Danıştay 8. Daire E.2024/1518 K.2024/1650

Davacı ... tarafından, ... Kömür ve Madencilik Anonim Şirketinin ... İşletmesi Şubesinde yapmış olduğu çalışmalar ile ...

İl Özel İdaresi bütçe içi işletmesi olarak faaliyet gösteren Eski Çeltek Kömür İşletmesi'nde 2016-2022 yılları arasında yapmış olduğu çalışmaların staj süresinden sayılması ve Amasya İl Özel İdaresinde staj yapabilmesi maksadıyla yapmış olduğu başvurunun reddine yönelik olarak Türkiye Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler Temel Eğitim ve Staj Merkezince tesis edilen...tarih ve E:... sayılı işlem ile bu işleme karşı yapılan itirazın reddine dair ... tarih ve E:... sayılı işlemin iptali istemiyle Türkiye Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler Odaları Birliği'ne karşı açılan davada.

TÜRMOB Yönetim Kurulu tarafından kabul edilen Staj ve Sınavlara İlişkin Usul ve Esaslar Hakkındaki Uygulama Yönergesi hükümlerinin değerlendirilmesinden, belirtilen hizmet sürelerinin serbest muhasebeci mali müşavirlik stajından sayılması talebiyle yapılan başvuruların ilgililerin bulundukları ilin TESMER Şubesi veya odasına yapılması gerektiği, başvurular üzerine TESMER Şubesi veya odası tarafından yapılacak değerlendirme ile karar verileceği, TESMER Şubesi veya Odası tarafından yapılacak değerlendirmede tereddüte düşülmesi halinde TESMER'in görüşü alınmak suretiyle (yine TESMER Şubesi veya Odası tarafından) karar verileceği,

diğer bir ifadeyle nihai kararın TESMER Şubesi veya Odası tarafından verileceğinin anlaşılması karşısında, Amasya Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler Odası Başkanlığı'na başvuruda bulunan davacının talebinin reddine yönelik tesis edilen işlemin aslında Yönerge ile yetkili kılınan Oda tarafından tesis edildiği,

dolayısıyla işlem tesis etme yetkisi bulunan odanın bulunduğu ilin yargı çevresi bakımından davanın görüm ve çözümünde yetkili yargı yerinin Samsun İdare Mahkemesi olduğuna ilişkin Ankara 10. İdare Mahkemesinin 18/05/2023 gün ve E:2023/872, K:2023/1057 sayılı yetki ret kararı ile davacının staj süresi ve staj yerine dair taleplerini ihtiva eden başvurusuna ilişkin değerlendirmenin doğrudan Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler Temel Eğitim ve Staj Merkezi tarafından yapıldığı, anılan idare tarafından yapılan değerlendirme uyarınca davacının stajının başlatılmadığı,

bu süreçte Amasya SMMM Odası Başkanlığı'nca davacı adına herhangi bir işlem tesis edilmediği, dava konusu işlemlerin salt bir görüş yazısı olarak nitelendirilemeyeceği, bu işlemlerin davacının hukuki menfaatlerini etkileyecek nitelikte sonuçlar doğurduğu anlaşıldığından,

anılan işlemlerin iptali istemiyle açılan işbu davanın görüm ve çözümünde 2577 sayılı Kanun'un 32/1. maddesi uyarınca idari işlemi tesis eden TESMER'in bulunduğu Ankara ilinin idari yargı yetkisi yönünden bağlı olduğu Ankara İdare Mahkemelerinin yetkili olduğuna ilişkin Samsun 2. İdare Mahkemesinin 16/02/2024 tarih ve E:2023/640, K:2024/153 sayılı kararı üzerine ortaya çıkan yetki uyuşmazlığında, 2577 sayılı Yasanın 43. maddesi uyarınca dava dosyası incelenerek işin gereği görüşüldü:

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 32. maddesinde, "Göreve ilişkin hükümler saklı kalmak şartıyla bu Kanunda veya özel kanunlarda yetkili idare mahkemesinin gösterilmemiş olması halinde, yetkili idare mahkemesinin, dava konusu olan idari işlemi veya idari sözleşmeyi yapan idari merciin bulunduğu yerdeki idare mahkemesidir." hükmü yer almaktadır.

3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu'nun "Staj ve staj süresinden sayılan hizmetler" başlıklı 6. maddesinin 1. fıkrasında serbest muhasebeci mali müşavirlik stajının düzenlendiği, 2. fıkrasında ise stajdan sayılan hizmetlerin neler olduğunun düzenlendiği,

bu fıkranın (ı) bendinde "Kamu kuruluşlarının veya bilanço esasında defter tutan özel kuruluşların muhasebe birimlerinde birinci derece imza yetkisini haiz, muhasebenin fiilen sevk ve idare edilmesinden veya mali denetiminden sorumlu bulunanların bu hizmetlerde geçen süreleri ile bu birimlerde görev yapan serbest muhasebeci mali müşavir veya yeminli mali müşavirlerin gözetim ve denetiminde bunların sayısını geçmemek üzere, oda nezdinde staj dosyası açtırmış ve staja başlama sınavını kazanmış olan aday meslek mensuplarının staja başlama sınavını kazandıkları tarihten itibaren,

staj koşullarını yerine getirmeleri halinde bu hizmetlerde geçen sürelerin" staj süresinden sayılacağı hükme bağlanmıştır.

23.08.1997 tarih ve 23089 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik Staj Yönetmeliği'nin "Staj ve Staj Süresinden Sayılan Hizmetler" başlıklı 9. maddesinde; "Kanunun 6 ncı maddesinde belirtilen süreler, staj süresinden sayılır ve süre bu kadar kısalır.

Buna göre;

a) Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik stajı, bağımsız çalışan serbest muhasebeci mali müşavir veya yeminli mali müşavir yanında veya şirketlerinde yapılır. Staja başlayabilmek için staja giriş sınavını kazanmak ve Birlik tarafından kurulan TESMER’in eğitim programını tamamlayıp başarılı olmak şarttır. TESMER’in kurs ve seminerlerinde geçen ve altı ayı aşmayan süreler, staj süresinden sayılır. Kurs ve seminerlerde geçen ve altı ayı aşmayan sürelerin stajdan sayılmasına ilişkin esaslar TESMER Yönetim Kurulunca belirlenir. Kanunun 6 ncı maddesinin ikinci fıkrasının (a), (b), (c), (d), (e), (f), (g), (h) ve (i) bentlerindeki stajdan sayılan hizmetlerde bulunanlar bu fıkra kapsamı dışındadır.

b) Kanunun 6 ncı maddesinin ikinci fıkrasında belirtilen hizmet süreleri staj süresinden sayılır. Kanunun 6 ncı maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendinde belirtilen görevin vekaleten yerine getirilmesi durumunda, vekalet süreleri staj süresinden sayılmaz.

Süreler, hizmetin yerine getirildiği kurumlarca düzenlenen hizmet cetveli ile belgelendirilir. Hizmet sürelerini gösteren belgeler, TESMER tarafından belirlenir ve TESMER ve TÜRMOB’un internet sitelerinde duyurulur. (...)" düzenlemesi, "Temel Eğitim ve Staj Merkezi" başlıklı 18.maddesinde ise; "Türkiye Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler Odaları Birliği staj programlarının hazırlanması, uygulanması ve denetlenmesi ile görevli bir "Temel Eğitim ve Staj Merkezi" kurar. Bu merkez; staj programlarının her yıl yenilenmesine, stajların düzenli ve disiplinli yapılmasına ve stajların denetlenmesine yönelik tedbirleri hazırlar ve odalara bildirir.

Odalar, bu merkezin taleplerine uygun staj uygulamalarının yapılmasını sağlamakla yükümlüdürler.

Temel Eğitim ve Staj Merkezi aday meslek mensuplarının mesleki yayınlarda yararlanabilmesi için gerekli tedbirleri alır.

(...)

TESMER Yönetim Kurulunca gerekli görülen illerde Temel Eğitim ve Staj Merkezi Şubeleri açılır. Temel Eğitim ve Staj Merkezi Şubelerinin çalışma usul ve esaslarına ilişkin Yönerge TESMER Yönetim Kurulunca yürürlüğe konulur. TESMER, stajyerlerle ilgili staj kütüğünü oluşturur." hükmü yer almaktadır.

TÜRMOB Yönetim Kurulu'nun 07.10.2016 tarihli toplantısında kabul edilen Staj ve Sınavlara İlişkin Usul ve Esaslar Hakkındaki Uygulama Yönergesi'nin Staj Yapılacak İşyerleri, Stajın Yapılması ve Yöntem başlıklı 8. Bölümün " Staj Süresinden Sayılan Hizmetler" başlıklı 8.2.1. kısmında "3568 sayılı Yasa'nın 5786 sayılı Kanunla değişik 6. maddesinin ikinci fıkrasının (a), (b), (c), (d), (e), (f), (g), (h) ve (i) bentlerindeki hizmetleri yerine getirenlerin hizmette geçen süreleri staj süresinden sayılır.

Bunlardan, Staja Giriş Sınavında başarılı olma ve Temel Eğitim ve Staj Merkezinin eğitim programını (e-stajyer eğitimi) tamamlama şartı aranmaz. Stajdan sayılan hizmetlere ilişkin olarak çalışılan yerin durumuna göre açıklamalar aşağıda belirtilmiştir. Bu kapsamda başvuruda bulunacak adayların, Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik Sınav dosyası ile birlikte hizmet belgelerini bulundukları ilin TESMER Şubesine / Odasına teslim etmeleri gerekmektedir.

TESMER Şubesi / Oda tarafından, başvurusu uygun bulunan adayların hizmet bilgileri TEOS'daki staj kütüğüne işlenir, sınav başvuruları yapılır. Yasa'da öngörülen lisans mezuniyeti öncesinde yerine getirilmiş hizmet süreleri stajdan sayılan hizmetler kapsamında değerlendirilmez." kuralı.

"Kamu Kuruluşunda Görev Yapanlar" başlıklı 8.2.2. kısmın son fıkrasında Kamu kurum ve kuruluşlarında çalışmış olanlara ilişkin TESMER Şubeleri / Odalar tarafından yapılacak değerlendirmede tereddüde düşülmesi halinde başvurular TESMER’in görüşü alınarak karara bağlanır." kuralının düzenlendiği anlaşılmaktadır.

Dosyanın incelenmesinden.

15.10.2022 tarihinde yapılan staja giriş sınavından başarılı olan davacı tarafından, Yeni Çeltek Kömür ve Madencilik Anonim Şirketinin Merzifon Linyit İşletmesi Şubesinde yapmış olduğu çalışmalar ile Amasya İl Özel İdaresi bütçe içi işletmesi olarak faaliyet gösteren Eski Çeltek Kömür İşletmesi'nde 2016-2022 yılları arasında yapmış olduğu çalışmaların staj süresinden sayılması ve Amasya İl Özel İdaresinde staj yapabilmesi maksadıyla yapmış olduğu başvurunun değerlendirilmek üzere TESMER'e gönderildiği,

TESMER'in 20.02.2023 tarih ve E.692 sayılı yazısı ile ilgilinin yapmış olduğu çalışmaların Staj ve Sınavlara İlişkin Usul ve Esaslar Hakkındaki Uygulama Yönergesi hükümleri gereği staj süresinden sayılmasına olanak bulunmadığı, ayrıca kamu kurumu niteliğini haiz olması nedeniyle Amasya İl Özel İdaresinde staj yapılabilmesinin de mümkün olmadığı gerekçesiyle talebin reddedildiği, bu işleme karşı yapılan itiraz başvurusunun da aynı İdarece 14.04.2023 tarih ve E.1412 sayılı yazı ile reddedilmesi üzerine TESMER işlemlerinin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Olayda, davacının yaptığı çalışmaların staj süresinden sayılması ve Amasya İl Özel İdaresinde staj yapma talebine ilişkin değerlendirmenin TÜRMOB bünyesinde bulunan TESMER tarafından yapıldığı, Samsun 2. İdare Mahkemesinin 29.12.2023 tarih ve E:2023/640 sayılı ara kararı ile davaya konu işlemlerin tesis edilmesinin ardından davacının başvurusunun reddine dair nihai bir işlemin tesis edilip edilmediğinin Amasya Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler Odasından sorulduğu, Odanın 24.01.2023 tarih ve 2024/8 sayılı cevabi yazısı ile konu hakkında TESMER'den görüş sorulduğu, gelen yazıya istinaden ilgilinin stajının başlatılmadığının bildirildiği,

buna göre, Amasya Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler Odası tarafından davacı hakkında herhangi bir işlemin tesis edilmediği, davaya konu edilen işlemlerin TESMER tarafından tesis edildiği, söz konusu işlemlerin ise davacının hukukunu etkiler mahiyette sonuçlar doğurduğu anlaşılmaktadır.

Öte yandan Ankara 10. İdare Mahkemesinin 18.05.2023 tarih ve E:2023/872 K:2023/1057 sayılı yetki ret kararında, Danıştay Sekizinci Dairesinin 01.04.2019 tarih ve E:2018/3211 K:2019/2427 sayılı kararına da atıf yapıldığı görülmekte olup Daire kararında; başka kurum ve kuruluşlarda yapılan çalışmaların staj süresinden sayılması istemiyle yapılan başvuruları karara bağlama yetkisinin Staj ve Sınavlara İlişkin Usul ve Esaslar Hakkındaki Uygulama Yönergesi hükümleri çerçevesinde TESMER Şubesi veya Odasına ait olduğunun tespit edildiği,

ancak karara konu olayda, ilgilinin Mardin Ticaret ve Sanayi Odasında ifa ettiği görevin staj süresinden sayılmasına ilişkin istemin, yapılan hizmetin 3568 sayılı Kanunun 6/2-ı bendi uyarınca stajdan sayılan hizmetler kapsamında değerlendirilemeyeceğine yönelik TESMER görüşü doğrultusunda Mardin-Şırnak Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler Odasınca reddedildiği, dolayısıyla Oda tarafından ilgili hakkında ayrıca tesis edilen bir işlemin bulunduğu, somut olayda ise Samsun 2. İdare Mahkemesinin ara kararı ile sorulduğu üzere davacı hakkında mahalli oda tarafından ayrıca bir işlemin tesis edilmediği,

davaya konu işlemin TESMER tarafından tesis edildiği, bir idarenin bir işlemi tesis etmeye yetkili olmasının ve fakat işlemi onun yerine bir başka makamın tesis etmesinin mahkemenin yargı yetkisi sorununu değil idari işlemin unsuru olan yetki unsuru sorununu gündeme getireceği, dolayısıyla 2577 sayılı Kanunun 32. maddesindeki açık kural karşısında davaya bakmaya TESMER'in (TÜRMOB'un) bulunduğu Ankara ilinin idari yargı yetkisi yönünden bağlı olduğu Ankara İdare Mahkemelerinin yetkili olduğu sonucuna ulaşılmaktadır.