Danıştay 8. Daire E.2024/1165 K.2024/5293

1) ... 2)... 3) ... Adına Velayeten ..., ... 4) ... 5) ... 6) ... VEKİLİ : Av....

(DAVALI)

7)... Bakanlığı VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU

... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının taraflarca aleyhlerine olan kısımlarının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Davacılar tarafından, müteveffa Ş.Ç.nin engelli bireylere yönelik istihdam edilebilir mesleki becerilerin kazandırılması projesi kapsamında İspanya'da bulunduğu 13/04/2015 tarihinde denizde yüzerken boğularak vefat etmesi olayında; anne için fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 50,00-TL destekten yoksun kalma tazminatı ile 100.000,00-TL manevi tazminat, baba için fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 50,00-TL destekten yoksun kalma tazminatı ile 100.000,00-TL manevi tazminat, her bir kardeşi için ayrı ayrı 30.000,00-TL olmak üzere toplam 100,00-TL maddi tazminat ile 320.000,00-TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmektedir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:...

İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararında; müteveffa Ş.Ç.nin engelli olmakla birlikte olay tarihinde 18 yaşını ikmal ettiği, öğretmenleri tarafından uyarılmasına rağmen havanın kötü olduğu olay gününde denize girmiş olduğu, olayın meydana gelmesinde %20 kusurlu olduğu, yine olayın olduğu tarihte ve olayın gerçekleştiği yerde denize girilmemesi gerektiğini gösteren herhangi bir levha konulmamış olması ve plajda görevlendirilmiş cankurtaran bulunmaması nedeniyle olayın gerçekleştiği ülke Devletinin de olayda %20 kusurlu olduğu, davalı idarenin kusurunun %60 olduğu,

destekten yoksun kalma tazminatının hesaplanmasına esas alınacak miktarın tespiti amacıyla bilirkişi incelemesi yapılmasına karar verildiği, hazırlanan raporun hükme esas alınabilecek nitelik ve yeterlikte olduğu, davacı anne için hesaplanan 96.053,22-TL ve davacı baba için hesaplanan 73.130,42-TL olmak üzere toplam 169.183,64-TL destekten yoksun kalma tazminatının; dava dilekçesinde belirtilen 100,00-TL'lik kısmı için ...

Asliye Hukuk Mahkemesi'nin E:... sayılı dosyasına açılan davanın, dava açılma tarihi olan 08/01/2016 tarihinden, ıslah yolu ile artırılan davacı anne ve baba için hesaplanan toplam 169.083,64-TL'lik kısmı için ıslah dilekçesinin davalı idareye tebliğ tarihi olan 18/02/2019 tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte davalı idare tarafından davacılara ödenmesi gerektiği; manevi tazminata ilişkin olarak davacıların olay sebebiyle duydukları acı ve ızdırabı kısmen de olsa karşılayabilmek amacıyla, olayın meydana geliş şekli, tarihi, kusurun niteliği, oranı, davacıların sosyal durumu da dikkate alınarak,

takdiren davacı anne C.Ç.ye 25.000,00-TL, baba S.Ç.ye 25.000,00-TL, davacı kardeşlerden her biri için ayrı ayrı 15.000,00-TL olmak üzere toplam 110.000,00-TL manevi tazminatın ...Asliye Hukuk Mahkemesi'nin E:... sayılı dosyasına açılan davanın, dava açılma tarihi olan 08/01/2016 tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte davalı idarece davacılara ödenmesine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Mahkemesi tarafından verilen karara yönelik istinaf başvurularının reddine dair karar Dairemizce bozulmuş olup, Bölge İdare Mahkemesi tarafından, Dairemizin 17/06/2022 tarih ve E:2020/1977, K:2022/4234 sayılı bozma kararına uyulmak suretiyle, UYAP üzerinde yapılan incelemede, davacılardan S.Ç.nin ... Asliye Hukuk Mahkemesi'nde dava açıldıktan sonra ve ...

İdare Mahkemesi kararından önce 12/07/2016 tarihinde vefat ettiği, her ne kadar 4721 Türk Medeni Kanunu'nun 25. maddesinin 4. fıkrası uyarınca manevi tazminat davası açarak hakkı talep etme yönündeki iradesini açıkladığı kabul edilse dahi S.Ç.nin kardeşinin vefat etmesi nedeniyle açtığı manevi tazminat davasına konu zararın yansıma zarar niteliğinde olduğu, kardeşinin ölümünden kaynaklı manevi zararının, alacak hakkına dönüşerek üçüncü kişilere devrinin mümkün hale gelemeyeceği, uyuşmazlığın S.Ç.ye ilişkin kısmına yönelik 2577 sayılı Kanunun 26. maddesinin 2. fıkrası uyarınca dava dilekçesinin iptalinin gerektiği;

maddi tazminata ilişkin olarak bozma kararı üzerine Dairenin... tarih ve E:... sayılı ara kararıyla 03/05/2023 tarihli bilirkişi (aktüerya) raporunda kök rapor tarihine göre yapılan hesaplama sonucunda, anne C.Ç. için hesaplanan destekten yoksun tazminatının 80.530,66-TL, baba S.Ç. için ise 50.230,78-TL olduğu yönünde görüş bildirildiği, davalı idarenin tazmin sorumluluğunu gerektirecek nitelikte hizmet kusurunun bulunduğu gerekçesiyle davacı anne için 80.530,66-TL ve davacı baba için 50.230,78-TL destekten yoksun kalma tazminatının davalı idarece ödenmesine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI

Davacılar tarafından, eksik inceleme yapıldığı, Kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

Davalı idare tarafından, olayda sorumluluklarının bulunmadığı, Kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ :...

DÜŞÜNCESİ

Davacıların temyiz istemleri kabul edilerek, Kararın bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Davanın manevi tazminata ilişkin temyiz istemleri yönünden:

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50/4. maddesinde, Danıştay'ın bozma kararına uyulduğu takdirde, bu kararın temyiz incelemesinin bozma kararına uygunlukla sınırlı olarak yapılacağı hükmüne yer verilmiştir.

Bu kapsamda, Bölge İdare Mahkemesi kararlarının Danıştay tarafından bozulması halinde, Bölge İdare Mahkemesince bozmaya ilişkin kararlar üzerine yeniden verilen kararlara karşı yapılan temyiz başvuruları, bozma kararındaki esaslara uyulup uyulmadığı yönünden incelenebilecektir.

... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesince verilen kararın manevi tazminata ilişkin kısmının, Dairemizin 17/06/2022 tarih ve E:2020/1977, K:2022/4234 sayılı kararındaki esaslar doğrultusunda verildiği anlaşıldığından, usul ve kanuna uygun olup bozulmasını gerektiren bir neden bulunmadığı sonucuna ulaşılmaktadır.

Davanın maddi tazminata ilişkin temyiz istemleri yönünden:

Davacıların çocuğu ve kardeşi olan müteveffa Ş.Ç.nin 1996 doğumlu olduğu, olay tarihi itibarıyla 19 yaşında olduğu, mezun olacağı 20 yaşından itibaren ailesine net asgari ücret üzerinden destek sağlayacağı gerekçesiyle verilen Dairemizin 17/06/2022 tarih ve E:2020/1977, K:2022/4234 sayılı bozma kararı üzerine ...

Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesi'nin... tarih ve E:... sayılı ara kararıyla ek bilirkişi raporu alındığı, 03/05/2023 tarihli raporda %40 kusur oranı üzerinden kök rapor tarihine göre anne C.Ç. için 80.530,66-TL, baba S.Ç. için ise 50.230,78-TL destekten yoksun kalma tazminatının hesaplandığı, yine aynı raporda güncel veriler üzerinden yapılan hesaplamada ise, anne C.Ç. için 344.369,66-TL, baba için S.Ç. için ise 180.063,36-TL destekten yoksun kalma tazminatının hesaplandığı anlaşılmaktadır.

Asgari ücret tüm çalışanlar için uygulanması zorunlu taban ücreti olup kamu düzeni ile ilgilidir. Asgari ücretin altında bir ücretten söz edilemeyeceği, asgari ücretin altında kararlaştırılan ücretlerin geçerli olmadığı hususunda tereddüt bulunmamaktadır.

Tazminat hesabında hüküm tarihine en yakın tarihteki ücretlerin esas alınmasının nedeni tazminatların hesaplanma yöntemiyle ilgili olup, tazminat miktarının belirlenmesinin ileriye dönük varsayımsal hesaplamaları gerektirmesi ve gerçek belli iken varsayıma dayalı hesaplama yapılıp buna göre karar verilmesinin mümkün olmaması esasına dayalıdır. Bu durumun "gerçek belli iken varsayıma gidilemez" ilkesine uygun olduğu Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 15/05/1991 tarih ve E:1991/9-102,K:1991/267 sayılı kararında da belirtilmiştir.

Diğer taraftan, kamu düzeniyle ilgili durumlarda usuli kazanılmış haktan söz edilemeyecek olup, bu niteliği dikkate alındığında asgari ücretteki değişiklikler de usuli kazanılmış hakkın istisnası niteliğindedir ve aynı davada yargılamanın her aşamasında hâkim tarafından resen gözetilmesi gerekmektedir.

Dolayısıyla zararın tespitinde, hesap tarihine kadar asgari ücrette meydana gelen artışların zarara yansıtılması; başka bir ifadeyle, davanın görülmesi sırasında asgari ücrette bir artış meydana gelmiş ise, bu yeni ücrete göre hesaplama yapılması gerekmektedir.

Nitekim, 03/05/2023 tarihli bilirkişi raporunda güncel veriler üzerinden yapılan hesaplama uyarınca, anne C.Ç. için 344.369,66-TL, baba S.Ç. için ise 180.063,36-TL destekten yoksun kalma tazminatının hükmedilmesi gerektiği anlaşılmakta olup, Dairemizce bilirkişi raporunu kusurlandırıcı bir husus tespit edilmemiştir.

Öte yandan, davacıların ek bilirkişi raporunun tebliğinden sonra Mahkemeye verdiği ve 30/05/2023 tarihinde kayda alınan beyanlarında, güncel asgari ücret verilerine itibar edilmesini talep ettikleri görülmektedir.

Bu nedenle, öncelikle bozma kararı sonrası oluşan bu yeni hukuki durum dikkate alınarak, davacıların miktar artırım taleplerinin olup olmadığının açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.

Nitekim, Anayasa Mahkemesi'nin 15/02/2023 tarih ve 2019/23977 sayılı kararı uyarınca, davacıların ıslah hakkının bulunduğu da açıktır.

Bu durumda, temyize konu kararın maddi tazminata ilişkin kısmında hukuka ve mevzuata uygunluk bulunmadığı sonucuna ulaşılmaktadır.