Danıştay 8. Daire E.2024/2746 K.2025/7761

Dava konusu istem: Özel Değişim Hakkari Kişisel Gelişim Kursunda matematik öğretmeni olarak görev yapan davacının çalışma izninin 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nun 4. maddesi uyarınca iptal edilmesine ilişkin Hakkari Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğünün... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan ve dava konusu işlemin tesisine dayanak olarak alınan 5580 sayılı Kanun'un 4. maddesinin 1. fıkrasında yer alan "...veya haklarında bu suçlardan dolayı kovuşturma bulunmaması" ibaresi, anılan fıkrada yer alan "...personelinde.." ve "...anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar..." ibareleri Anayasaya aykırı bulunarak iptal edildiğinden dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Dava konusu işlemin sebep unsuru olarak davacı hakkında "Silahlı Terör Örgütü Kurma, Yönetme veya Üye Olma, Nitelikli Dolandırıcılık, Resmi Belgede Sahtecilik" suçlarına ilişkin olarak ... Cumhuriyet Başsavcılığının ... numaralı dosyasında soruşturmanın devam ettiği hususunun gösterildiği, anılan soruşturma dosyasının yetkisizlik kararı verilerek ...

Cumhuriyet Başsavcılığına gönderildiği, davacı hakkında "Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Başkanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkındaki Kanuna Muhalefet", "Silahlı Terör Örgütüne Üye Olma" ve "Kamu Kurum ve Kuruluşlarının Zararına Dolandırıcılık" suçlarından iddianame düzenlendiği,...

Ağır Ceza Mahkemesinin E... sayılı dosyasında "Silahlı Terör Örgütüne Üye Olma" ve "Kamu Kurum ve Kuruluşlarının Zararına Dolandırıcılık" suçlarından yargılanan davacının beraatine karar verildiği ve anılan kararın istinaf incelemesinin devam ettiği, ...

Asliye Ceza Mahkemesinin E... sayılı dosyasında "Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Başkanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkındaki Kanuna Muhalefet" suçundan yapılan yargılamanın ise halihazırda devam ettiği, dava konusu işlemin tesis edildiği tarih itibarıyla davacı hakkında 5580 sayılı 4. maddesinin 1. fıkrasında belirtilen suçlardan mahkumiyet hükmü veya devam eden kovuşturmanın bulunmadığı,

"Silahlı Terör Örgütüne Üye Olma" suçundan yargılandığı davada beraat ettiği ve davalı idarece davacının FETÖ/PDY silahlı terör örgütü ile irtibat ya da iltisakını ortaya koyan başkaca herhangi bir somut delilin de dava dosyasına sunulmadığı dikkate alınarak belirtilen gerekçe eklenmek suretiyle davalı idarenin istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, davacının terör örgütleri ile bağlantısı, irtibatı, iltisakı veya üyeliği olduğu tespit edilmesi nedeniyle çalışma izninin iptal edildiği, dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

11/10/2021 tarihli sözleşme ve 12/10/2021 tarihli Valilik Oluru ile Özel Değişim Hakkari Kişisel Gelişim Kurusunda matematik öğretmeni olarak göreve başlayan davacı hakkında yapılan araştırma neticesinde gönderilen Hakkari Valiliği İl Güvenlik İşleri Bürosunun ... tarihli ve E-... sayılı yazısında, ... Cumhuriyet Başsavcılığını... sayılı soruşturma kapsamında "Silahlı terör örgütü kurma, yönetme veya üye olma", "Resmi belgede sahtecilik", "Nitelikli dolandırıcılık" suçlarının şüphelisi olduğu hususuna yer verilmiş olup; bunun üzerine 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nun 4. maddesi uyarınca Hakkari Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğünün... tarih ve ... sayılı işlemi ile davacının çalışma izninin iptal edilmiştir.

Dava konusu işlemin sebep unsuru olarak gösterilen suçlara istinaden yürütülen soruşturma neticesinde davacı hakkında "Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Başkanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkındaki Kanuna Muhalefet", "Silahlı Terör Örgütüne Üye Olma" ve "Kamu Kurum ve Kuruluşlarının Zararına Dolandırıcılık" suçlarından iddianame düzenlenmiş olup;,....

Ağır Ceza Mahkemesinin E:... sayılı dosyasında "Silahlı Terör Örgütüne Üye Olma" ve "Kamu Kurum ve Kuruluşlarının Zararına Dolandırıcılık" suçlarından yargılanan davacının beraatine karar verilmiş, anılan karara yönelik istinaf başvurusu ... Bölge Adliye Mahkemesi.... Ceza Dairesinin... tarih ve E:... K:...sayılı kararıyla reddedilmiş, ...

Asliye Ceza Mahkemesinin E... sayılı dosyasında "Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Başkanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkındaki Kanuna Muhalefet" suçundan yapılan yargılama ise halihazırda devam etmektedir.

İLGİLİ MEVZUAT

5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nun 4. maddesinde "Özel öğretim kurumlarının gerçek kişi kurucularında, tüzel kişi kurucularının yönetim organlarında, kurucu temsilcilerinde ve personelinde.

26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 53 üncü maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bile kasten işlenen bir suçtan dolayı bir yıl veya daha fazla süreyle hapis cezası ya da affa uğramış olsa bile Devletin egemenlik alametlerine ve organlarının saygınlığına karşı suçlar, Devletin güvenliğine karşı suçlar, anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, millî savunmaya karşı suçlar, Devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk, zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma,

suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama, kaçakçılık suçları, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar ve 11/10/2006 tarihli ve 5549 sayılı Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun kapsamında işlenen suçlardan ceza almamış olması veya haklarında bu suçlardan dolayı kovuşturma bulunmaması, terör örgütlerine ya da Millî Güvenlik Kurulunca Devletin millî güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya

gruplara üyeliği, mensubiyeti ya da iltisakı yahut bunlarla irtibatı olmaması şartı aranır." hükmü yer almaktadır. Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliğinin 39. maddesinin 4. fıkrasında " Kurumda görev yapan personelin Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasında yer alan şartları taşımadığının sonradan tespit edilmesi hâlinde çalışma izni iptal edilir." hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nun 4. maddesinde; özel öğretim kurumlarında görev alacak personelde aranan şartlar arasında; 26/09/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 53 üncü maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bile kasten işlenen bir suçtan dolayı bir yıl veya daha fazla süreyle hapis cezası ya da affa uğramış olsa bile madde metninde sayılan suçlardan ceza alınmamış olması veya haklarında bu suçlardan dolayı kovuşturma bulunmaması, terör örgütlerine ya da Millî Güvenlik Kurulunca Devletin millî güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti ya da iltisakı yahut bunlarla irtibatı olmamasının yer aldığı anlaşılmaktadır.

İptal davaları idarî işlemlerin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılan davalardır. İdari işlem ise idarenin kamu gücü kullanarak tek taraflı olarak tesis ettiği hukuki sonuç doğuran işlemdir. İdareyi işlem yapmaya sevk eden maddi ve hukuki etkenler ise idari işlemin sebep unsurunu oluşturmaktadır.

Bakılan dava bir ceza davası değildir. Bu nedenle işlem tesis edilirken ceza hukuku ilkelerinin ve kurallarının uygulanıp uygulanmadığını iş bu davada denetlenme imkanı yoktur. Diğer bir ifadeyle bu davada 'suç ve suçlu bulunma halleri' değil, 5580 sayılı Kanun'a tabi kurumda görev alan kişinin çalışma izninin iptalini haklı kılan nedenlerin var olup olmadığı denetlenmektedir.

Bununla birlikte, kimi durumlarda çalışma izni iptal edilenler hakkında başlatılmış ceza kovuşturmaları bulunabilmektedir. İlgililerin ceza yargılamasında terör örgütlerine üyelik veya yardım nedeniyle ceza almaları ve bu cezanın kesinleşmesi halinde, idari yargı mercilerince, başka bir delile ve araştırmaya ihtiyaç duyulmaksızın; çalışma izni onayının iptaline ilişkin işlemin hukuka uygun olduğuna karar verilmesi gerekmektedir.

Zira; 5580 sayılı Kanun'a göre "Devletin güvenliğine karşı suçlar, anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlardan ceza almamış olmak" şartı açısından "terör örgütüne üyelik" unsuru, bir mahkeme kararı ile tespit edilmiş olmaktadır.

İlgililer hakkında terör örgütü üyeliği kapsamında açılmış olan ceza davalarının derdest yani kesinleşmemiş olması durumunda ise; -velev ki ilk derece ceza mahkemeleri ve istinaf mahkemeleri terör örgütü üyeliği suçunun unsurlarının sabit olduğu gerekçesiyle hüküm kurmuş olsun- masumiyet karinesi nedeniyle idari yargı mercilerinin söz konusu cezayı dayanak alarak karar vermesi mümkün görülmemektedir.

Bununla birlikte, ceza kovuşturmasının devam ediyor olması ya da davacı hakkında verilen mahkumiyet kararının kesinleşmemiş olması, 5580 sayılı Kanun'un 4. maddesi uyarınca çalışma izni onayının iptaline ilişkin işlemin iptali istemiyle idari yargı mercileri nezdinde açılan davanın görülmesini engellemeyecektir.

Bu bağlamda; ilgililer hakkında ceza yargılaması kapsamında yapılan soruşturma sonucunda kovuşturmaya yer olmadığına karar verilmesi veya üyelik/yardım etme suçlamalarıyla açılan ceza davalarında beraat, ceza verilmesine yer olmadığı, hükmün açıklanmasının geri bırakılması gibi kararlar verilmiş olsa dahi, idari yargı yeri irtibat ve iltisak unsurları yönünden de işlemi incelemek zorunda olduğundan, davacının FETÖ/PDY ile irtibat ve iltisakının bulunup bulunmadığının tespiti gerekmektedir.

Anayasa Mahkemesi 14/11/2019 tarihli ve E:2018/89, K:2019/84 sayılı kararında iltisaklı kavramını ''kavuşan, bitişen, birleşen'', irtibatlı kavramını ise ''bağlantılı'' olarak tanımlamıştır. Bu kavramlar ile kişilerin cezai sorumluluğunu gerektiren örgüte üyelik ve mensubiyet kavramlarına nazaran terör örgütleri ile daha az yoğun ve atipik bir bağlantının vurgulandığı açıktır.

Bu kapsamda kişilerin terör örgütleri ile irtibat ve iltisaklarının ortaya konulabilmesi için, örgütün amaçlarının gerçekleştirilmesi ya da örgütten yarar sağlamak maksadıyla gerek örgütten gelen talimatlar doğrultusunda gerekse inisiyatif alarak bulundukları hal ve hareketler neticesinde örgüte veya kendilerine yarar sağladıkları ya da örgüt ile amaç birliği veya sosyal birliktelik görünümü içinde oldukları yönünde kanaat oluşması yeterli olacaktır.

Yukarıda yer verilen açıklamalar ışığında; çalışma izni davalı idarece iptal edilen kişiler hakkında hiçbir ceza kovuşturmasına başlanılmaması ya da kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilmiş olması veyahut ceza yargılaması sonunda beraat kararı verilmiş olmasının kendiliğinden bu kişilere çalışma izni verilmesini zorunlu kılmayacağı, zira, çalışma izni verilmemesi nedenlerinin sadece üyelikle sınırlı tutulmadığı, ceza yargılamasının ilgi alanında bulunmayan iltisak ve irtibat hallerinin de çalışma izni verilmemesinin hukuki gerekçeleri arasında sayıldığı açıktır.

Her ne kadar Anayasa Mahkemesi'nin 28/09/2022 tarih ve E:2022/76, K:2022/112 sayılı kararıyla 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nun 4. maddesinin birinci fikrasında yer alan "...veya haklarında bu suçlardan dolayı kovuşturma bulunmaması..." ibaresinin, anılan fıkrada yer alan "...personelinde..." ve "...anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar..." ibareleri yönünden Anayasa'ya aykırı olduğuna ve iptaline karar verilmiş ise de; bakılan uyuşmazlığın esası davacının terör örgütüyle irtibat ve iltisak düzeyinde ilişkisinin bulunup bulunmadığı hususundan kaynaklanmaktadır.

Davacı hakkında "Silahlı terör örgütüne üye olma" ve "Kamu kurum ve kuruluşlarının zararına dolandırıcılık" suçları nedeniyle yürütülen ceza yargılamasında ... Ağır Ceza Mahkemesince verilen... tarih ve E..., K:... sayılı beraat kararında "Silahlı terör örgütüne üye olma" suçu kapsamında; "...sanık hakkındaki tanık beyanlarının sanığın örgütsel faaliyetlerde bulunduğuna yönelik doğrudan görgü ve bilgiye dayalı tutarlı, net beyan ve teşhisler olmaması, sanığa ait Bank Asya ve Bylock kaydının bulunmaması, sanığın örgüte müzahir şirket ya da derneklerde herhangi üyelik ya da çalışma kaydının bulunmaması, sanık hakkında düzenlenen Tekil/Ardışık Arama Raporundaki ardışık arama kaydına rastlanılmamış olması.." ifadelerine yer verilmiştir.

Bu itibarla; davalı idarece davacının FETÖ/PDY silahlı terör örgütü ile irtibat ya da iltisakını ortaya koyan başkaca herhangi bir somut delilin dava dosyasına sunulmadığı da dikkate alınarak dosyada yer alan bilgi ve belgeler ile ceza yargılaması neticesinde elde edilen delillerin bir bütün olarak değerlendirilmesi neticesinde davacının terör örgütüyle irtibat ve iltisak düzeyinde ilişkisinin bulunmadığı kanaatine varılmıştır.

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen kararın davanın reddine ilişkin kısmı usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.