Danıştay 8. Daire E.2023/7078 K.2024/117

Dava konusu istem: Malatya İlinde ikamet eden davacının, 2023 yılı Yükseköğretim Kurumları Sınavının (YKS) tercih aşamasında depremzedelere tanınan ek kontenjandan yararlandırılmamasına ilişkin işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:.

İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararında; davacının, Malatya İlinde bulunan halihazırdaki adresinin beyan, tescil ve taşınma tarihinin 16.03.2023 olduğu, dolayısıyla Kahramanmaraş depremlerinin gerçekleştiği 06.02.2023 tarihinde Kılavuz'da sayılan yerlerden birinde ikametgah kaydı bulunmadığı sabit olan davacının, bu tarih itibarıyla Malatya İlinde ikamet etmekte olduğunu ortaya koymaya elverişli nitelikte, hukuken kabul edilebilir bilgi ve belgenin dava dosyasında yer almadığı dikkate alınarak,

2023 yılı Yükseköğretim Kurumları Sınavının (YKS) tercih aşamasında depremzedelere tanınan ek kontenjandan yararlandırılmamasına ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı.

UYAP kayıtları incelendiğinde, davacının adres taşınma kaydının iptali istemiyle açılan davada adres kaydının düzeltilmesi veya adres kaydının iptal edilerek, davacının adres bilgilerinin güncellenmesi sonucunu doğuracak bir karar verilmesi halinde oluşacak yeni hukuki duruma istinaden yeniden bir başvuru yapılarak, bu başvuru üzerine davalı idarece tesis edilecek işlemin de başka bir davaya konu edilebileceği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

İkametgah kaydının 08.02.2022 tarihinde sistemden silindiği ve bu tarihten itibaren hiçbir ikametgah kaydının gözükmediği, annesi ve babası ile birlikte depremi Malatya'da yaşadığına ilişkin muhtarlık beyanı, faturalar, annesinin ve babasının … Hastanesinde görev yaptığına ilişkin belgeler, Malatya İlindeki hastanelerde farklı tarihlerdeki hasta kayıtlarının sunulduğu, depremzedelere tanınan ek kontenjandan faydalanması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

İstemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ: İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 20/B maddesi uyarınca işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Dava; Malatya İlinde ikamet eden davacının, 2023 yılı Yükseköğretim Kurumları Sınavının (YKS) tercih aşamasında depremzedelere tanınan ek kontenjandan yararlandırılmamasına ilişkin işlemin iptali istemiyle açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

Türk Medeni Kanunu'nun 19. maddesinde, yerleşim yeri bir kimsenin sürekli kalma niyetiyle oturduğu yer olarak tanımlanmış, bir kimsenin aynı zamanda birden çok yerleşim yeri olamayacağı kurala bağlanmıştır.

Aynı Kanun'un "Yerleşim yerinin değiştirilmesi ve oturma yeri" başlığını taşıyan 20. maddesinde, bir yerleşim yerinin değiştirilmesinin yenisinin edinilmesine bağlı olduğu; önceki yerleşim yeri belli olmayan veya yabancı ülkedeki yerleşim yerini bıraktığı hâlde Türkiye'de henüz bir yerleşim yeri edinmemiş olan kimsenin hâlen oturduğu yer, yerleşim yeri sayılacağı.

"Yasal yerleşim yeri" başlığını taşıyan 21. maddesinde, velâyet altında bulunan çocuğun yerleşim yerinin, ana ve babasının; ana ve babanın ortak yerleşim yeri yoksa, çocuğun kendisine bırakıldığı ana veya babanın yerleşim yeri olduğu, diğer hâllerde çocuğun oturma yerinin, onun yerleşim yeri sayılacağı kuralları yer almıştır.

5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu'nun "Adres bilgisi ve güncellenmesi" başlığını taşıyan 49. maddesinin 2. fıkrasında, "Ulusal adres veri tabanı Genel Müdürlükte tutulur. Genel Müdürlük, ulusal adres veri tabanındaki yerleşim yeri adresi bilgilerini nüfus kütüklerindeki kişi kayıtları ile ilişkilendirerek elektronik ortamda, yedekleme sistemleri ile birlikte güncel olarak tutar." kuralı; "Bildirim yükümlülüğü ve süresi" başlığını taşıyan 50. maddesinin 5. fıkrasında, "(5) Çocukların ve kısıtlıların adresleri veli, vasi, kayyım, bunların bulunmaması hâlinde, çocuğun büyük ana, büyük baba, ergin olan kardeşleri veya çocuğu yanında bulunduranlar tarafından bildirilir." kuralı yer almıştır.

Yükseköğretim Genel Kurulu'nun 15.06.2023 tarihli kararıyla kabul edilen. 2023 Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) Kılavuzu'nda. "Depremzede Adaylar Kontenjanlarına İlişkin Açıklama" başlığı altında "6 Şubat 2023 tarihinde gerçekleşen Kahramanmaraş merkezli depremler nedeniyle.

6 Şubat 2023 tarihi itibarıyla Adana, Adıyaman, Diyarbakır, Elazığ, Gaziantep, Hatay, Kahramanmaraş, Kilis, Malatya, Osmaniye, Şanlıurfa illeri ile Sivas’ın Gürün ilçesinde ikamet eden adaylar için 2023-YKS’de merkezi yerleştirme ile öğrenci alan programlarda kontenjan ayrılmıştır. Adayların belirtilen tarihteki adres bilgisi, İçişleri Bakanlığı Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü kayıtları esas alınarak kontrol edilecektir.

Belirtilen tarihteki ikamet bilgisi Adana, Adıyaman, Diyarbakır, Elazığ, Gaziantep, Hatay, Kahramanmaraş, Kilis, Malatya, Osmaniye, Şanlıurfa illeri ile Sivas’ın Gürün ilçesi olmayan adaylar bu kontenjanlardan yararlanamayacaklardır.

6 Şubat 2023 tarihi itibariyle, ikamet bilgisi depremden etkilenen il/ilçe haricinde olmakla birlikte, bu il/ilçede ortaöğretimin son sınıfında öğrenim gören adaylar da depremzede aday kontenjanından depremden etkilenen aday olması nedeniyle yararlanabilecektir. Yerleştirme işlemlerinde, bu durumdaki adayların MEB e-Okul sistemindeki kayıtları esas alınacaktır." kuralı yer almıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda aktarılan mevzuat gereği, bir kimsenin sürekli kalma niyetiyle oturduğu yer olarak tanımlanan yerleşim yerinin, tek olmasının zorunlu olduğu gibi herkesin bir yerleşim yerine sahip olması da zorunludur. Velâyet altında bulunan çocuğun yerleşim yerinin anne ve babanın yerleşim yeri olması ise kanun gereğidir. Bir kimsenin, yeni bir yerleşim yeri belirlemeden eskisini değiştirmesi ise mümkün değildir.

2023 Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) Kılavuzu değerlendirildiğinde; 06.02.2023 tarihinde meydana gelen Kahramanmaraş merkezli depremler nedeniyle merkezi yerleştirme ile öğrenci alan programlarda ayrılan kontenjanlardan yararlanabilmek için 06.02.2023 tarihinde Adana, Adıyaman, Diyarbakır, Elazığ, Gaziantep, Hatay, Kahramanmaraş, Kilis, Malatya, Osmaniye, Şanlıurfa illeri ile Sivas’ın Gürün ilçesinde ikamet etmek veya bu il/ilçede ortaöğretimin son sınıfında öğrenim görüyor olma koşulunun sağlanması gerektiği anlaşılmıştır.

Dava dosyasında yer alan İçişleri Bakanlığı Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü tarafından düzenlenen beyan tarih aralığı (01.01.2005- 08.08.2023) olan davacıya ait adres bilgileri raporu incelendiğinde, davacının Malatya'daki son adresine taşınma tarihinin 16.03.2023 olarak göründüğü, beyan ve tescil tarihi olarak da aynı tarihin belirtildiği, beyan tarih aralığının (01.01.2005- 08.08.2023) Kahramanmaraş depremlerinin gerçekleştiği 06.02.2023 tarihini de kapsamasına karşın, 16.03.2023 tarihi öncesine ilişkin Malatya'da ya da başka bir yerde yerleşim yeri adresine yer verilmediği anlaşılmıştır.

Aynı raporda, davacının babasının Malatya İlinde yer alan eski adresinin yer aldığı satırda, beyan, tescil ve taşınma tarihi olarak 25.03.2015 tarihinin belirtildiği, ancak bu adresin 08.02.2022 tarihinde eski adres konumuna getirilerek arşivlendiği görülmüştür.

2023 Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) Kılavuzu gereği, adayların 06.02.2023 tarihinde meydana gelen Kahramanmaraş merkezli depremler nedeniyle merkezi yerleştirme ile öğrenci alan programlarda ayrılan kontenjanlardan yararlanabilmeleri için 06.02.2023 tarihindeki adres bilgisinin, İçişleri Bakanlığı Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü kayıtlarının esas alınması suretiyle tespit edilmesi gerekmektedir.

Bununla birlikte, somut uyuşmazlıkta, davacının depremlerin meydana geldiği 06.02.2023 tarihi itibarıyla İçişleri Bakanlığı Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü kayıtlarında, Malatya'da ya da başka bir yerde yerleşim yeri adresinin bulunmadığı anlaşılmıştır.

Dava dosyasında yer alan davacıya ait adres bilgileri raporunun beyan tarih aralığının, 01.01.2005- 08.08.2023 tarihleri arasındaki dönemi kapsadığı dikkate alındığında, davacının 06.02.2023 tarihi itibarıyla Malatya'da ya da başka bir yerde yerleşim yeri adresinin bulunmaması nedeniyle yerleşim yeri adresinin ortaya konulmasını sağlayan diğer hususların değerlendirilmesi gerekmektedir.

Nitekim; herkesin bir yerleşim yerinin bulunmasının yasal bir zorunluluk olduğu, yasa gereği velâyet altında bulunan çocuğun yerleşim yerinin anne ve babanın yerleşim yeri olduğu dikkate alınarak, 2023 Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) Kılavuzu'nda somut uyuşmazlıktaki gibi adayların belirtilen tarihte İçişleri Bakanlığı Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğünde adres kaydının bulunmaması durumuna ilişkin açık bir düzenleme olmadığı da anlaşılmıştır.

Bu bakımdan; Malatya İli,… Mahalle Muhtarı tarafından düzenlenen ve davacının ailesi ile birlikte 21.11.2021 tarihinden itibaren yerleşim yerinin Malatya'da yer alan açık adresi belirtilen adres olduğuna ilişkin belge, bu adrese ilişkin faturalar, annesinin görev belgesi, sınav sürecinde devam ettiği Malatya'da yer alan kurstan alınan belge dikkate alındığında, davacının, 06.02.2023 tarihinde meydana gelen Kahramanmaraş merkezli depremler nedeniyle merkezi yerleştirme ile öğrenci alan programlarda ayrılan kontenjanlardan yararlanması gerektiği anlaşıldığından, dava konusu işlemde ve aksi yöndeki İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamıştır.