Danıştay 8. Daire E.2023/764 K.2024/1089

Hüküm veren Danıştay Sekizinci Dairesince işin gereği görüşüldü: Dava, Tortum Yolu, 3'üncü km'de … Petrol Üstü, Çift şerit yol olarak tarif edilen yerde gerekli izinler alınmadan yapılan çalışma sonucu 216 m2 asfalt, 45 m2 yeşil alan ve 30 metretül bordüre zarar verildiğinden bahisle davacı şirketten ...TL tahribat bedeli ve 10.000,00 TL ceza olmak üzere toplamda 61.000,00 TL tahsil edilmesine ilişkin … günlü, … sayılı Encümen kararının iptaline karar verilmesi istemiyle açılmıştır.

İdare Mahkemesince, davalı idarenin savunması ve dosyaya sunduğu bilgi ve belgelere göre 51.000,00-TL tahrip bedelinin davacı tarafından yaptığı çalışma sırasında, yol, yeşil alan ve bordüre verdiği zararların karşılanması amacına yönelik olduğu, 5216 sayılı Kanunun 10'uncu maddesinin yollamada bulunduğu 5393 sayılı Kanunun 15/d maddesinde davalı idarenin doğrudan tahsilat yapabileceği hususlar sayılmış olup, haksız fiil kapsamında, kişiler tarafından verilen zararların doğrudan tahsil edilmesi imkanı tanıyan bir hükmün bulunmadığı,

kanunun vermediği bir yetkinin kullanılması şeklinde tesis edilen söz konusu işlemde bu yönüyle hukuka uyarlık bulunmadığı, öte yandan 10.000,00-TL cezanın kanuni dayanağı işlemde belirtilmemekle birlikte buna imkan tanıyan kanun hükmünün 1608 sayılı Kanunun 1'inci maddesi olduğu,

ancak önceden belirlenmiş bir belediye yasağının ihlali halinde uygulanması ve bunun da ancak atıfta bulunulan 5326 sayılı Kanunun 32'nci maddesindeki parasal sınır dahilinde (182,00-TL) mümkün olmasına rağmen önceden belirlenmiş ve ilan edilmiş bir yasak ortaya konulamadığı gibi söz konusu miktarı aşan şekilde para cezasının belirlendiği görüldüğünden dava konusu işlemin anılan kısmında da hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

5393 sayılı Belediye Kanunu'nun "Belediyenin görev ve sorumlulukları" başlıklı 14. maddesinin (a) bendinde belediyenin mahalli müşterek nitelikte olmak koşuluyla, imar, su, kanalizasyon, ulaşım gibi kentsel altyapı hizmetlerini yapıp, yaptırabileceği; 15. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde; kanunların belediyeye verdiği yetki çerçevesinde yönetmelik çıkarmak, belediye yasakları koymak ve uygulamak, kanunlarda belirtilen cezalar vermek yetkisi ve imtiyazının olduğu; 34. maddesinin (e) bendinde, encümenin kanunlarda öngörülen cezaları vermek ve (ı) bendinde; diğer kanunlarda kendine verilen görevleri yerine getirmek görev ve yetkisinin olduğu hükme bağlanmıştır.

1608 sayılı Umuru Belediyeye Müteallik Ahkamı Cezaiye Hakkında 16 Nisan 1340 Tarih ve 486 Numaralı Kanunun Bazı Maddelerini Muaddil Kanun 1. maddesinde; "Belediye meclis ve encümenlerinin kendilerine kanun, nizam ve talimatnamelerin verdiği vazife ve salahiyet dairesinde ittihaz ettikleri kararlara muhalif hareket edenlerle belediye kanun ve nizam ve talimatnamelerinin men veya emrettiği fiilleri işleyenlere veya yapmayanlara belediye encümenince Kabahatlar Kanununun 32 nci maddesi hükmüne göre idari para cezası ve yasaklanan faaliyetin menine karar verilir. Bu kararda ilgili kişiye bir süre de verilebilir.

Belediye encümeni kararında belli bir fiilin muayyen bir süre zarfında yapılmasını da emredebilir. Emredilen fiilin ilgili kişi tarafından yapılmaması halinde, masrafları yüzde yirmi zammı ile birlikte tahsil edilmek üzere belediye tarafından yerine getirilir." hükmü yer almaktadır.

Söz konusu madde 23.01.2008 günlü 5728 sayılı Kanun'un 66. maddesi ile yeniden düzenlenmiş olup, ilgili kanun gerekçesinde; maddeyle fiilin niteliği dikkate alınarak Kabahatlar Kanunu'nun 32. maddesine yollamada bulunulmuş, ayrıca yeni bir hüküm olarak, belediye hizmetlerinde etkinliğin sağlanması ve ilgili kişinin de bu kanunda belirtilen aykırılık hallerini süratle gidermesi olanağı sağlanmıştır, denilmek suretiyle belediyeye tanınan yetkinin amacı açıklanmıştır.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden; belediyelere birçok görevler yükleyip, belli hizmetler için yetkiler veren belediye mevzuatı ve ilgili Yönetmelikte, kamu hizmetlerinin yürütümüne dair kararlarının uygulanabilmesini, hizmetlerin etkinliğinin artmasını sağlayıcı cezai ve yaptırım hükümlerinin bulunmadığı; belediyelerin yasal görevlerini ifa sırasında bu görevin yerine getirilmesini engelleyici davranışların cezalandırılması ile sorumluluk sahasındaki mallara verilen zarar ve ziyanın tazminine ilişkin bir yetkinin belediyelere tanınmadığı anlaşılmakta ise de.

1608 sayılı Yasanın 1. maddesinin belediyeleri bu hususlara ilişkin olarak yetkilendirdiği; belediyenin kanunla yüklenen görevinin yerine getirmesini engelleyici bir davranışta bulunulması halinde; belediye encümenince, söz konusu davranışın ortadan kaldırılmasına karar verileceği; emredilen fiilin ilgili kişi tarafından yapılmaması halinde söz konusu fiilin masrafları %20 zammı ile birlikte tahsil edilmek üzere belediye tarafından yerine getirileceği anlaşılmaktadır.

Dosyanın incelenmesinden. ESKİ Genel Müdürlüğünün "Erzurum Büyükşehir Belediyesi Atıksu Arıtma Tesisi ve Atıksu Kollektör İnşaatı ile Atıksu Rehabilitasyonu Yapımı ve İşletimi" ihalesini alan davacı iş ortaklığının belirtilen işin yapımı esnasında, Erzurum İli, Tortum Yolu, 3'üncü km'de.

Petrol Üstü, Çift şerit yol olarak tarif edilen yerde davalı idareden gerekli izinleri almadan yolu trafiğe kapatmak suretiyle çalışma yaptığı ve bunun sonucu olarak 216m² asfalt, 45m² yeşil alan ve 30 metretül bordüre zarar verdiğinin davalı idare görevlilerince düzenlenen 07.09.2013 günlü tutanakla tespit edilmesi üzerine, 2013 yılı gelir tarifesi dikkate alınarak ...TL tahrip bedeli ve 10.000,00 TL ceza olmak üzere toplamda 61.000,00 TL'nin ilgili şirketten tahsil edilmesine yönelik tesis edilen dava konusu Encümen kararının iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Davalı belediye encümenince 1608 sayılı Yasa'da öngörülen prosedür işletilmek suretiyle, davacı iş ortaklığı tarafından verilen zarar ve ziyanın belli sürede giderilmesinin istenilmesi, giderilmemesi halinde masrafın %20 fazlasıyla ilgilisinden tahsil edilmek üzere belediyece yerine getirilmesi gerekmekte iken, bu prosedür yerine getirilmeden, ilgiliyi resen borçlu kabul etmek suretiyle tek taraflı olarak zarar-ziyan bedeli istenilmesi mümkün olmadığından işlemin Belediye Encümenince tesis edilen ...TL tahrip bedelinin davacıdan tahsiline karar verilmesine ilişkin kısmında bu yönüyle hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmaktadır.

Bu itibarla sonucu itibarıyla yerinde görülen Mahkeme kararının belirtilen gerekçe ile onanması gerekmektedir.