Danıştay 8. Daire E.2023/6800 K.2024/3129

Dava konusu istem: Eskişehir Teknik Üniversitesi Rektörlüğü bünyesinde ÖYP kadrosunda araştırma görevlisi unvanı ile doktora öğrencisi olarak görev yapan davacı tarafından, lisansüstü öğreniminde azami süreyi doldurduğundan bahisle ilişiğinin kesilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı davalı idare işlemi ile bu işleme karşı yaptığı itirazın reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı davalı idare işleminin iptali ve yoksun kaldığı maddi ve özlük haklarının dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile. 11/09/2012 tarihinde bütünleşik doktora programına başlayan ve aynı zamanda araştırma görevlisi olarak görev yapmakta olan davacının, lisansüstü öğreniminde azami süreyi aştığından bahisle 29/11/2019 tarihi itibarıyla ilişiğinin kesileceğinin bildirildiği, 2547 sayılı Kanun'un Geçici 67. maddesinin yürürlüğe girdiği 26/11/2014 tarihinde davacının doktora öğrencisi olduğu,

Geçici 67. madde uyarınca, araştırma görevlisi olarak görev yapsın veya yapmasın, maddenin yürürlüğe girdiği tarihte yükseköğretim kurumlarında kayıtlı olan tüm lisansüstü öğrencilerinin azami eğitim sürelerinin hesaplanmasında daha önceki öğrenim sürelerinin dikkate alınmaması gerektiği, doktora eğitim süresinin başlangıcının Geçici 67. maddenin yürürlüğe girdiği 26/11/2014 tarihi olarak kabul edilmesi gerektiği, davacının doktora programında azami eğitim süresinin henüz dolmadığından,

azami süre içerisinde doktora programını başarı ile tamamlayamadığından bahisle araştırma görevlisi kadrosu ile ilişiğinin kesilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 125. maddesi uyarınca, dava konusu işlem nedeniyle yoksun kalınan parasal hakların iptal davasının açıldığı 22/01/2020 tarihinden itibaren hesaplanacak yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile; istinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin anılan kararının Danıştay Sekizinci Dairesi'nin 24/02/2023 tarih ve E:2021/512, K:2023/854 sayılı kararı ile bozulmuştur.

... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile bozma kararına uyularak; istisnai bir program olan ÖYP kapsamında, Öğretim Üyesi Yetiştirme Programına İlişkin Usul ve Esaslara tabi olarak atanan araştırma görevlilerinin, lisansüstü eğitim nedeniyle öğrencilikte azami bulunma süreleri ile araştırma görevliliği kadrosunda bulunma sürelerinin farklı şekilde değerlendirilmesi gerektiği, ÖYP kapsamında atanan araştırma görevlilerinin,

Öğretim Üyesi Yetiştirme Programına İlişkin Usul ve Esaslar'ın 10. maddesinin 2. fıkrası uyarınca Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği gereğince azami süre içinde çalışmalarını tamamlayamamaları nedeniyle kadrolarıyla ilişiklerinin kesilmesinin, kadronun amacı dışında uzun sürelerle kullanılmasının engellenmesi, kaynaklardan etkin ve verimli şekilde faydalanılması amacı taşıdığı,

aksinin kabul edilmesi durumunda, bu kapsamdaki araştırma görevlilerinin, lisansüstü eğitimde başarısızlıklarının ödüllendirilmesine yol açacağı, 2547 sayılı Kanun'un Geçici 67. maddesinin, yükseköğretim kurumlarında kayıtlı olan öğrenciler bakımından azami sürelerin hesaplanması için öngörülen bir düzenleme olup, araştırma görevlisi kadrolarında azami bulunma sürelerinin hesaplanmasında uygulanması mümkün olmadığından, tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davalı idarenin istinaf isteminin kabulü ile Mahkeme kararının kaldırılmasına ve davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, 11/09/2012 tarihinde bütünleşik doktora programına kayıt yaptırdığı, azami öğrenim süresinin hesaplanmasında, 06/02/2013 tarih ve 28551 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelikle yapılan değişikle getirilen "dokuz yıl" düzenlemesinin uygulanması gerektiği, buna göre azami öğrenim süresinin bitiş tarihinin 11/09/2021 tarihi olduğu, ancak dava konusu işlemlerle "azami süre içerisinde çalışmasını tamamlamadığı" gerekçesiyle 10/12/2019 tarihinde ilişiğinin kesildiği,

doktora savunma süresinde verilen gerekçesiz düzeltmeler ve akabinde tesis edilen başarısız sayılma işleminin yargı kararı ile iptal edilerek kesinleştiği, 24/03/2021 tarihinde doktora diplomasını aldığı, azami süresi içerisinde doktorasını başarıyla tamamladığı, emsal başka bir davada da iptal kararı verildiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, davacının azami sürede eğitimini tamamlayamadığı, 2547 sayılı Kanun'un Geçici 67. maddesinin kadroda bulunma süresinde uygulanamayacağı, dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NİN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:

MADDİ OLAY

Eskişehir Teknik Üniversitesi Rektörlüğü bünyesinde ÖYP kadrosunda araştırma görevlisi unvanı ile doktora öğrencisi olarak görev yapan davacı tarafından, lisansüstü öğreniminde azami süreyi doldurduğundan bahisle ilişiğinin kesilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı davalı idare işlemi ile bu işleme karşı yaptığı itirazın reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı davalı idare işleminin iptali ve yoksun kaldığı maddi ve özlük haklarının dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 44. maddesinin (c) fıkrasında 19/11/2014 tarih ve 6569 sayılı Kanun'un 28. maddesiyle yapılan değişiklik ile, ''Öğrenciler, bir yıl süreli yabancı dil hazırlık sınıfı hariç, kayıt olduğu programa ilişkin derslerin verildiği dönemden başlamak üzere, her dönem için kayıt yaptırıp yaptırmadığına bakılmaksızın öğrenim süresi iki yıl olan önlisans programlarını azami dört yıl, öğrenim süresi dört yıl olan lisans programlarını azami yedi yıl, öğrenim süresi beş yıl olan lisans programlarını azami sekiz yıl, öğrenim süresi altı yıl olan lisans programlarını azami dokuz yıl içinde tamamlamak zorundadırlar.

Hazırlık eğitim süresi azami iki yıldır. Azami süreler içinde katkı payı veya öğrenim ücretinin ödenmemesi ile kayıt yenilenmemesi nedeniyle öğrencilerin ilişikleri kesilmez. Ancak üniversite yetkili kurullarının kararı ve Yükseköğretim Kurulunun onayı ile dört yıl üst üste katkı payı veya öğrenim ücretinin ödenmemesi ile kayıt yenilenmemesi nedeniyle öğrencilerin ilişikleri kesilebilir.

Yatay geçiş ve çift ana dal eğitiminin usul ve esasları ile azami öğrenim süreleri, lisansüstü eğitim usul ve esasları ile öğrenim süreleri Yükseköğretim Kurulu tarafından çıkarılan yönetmelikle belirlenir." düzenlemesine, 26/11/2014 tarih ve 29187 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 6569 sayılı Kanun'un 32. maddesi ile 2547 sayılı Kanun'a eklenen Geçici 67. madde ile; ''Bu maddenin yürürlüğe

girdiği tarihte yükseköğretim kurumlarında kayıtlı olan öğrenciler bakımından azami sürelerin hesaplanmasında, daha önceki öğrenim süreleri dikkate alınmaz.'' düzenlemesine yer verilmiştir.

01/07/1996 tarih ve 22683 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nin 19/08/2003 tarih ve 25204 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelikle değişik ''Süre'' başlığını taşıyan 19. maddesinin (a) bendinde; doktora programını tamamlama süresi yüksek lisans derecesi ile kabul edilenler için sekiz yarıyıl, lisans derecesi ile kabul edilenler için on yarıyıl olarak kabul edilmiştir. Anılan madde, 06/02/2013 tarih ve 28551 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelikle değiştirilerek, ''Doktora programını tamamlama süresi yüksek lisans derecesi ile kabul edilenler için azami altı yıl, lisans derecesi ile kabul edilenler için azami dokuz yıl olup, uygulamaya ilişkin düzenlemeler konusunda ilgili üniversite senatoları yetkilidir.'' şeklinde düzenlenmiştir.

20/04/2016 tarih ve 29690 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nin 17. maddesinin 1. fıkrasında, ''Doktora programı, bilimsel hazırlıkta geçen süre hariç tezli yüksek lisans derecesi ile kabul edilenler için kayıt olduğu programa ilişkin derslerin verildiği dönemden başlamak üzere, her dönem için kayıt yaptırıp yaptırmadığına bakılmaksızın sekiz yarıyıl olup azami tamamlama süresi on iki yarıyıl; lisans derecesi ile kabul edilenler için on yarıyıl olup azami tamamlama süresi on dört yarıyıldır.'' kuralı yer almıştır.

Öğretim Üyesi Yetiştirme Programına İlişkin Usul ve Esaslar'ın "Öğrenim süresi" başlığını taşıyan 10. maddesinin 1. fıkrasında; ÖYP araştırma görevlilerinin öğrenim sürelerinin, Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliğinde belirlenen azami öğrenim süreleri olduğu belirtilerek; aynı maddenin 2. fıkrasında; "Bu Usul ve Esaslar gereğince yabancı dil yeterliliği sağlamak için verilen süreler ile Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği gereğince azami süre içinde çalışmalarını tamamlayamayan, ÖYP'ye devam etmek istemeyen, kadrosunun bulunduğu yükseköğretim kurumunda görevine başlamayan veya görevine başlayıp mecburi hizmet yükümlülüğünü yerine getirmeyen ÖYP araştırma görevlilerinin ilişikleri kesilerek haklarında taahhütname ve kefaletname senedi uyarınca işlem yapılır." kuralı yer almıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

26/11/2014 tarih ve 29187 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 6569 sayılı Kanun'un 32. maddesi ile 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'na eklenen Geçici 67. maddesinde yer alan "Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte yükseköğretim kurumlarında kayıtlı olan öğrenciler bakımından azami sürelerin hesaplanmasında, daha önceki öğrenim süreleri dikkate alınmaz." hükmünün, halen ÖYP, 50/d, 2547 sayılı Kanun'un 35. maddesi kapsamındaki araştırma görevlisi kadrolarında bulunanların lisansüstü eğitim sürelerinin hesaplanmasında uygulanmamasına ilişkin 29/07/2015 tarihli Yükseköğretim Yürütme Kurulu kararının iptali istemiyle açılan davada,

Dairemizce verilen yürütmenin durdurulması isteminin reddine ilişkin karara karşı yapılan itiraz üzerine, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 26/04/2017 tarih ve Yd İtiraz No:2017/231 sayılı kararıyla.

2547 sayılı Geçici 67. maddesinde, düzenlemenin yürürlüğe girdiği 26/11/2014 tarihinde yükseköğretim kurumlarında kayıtlı olan tüm öğrenciler bakımından azami sürelerin hesaplanmasında, daha önceki öğrenim sürelerinin dikkate alınmayacağının öngörüldüğü, bu tarihte araştırma görevlisi olan ya da olmayan öğrenciler arasında herhangi bir ayrıma gidilmediği gibi söz konusu hükmün araştırma görevlilerine uygulanmamasına yönelik bir istisnanın da Kanunda yer almaması nedeniyle, kararın üst norm olan 2547 sayılı Kanuna aykırı olduğu gerekçesiyle itirazın kabulü ile yürütmenin durdurulması isteminin kabulüne karar verilmiştir.

Aynı gerekçelerle Dairemizin 14/03/2019 tarih ve E:2015/11995, K:2019/1879 sayılı kararıyla Yükseköğretim Yürütme Kurulu kararının iptaline karar verilmiştir.

Yukarıda aktarılan mevzuat hükümlerinin ve yargı kararının bir bütün olarak değerlendirilmesinden; ÖYP kapsamında atanan araştırma görevlilerinin, lisansüstü eğitim azami öğrencilik sürelerinin hesaplanmasında Geçici 67. maddeden yararlanmalarını engelleyen ya da sınırlandıran bir düzenleme bulunmaması nedeniyle bu kapsamda yer alan araştırma görevlilerinin, lisansüstü eğitim azami öğrencilik sürelerinin hesaplanmasında Geçici 67. maddenin uygulanmasının mümkün olmasına karşın; araştırma görevliliği kadrosunda azami bulunma sürelerinin hesaplanmasında, açık hüküm olmaması ve bu konuda başkaca lehe bir düzenlemenin bulunmaması nedeniyle 2547 sayılı Kanun'un Geçici 67. maddesinin uygulanmasının mümkün olmadığı anlaşılmıştır.

Diğer bir anlatımla; istisnai bir program olan ÖYP kapsamında, Öğretim Üyesi Yetiştirme Programına İlişkin Usul ve Esaslara tabi olarak atanan araştırma görevlilerinin, lisansüstü eğitim nedeniyle öğrencilikte azami bulunma süreleri ile araştırma görevliliği kadrosunda bulunma sürelerinin farklı şekilde değerlendirilmesi gerekmektedir.

ÖYP kapsamında atanan araştırma görevlilerinin, Öğretim Üyesi Yetiştirme Programına İlişkin Usul ve Esasların 10. maddesinin 2. fıkrası uyarınca Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği gereğince azami süre içinde çalışmalarını tamamlayamamaları nedeniyle kadrolarıyla ilişiklerinin kesilmesi, kadronun amacı dışında uzun sürelerle kullanılmasının engellenmesi, kaynaklardan etkin ve verimli şekilde faydalanılması amacı taşımaktadır.

Aksinin kabul edilmesi durumunda, bu kapsamdaki araştırma görevlilerinin, lisansüstü eğitimde başarısızlıklarının ödüllendirilmesine yol açacağı açıktır.

Olayda; Anadolu Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Bilgisayar Mühendisliği Anabilim Dalı bütünleşik doktora programına, 11/09/2012 tarihinde kayıt yaptıran davacının, lisansüstü eğitimine devam ettiği aşamada, 01/07/1996 tarih ve 22683 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nin, 06/02/2013 tarih ve 28551 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelikle değişik 19. maddesinde, doktora programını tamamlama süresinin lisans derecesi ile kabul edilenler için azami dokuz yıl olarak belirlendiği ve anılan Yönetmelik değişikliğinde aksine bir düzenlemenin ya da bir geçiş hükmünün bulunmadığı dikkate alındığında, bu dönem itibarıyla lisansüstü eğitim yapan davacının, azami öğrenim süresinin dokuz yıl olarak hesaplanması gerektiği açıktır.

Bu bağlamda.

ÖYP kapsamında araştırma görevliliği kadrosunda bulunan davacının, 11/09/2012 tarihinde, Anadolu Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Bilgisayar Mühendisliği Anabilim Dalı bütünleşik doktora programına kayıt yaptırdığı dikkate alındığında, Öğretim Üyesi Yetiştirme Programı kapsamında araştırma görevliliği kadrosunun ihdas amacı gereği, azami öğrenim süresi içerisinde tamamlanması gereken bütünleşik doktora programı için öngörülen dokuz yıllık azami öğrenim süresini tamamlamadığı anlaşıldığından,

lisansüstü öğreniminde azami süreyi doldurduğundan bahisle araştırma görevliliği ile ilişiğinin kesilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı davalı idare işlemi ile bu işleme karşı yaptığı itirazın reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı davalı idare işleminde hukuka uyarlık bulunmamaktadır.

Öte yandan, Anayasa'nın 125. maddesi uyarınca hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemler nedeniyle davacının uğradığı tüm parasal ve özlük hakkı kayıplarının yasal faiziyle birlikte davalı idarece davacıya ödenmesi gerekmektedir. Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik davalı idarenin istinaf isteminin kabulü ile davanın reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.