Danıştay 8. Daire E.2024/1352 K.2025/9254

2- (DAVALI) ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU

... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesini... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından, adına kayıtlı ..., ..., ... ve ... plakalı servis araçlarına (L) plaka tahsis hakkı verilmesi istemiyle yaptığı 02/12/2022 tarihli başvurunun faaliyet belgesinin uygun olmadığından bahisle reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı UKOME kararının kendisine ilişkin kısmının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararında; dava konusu ... tarih ve ... sayılı UKOME kararının ..., ... plaka sayılı araçlar için L plaka verilmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin kısmı yönünden yapılan incelemede; uyuşmazlıkta;

her ne kadar davacı tarafından L plaka talep edilen ..., ..., ... ve ... plakalı servis araçlarının 25/05/2015-25/06/2015 tarihleri arasında esnaf oda kaydı bulunmadığından bahisle davacı tarafından yapılan başvurunun reddedildiği görülmekte ise de Mahkemenin 18/05/2023 tarihli ara kararına cevaben sunulan belgelerin incelenmesinden L Plaka talep edilen ... plakalı sayılı araç için İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından personel servis taşımacılığı amacı ile verilmiş son geçerlilik tarihi 29/04/2015 tarihi olan güzergah izin belgesi ve ... sayılı araç için personel servis taşımacılığı amacı ile verilen son geçerlilik tarihi

29/04/2015 tarihi olan güzergah izin belgesinin bulunduğu, bu haliyle dava konusu ... ve ... plaka sayılı araçlar ile 25/05/2015 öncesinde Avcılar-Tuzla arasında personel servis taşımacılığı yapıldığı hususunun açık olduğu görülmekte olup bu haliyle dava konusu ... tarih ve ... sayılı UKOME kararının ..., ... plaka sayılı araçlar için L plaka verilmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin kısmında hukuka uyarlık bulunmadığı; dava konusu ... tarih ve ... sayılı UKOME kararının ... ve ... plaka sayılı araçlar için L plaka verilmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin kısmı yönünden yapılan incelemede.

İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ulaşım Koordinasyon Merkezinin... tarih ve ... sayılı kararı uyarınca gerçek ve tüzel kişilere servis plaka hakkı verilebilmesi için başvuran kişilerin 25/05/2015 tarihinde adına kayıtlı servis aracı bulunması, 25/05/2015-25/06/2015 tarihleri arasında ilgili esnaf odasında kaydı olması, faaliyet belgesi iştigal alanında öğrenci, yolcu, servis, şehir içi yolcu taşımacılığı ibarelerinin yer alması,

ayrıca güncel faaliyet belgesi iştigal alanında öğrenci/yolcu/servis/şehir içi yolcu taşımacılığı ibarelerinin yer alması gerektiği, davacı tarafından servis plakası talep edilen ... ve ... plaka sayılı araçların 25/05/2015-25/06/2015 tarihleri arasında ilgili esnaf oda kaydı bulunmadığı gibi anılan tarihlerde öğrenci, yolcu, servis,

şehir içi yolcu taşımacılığı yapıldığına ilişkin herhangi bir bilgi ve belgenin de dava dosyasına sunulmadığı göz önüne alındığında ... tarih ve... sayılı UKOME kararında servis plaka hakkı verilmesi için aranılan şartlara haiz olmadığı görülen davacının başvurusunun ... ve ... plaka sayılı araçlar yönünden reddine ilişkin kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle, dava konusu ... tarih ve ... sayılı UKOME kararının ..., ... plaka sayılı araçlar için L plaka verilmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin kısmı yönünden iptaline,

... ve ... plaka sayılı araçlar için L plaka verilmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin kısmı yönünden davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu, ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından; davacının 15/05/2015-25/06/2015 tarihleri arasında İstanbul il sınırları içerinde bulunan herhangi bir odaya kaydının olmadığı, güzergah izin belgelerinin 1 yıl geçerliliği bulunan ve herhangi bir müktesep hak oluşturmayan belgeler olduğu, temyiz isteminin kabulü ile iptale yönelik kısmının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. Davacı tarafından; dava konusu araçlar ile 25/05/2015 tarihi öncesi servis taşımacılığı yaptıkları, davalı idarenin bunu bilmesine rağmen hukuka aykırı gerekçeler ile plaka hakkını vermediği, kararın redde yönelik kısmının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

TARAFLARIN SAVUNMALAR

Taraflarca savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ

Bölge İdare Mahkemesi kararının kısmen onanması, kısmen bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca davacının duruşma istemi yerinde görülmeyerek ve dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemleri hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Dava, davacı tarafından davalı idareye yapılan 02/12/2022 tarihli başvuru ile adına kayıtlı ..., ..., ... ve ... plakalı servis araçlarına (L) plaka tahsis hakkı verilmesinin talep edildiği ... tarih ve ... sayılı UKOME kararı ile davacının başvurusunun oda faaliyet belgesi uygun olmadığından bahisle reddi üzerine UKOME kararının kendisine ilişkin kısmının iptali istemine ilişkindir.

İLGİLİ MEVZUAT

5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 7. maddesinin (f) bendinde, "Büyükşehir ulaşım ana plânını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini plânlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek;

kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek." büyükşehir belediyesinin görevleri arasında sayılmış; anılan Kanun'un 9. maddesinde, “Büyükşehir içindeki kara, deniz, su, göl ve demiryolu üzerindeki her türlü taşımacılık hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesi amacıyla büyükşehir belediye başkanı ya da görevlendirdiği kişinin başkanlığında, yönetmelikle belirlenecek kamu kurum ve kuruluşları ile, Türkiye Şoförler ve Otomobilciler Federasyonunun görevlendireceği ilgili odanın temsilcisinin katılacağı Ulaşım Koordinasyon Merkezi kurulur.

İlçe belediye başkanları kendi belediyesini ilgilendiren konuların görüşülmesinde koordinasyon merkezlerine üye olarak katılırlar. Ulaşım Koordinasyon Merkezi toplantılarına ayrıca gündemdeki konularla ilgili üye olarak belirlenmeyen ulaşım sektörü ile ilgili kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarından ihtisas meslek odalarının temsilcileri de davet edilerek görüşleri alınır.

Bu Kanun ile büyükşehir belediyesine verilen trafik hizmetlerini plânlama, koordinasyon ve güzergâh belirlemesi ile taksi, dolmuş ve servis araçlarının durak ve araç park yerleri ile sayısının tespitine ilişkin yetkiler ile büyükşehir sınırları dahilinde il trafik komisyonunun yetkileri ulaşım koordinasyon merkezi tarafından kullanılır. Ulaşım koordinasyon merkezi kararları, büyükşehir belediye başkanının onayı ile yürürlüğe girer.

Ulaşım koordinasyon merkezi tarafından toplu taşıma ile ilgili alınan kararlar, belediyeler ve bütün kamu kurum ve kuruluşlarıyla ilgililer için bağlayıcıdır. Koordinasyon merkezinin çalışma esas ve usulleri ile bu kurullara katılacak kamu kurum ve kuruluş temsilcileri, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ile İçişleri Bakanlığı tarafından müştereken çıkarılan yönetmelikle belirlenir.

Büyükşehir belediyelerine bu Kanun ile verilen görev ve yetkilerin uygulanmasında, 13.10.1983 tarihli ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun bu Kanuna aykırı hükümleri uygulanmaz. (Ek fıkra:24/12/2020-7261/30 md.) Ulaşımdan kaynaklanan emisyonların azaltılması amacıyla bisikletli ulaşımın yaygınlaştırılmasına yönelik; bu Kanun kapsamında hazırlanacak ulaşım ana planlarında bisikletli ulaşıma yer verilmesi ya da bisikletli ulaşım ana planının hazırlanması esastır.

Bakanlıkça, talep hâlinde mahalli idarelere teknik destek verilebilir. Bu fıkraya ilişkin idari ve teknik usul ve esaslar Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca çıkarılan yönetmelikle belirlenir.” kuralına yer verilmiştir.

15/06/2006 gün ve 26199 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Büyükşehir Belediyeleri Koordinasyon Merkezleri Yönetmeliğinin "Ulaşım Koordinasyon Merkezi" başlıklı üçüncü kısmının “Görev ve Yetkileri” kenar başlıklı 18. maddesinde “(1)UKOME, büyükşehir içindeki kara, deniz, göl, nehir, kanal ve demiryolu üzerinde her türlü taşımacılık hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesini sağlamak üzere; ulaşım, trafik ve toplu taşıma konularında üst düzeyde yönlendirici karar alma, uygulama, uygulatma ve ilgili mevzuattaki usulüne göre gereken tesisleri kurma, kurdurma ve işletme hak ve yetkilerine haizdir.

Bu amaçla; a) Büyükşehir belediyesinin sınırları içinde, mevzuatla yetkili kılındığı durumlarda mahalli ihtiyaç ve şartlara göre trafik düzeni ve güvenliğini sağlamak amacıyla gerekli tedbirleri almakla, … ç) Kara, deniz, göl, nehir, kanal ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, (Danıştay Sekizinci Dairesinin 23/6/2025 tarihli ve E.:2023/5615.

K.:2025/6030 sayılı kararı ile iptal ibare:bilet ücret ve tarifelerini) , zaman ve güzergâhlarını belirlemek; otobüs, taksi, dolmuş ve servis durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek, gerçek ve tüzel kişiler ile resmi ve özel kurum ve kuruluşlara ait otopark olmaya müsait boş alan, arazi ve arsaları geçici otopark yeri olarak ilan etmek ve bunların sahiplerine veya üçüncü şahıslara işletilmesi için izin vermek,

izin verilen otoparklar ile karayolu üzerindeki diğer park yerlerinde (Değişik ibare:RG-25/4/2014-28982) engelliler için işaretlerle belirlenmiş bölümler ayrılmasını sağlamakla,… d) Karayolu taşımacılığına ait mevzuat hükümleri saklı kalmak üzere, trafik düzeni ve güvenliği yönünden belediye sınırları içinde ticari amaçla çalıştırılacak yolcu ve yük taşıtları ile motorsuz taşıtların çalışma şekil ve şartları ile bu taşıtların teknik özelliklerini tespit etmek, çalıştırılabileceği yerler ile güzergâhlarını tespit etmek ve sayılarını belirlemek, bunlara izin ve çalışma ruhsatı vermekle, e) Büyükşehir belediyesinin sınırları içinde, ulaşım,

toplu taşıma ve trafik mevzuatının büyükşehir belediyesine verdiği yetki doğrultusunda uygulamaya yönelik yönlendirici karar almak ve görüş oluşturmakla,...” görevli ve yetkili olduğu düzenlenmiştir.

... tarih ve ... sayılı UKOME kararında, "25 Mayıs 2015 Tarihinde üzerine kayıtlı servis aracı olması ve 25 Haziran 2015 Tarihine kadar da ilgili oda faaliyet belgesi sahibi olanlara aşağıdaki hususlar doğrultusunda servis plaka hakkı verilmesi, 25/05/2015 tarihinde servis aracının üzerine kayıtlı olduğuna dair Emniyet Müdürlüğünden onaylı Araç Tescil Belgesi (Ruhsatı) ibraz edilecektir.

25/06/2015 tarihinde ilgili odaya üye olduğuna dair ilgili oda faaliyet belgesi (faaliyet belgesi iştigal alanında Öğrenci/Yolcu/Servis/Şehir İçi Yolcu taşımacılığı yazan) ibraz edilecektir.

Müracaat tarihi itibariyle tüzel kişiliklerin 25 Mayıs 2015 tarihi ile 25 Haziran 2015 tarihi arasındaki unvan ve vergi numaraları hali hazırda değişmemiş ve güncel faaliyet belgesi iştigal alanında Öğrenci/Yolcu/Servis/Şehir İçi Yolcu taşımacılığı yazıyor olması gerekmektedir.", "Servis Plaka Hakkı verilmesi uygulamasının aşağıda yer alan yöntemle yapılması, Toplu Ulaşım Hizmetleri Müdürlüğüne müracaat eden kişilere, bildirmiş oldukları iletişim bilgileri üzerinden mesaj ve bildirim gönderilecek ve intenet sitesi ile sosyal medya üzerinden duyuru yapılacaktır.

2. maddenin A. bendindeki husus için, E-Toplu Ulaşım Ruhsatı sistemi üzerinden 2 Kasım 2020 tarihine kadar ön başvuru yapılacaktır. İlgili belgeler incelendikten sonra liste halinde Emniyet Müdürlüğü ve ilgili odalardan doğrulaması yapılacaktır. Servis taşımacılığı hakkı (LAA—LZZ aralığındaki plaka), yönerge hüküm ve UKOME kararlarına uygun bir taşıt üzerine tanımlanacaktır.

Şartları sağlayan kişilere taşımacılık hakkı tanımlanacak ve tanımlandığı tarihten itibaren 30 Takvim günü içerisinde LAA—LZZ aralığındaki plakalardan belirlenen kombinasyon sisteme girilecektir. Bahsi geçen 30 Takvim günü içerisinde LAA-LZZ aralığındaki plakalara geçiş yapmayan kişinin ilgili servis plaka hakkı iptal edilecektir.

Bu UKOME kararı kapsamında alınacak servis taşımacılığı hakları, ilgili hakkın E-Toplu Ulaşım Ruhsatı sistemi üzerinden tanımlandığı tarihten itibaren 2 (iki) sene tamamlanmadan devredilmeyecektir.

Sahte belgeyle veya gayri yasal şekilde tahditli servis plakası elde eden, devir alan veya devir eden kişiler hakkında suç duyurusunda bulunularak yapılan sahtecilik tespiti sonrasında mevcutta sahip oldukları veya alacakları plakaların devir ve güzergah izin işlemleri engellenir." hususlarına yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının dava konusu işlemin ... ve ... plakalı araçlara ilişkin kısmı yönünden incelenmesinde:

İdare ve vergi mahkemeleri tarafından verilen kararların temyiz yolu ile incelenip bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde yazılı nedenlerin bulunmasına bağlıdır.

Bölge İdare Mahkemesince verilen karar ve dayandığı gerekçe usul ve kanuna uygun olup, bozulmasını gerektiren bir neden bulunmadığından, temyiz isteminin reddi ile kararın anılan bu kısmının onanması gerekmektedir.

Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının dava konusu işlemin ... ve ... plakalı araçlara ilişkin kısmı yönünden incelenmesinde:

Dava dosyasının incelenmesinden; davacı tarafından davalı idareye yapılan 02/12/2022 tarihli başvuru ile adına kayıtlı ..., ..., ... ve ... plakalı servis araçlarına (L) plaka tahsis hakkı verilmesinin talep edildiği ... tarih ve ... sayılı UKOME kararı ile davacının başvurusunun oda faaliyet belgesi uygun olmadığından bahisle reddi üzerine UKOME kararının kendisine ilişkin kısmının iptali istemiyle görülmekte olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ulaşım Koordinasyon Merkezinin ... tarih ve ... sayılı UKOME kararı uyarınca gerçek ve tüzel kişilere servis plaka hakkı verilebilmesi için başvuran kişilerin 25/05/2015 tarihinde adına kayıtlı servis aracı bulunması, 25/05/2015-25/06/2015 tarihleri arasında ilgili esnaf odasında kaydı olması, faaliyet belgesi iştigal alanında öğrenci, yolcu, servis, şehir içi yolcu taşımacılığı ibarelerinin yer alması,

ayrıca güncel faaliyet belgesi iştigal alanında öğrenci/yolcu/servis/şehir içi yolcu taşımacılığı ibarelerinin yer alması gerektiği, davacı şirketin ... tarih ve ... sayılı ticaret sicil gazetesinde şirketin ünvan değişikliğinde bulunduğu,

amaç ve konu kısmında ise yurt içi-yurt dışı nakliyat taşımacılık başlığı altında yurt içinde ve dışında her nevi kara, hava ve deniz nakil vasıtaları ile yük ve eşya taşımacılığı, nakliye komisyonculuğu yapmak olarak sayılmış olup,... tarih ve ... sayılı ticaret sicil gazetesinde ise davacı şirketin merkezinin Batman'a nakledildiği ve Batman ticaret sicili müdürlüğünce ... sicil numarasıyla... tarihiinde tescil edildiğinden, Ticaret Sicil Yönetmeliğinin ilgili maddeleri gereğince Müdürlükteki kaydının silindiği hususunun resen tescil edildiğinin ilan olunduğu belirtilmiştir.

Ayrıca Mahkemenin 18/05/2023 tarihli ara kararına cevaben İstanbul Ticaret Sicil Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı yazılarında ise şirketin tescil tarihinin 04/12/2019 olduğunun belirtildiği görülmüştür.

Bu durumda, ... tarih ve ... sayılı UKOME kararında sayılan, 25/06/2015 tarihinde ilgili odaya üye olduğuna dair ilgili oda faaliyet belgesi (faaliyet belgesi iştigal alanında Öğrenci/Yolcu/Servis/Şehir İçi Yolcu taşımacılığı yazan), müracaat tarihi itibariyle tüzel kişiliklerin 25 Mayıs 2015 tarihi ile 25 Haziran 2015 tarihi arasındaki unvan ve vergi numaraları hali hazırda değişmemiş ve güncel faaliyet belgesi iştigal alanında Öğrenci/Yolcu/Servis/Şehir İçi Yolcu taşımacılığı yazıyor olması gerektiğine ilişkin şartlara haiz olmadığı görülen davacı şirketin, ... ve ... plaka sayılı araçlar yönünden (L) plaka tahsis hakkı verilmesi istemiyle yaptığı başvurunun reddinde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmaktadır.

Her ne kadar Mahkeme kararında, L Plaka talep edilen ... plakalı sayılı araç için İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından personel servis taşımacılığı amacı ile verilmiş son geçerlilik tarihi 29/04/2015 tarihi olan güzergah izin belgesi ve ... sayılı araç için personel servis taşımacılığı amacı ile verilen son geçerlilik tarihi 29/04/2015 tarihi olan güzergah izin belgesinin bulunduğu, bu haliyle dava konusu ... ve ... plaka sayılı araçlar ile 25/05/2015 öncesinde Avcılar-Tuzla arasında personel servis taşımacılığı yapıldığı hususunun açık olduğu,

bu haliyle dava konusu UKOME kararının bu araçlar için L plaka verilmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin kısmında hukuka uyarlık bulunmadığı belirtilmiş ise de, servis plaka başvurularında ... tarih ve ... sayılı UKOME kararında başvurucular yönünden şartlar belirlenmiş olup, Mahkemece araç plakaları yönünden yapılan değerlendirmede hukuki isabet görülmemiştir.

KARŞI OY

(X)- 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İstinaf" başlıklı 45. maddesinin 6. bendinde; Bölge idare mahkemelerinin 46. maddeye göre temyize açık olmayan kararlarının kesin olduğu belirtilmiş, 46. maddesinde Danıştay dava dairelerinin nihai kararları ile bölge idare mahkemesinin madde hükmünde sayılan davalar hakkında verdikleri kararlar, başka kanunlarda aksine hüküm bulunsa dahi Danıştay'da kararın tebliğinden itibaren otuz gün içinde temyiz edilebileceği, 48. maddesinin 6. ve 7. fıkralarında ise; temyizin kesin bir karar hakkında olduğunun anlaşılması durumunda, temyiz isteminin reddine karar verileceği kurala bağlanmıştır.

Uyuşmazlıkta, dava konusu işlem plaka verilmesi yolunda yapılan başvurunun reddine ilişkin bir işlem olup, bu işlem genel niteliğe haiz düzenleyici işlem niteliğinde olmadığından dolayı 2577 sayılı Kanun'un 46. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendi kapsamına girmediği; yürütülmekte olan belli bir ticari faaliyetin icrasını süresiz veya otuz gün yahut daha uzun süreyle engelleyen işlem sıfatına haiz olmadığından dolayı 2577 sayılı Kanun'un 46. maddesinin 1. fıkrasının (e) bendi kapsamına da girmeyeceği anlaşılmakta olup; temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararı 2577 sayılı Kanun'un 46. maddesine göre temyiz yolu açık olmayan "kesin" kararlardan olduğu sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, temyize konu kararın kesin nitelikte olması sebebiyle temyiz isteminin incelenmeksizin reddine karar verilmesi gerektiği görüşüyle çoğunluk kararına katılmıyorum.