten menedilir.

İlgili belediye tarafından tahdit veya tahsis kapsamına alınmış ve bu kapsamda verilmiş çalışma izninin/ruhsatının süresi bittiği hâlde, belediye sınırları dâhilinde yolcu taşıyan kişiye 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır ve eksikliği giderilinceye kadar araç trafikten menedilir.

Ayırıcı işareti bulunmayan üçüncü fıkra kapsamındaki araçlardan taşımacılık hizmeti alanlara da 334 Türk lirası idari para cezası uygulanır." düzenlemesi yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri uyarınca, idarenin denetim yaptığı sırada; araç sahipleri/araç sürücülerinin kullandıkları araçlar için gerekli olan ve yetkili makamlardan aldıkları izin/ruhsat gibi belgeleri denetim görevlilerine ibraz etmeleri gerekmektedir.

Başka bir ifadeyle söz konusu belgelerin denetim ve işlem tarihinde düzenlenmiş bulunması gerekmekte olup, daha sonra temin edilen izin/ruhsat gibi belgeler, tesis edilen işlemleri hukuka aykırı hale getirmeyecektir. Bu durumun tek istisnası, araç sahipleri/araç sürücüleri tarafından işlem tarihinden önce izin/ruhsat için ilgili belediyeye başvuru yapılmış olmasıdır.

Nitekim denetim tarihine kadar gerekli belgeleri almaksızın taşımacılık hizmeti verenlerin, eğer denetim olmasa idi izinsiz faaliyeti devam ettirebilecekleri, böylece izin almak suretiyle faaliyette bulunanların katlandıkları mali, idari ve toplumsal sorumluluklara katlanmayarak kamu düzenini ve trafik güvenliğini bozmalarının yanında haksız rekabete yol açacakları açıktır.

Dosyanın incelenmesinden; 14/09/2022 tarihinde davacıya ait araç ile öğrenci servis taşımacılığı yapıldığının tespit edildiği, denetimde görevlilere bu taşımacılığa ilişkin güzergah izin belgesi ibraz edilmediği anlaşılmıştır.

Mahkeme kararında, davaya konu aracın, denetim tarihi itibariyle "Okul Servis Aracı Taşıma ve Güzergah İzin Belgesi" bulunmamakla birlikte, dosyada mevcut 18/10/2022 tarihli onay belgesi göz önüne alınarak en azından 12/09/2022 tarihinde okul servis aracı taşıma güzergah izin belgesi almak için işlemlere başladığının kabulü gerektiği ve nihayetinde okul servis aracı taşıma güzergah izin belgesi verildiği belirtilerek dava konusu işlemin iptaline karar verilmişse de, dosyaya sunulan güzergah izin belgesinin 20/10/2022 tarihli ve son geçerlilik tarihinin ise 30/06/2023 olduğu,

gerekli iznin dava konusu 14/09/2022 tarihli işlemden sonra alındığı görülmüştür. Davacının güzergah izin belgesine, işlemden önce başvuru yaptığı iddiasına, dosyada başvuruya ve başvuru tarihine ilişkin bir belge sunulmadığı görüldüğünden itibar edilmemiştir.

Bu durumda, davacının dava konusu işlem tesis edildiğinde öğrenci servis taşımacılığına ilişkin geçerli izin belgesi bulunmadığı anlaşıldığından, dava konusu trafikten men işleminde hukuka aykırılık görülmemiştir. Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.