Danıştay 8. Daire E.2024/3022 K.2025/6320

Dava konusu istem: Davacı idare tarafından, 2015-2016-2017-2018-2019-2020 ve 2021 yıllarına ait yağmur sularının uzaklaştırılmasına yönelik harcama tutarı olan 13.652.411,66-TL'nin 7 gün içerisinde yatırılması ya da Belediyeye gönderilen ÇTV alacaklarından kesilebilmesi hususunda yazılı muvafakat verilmesi gerektiğine ilişkin ... tarih ve E-... sayılı işlemin ve bu işleme karşı yapılan 05/01/2023 tarihli itirazın zımnen reddine ilişkin işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:...

K... sayılı kararda; uyuşmazlıkta; davaya konu yağmur sularının uzaklaştırılmasına ilişkin tahakkuk ettirilen 13.652.411,66-TL'lik bedelin, yargılama sürecinde ... tarih ve E-... sayılı işlemle güncellenerek 1.423.362,00-TL olarak belirlendiği görüldüğünden, davaya konu işlemlerin, ilk olarak tahakkuk ettirilen 13.652.411,66-TL'lik bedel yönünden ayrı, güncelleme sonrası belirlenen 1.423.362,00-TL'lik bedel yönünden ayrı olarak incelenmesi gerektiği; güncelleme neticesinde iptal edilen 12.229.049,66-TL'lik kısım yönünden işbu davanın konusu kalmadığından, uyuşmazlığın bu kısım yönünden karar verilmesine yer olmadığına;

dava konusu işlemlerin, yapılan güncelleme sonrasında yeniden belirlenen 1.423.362,00-TL'lik kısmı yönünden incelenmesinden ise; büyükşehir belediyelerinin yetki ve görevleri düzenleyen 5216 sayılı Kanun'un 7. maddesinin (r) bendinde su ve kanalizasyon hizmetlerini yürütmek, bunun için gereken tesisleri kurmak, kurdurmak ve işletmek, büyükşehir belediyesinin görev ve yetkileri arasında belirlenmişken; bu hizmetlerin yürütülmesi için çıkartılan ve özel nitelikte bir kanun olan 2560 sayılı Kanun'un 2/(d) maddesi uyarınca, büyükşehir belediyesine ait bu görev ve yetkinin kullanımının su ve kanalizasyon idaresince kullanılacağı.

5216 sayılı Kanun'da yağmur suyu uzaklaştırılması ile ilgili bir görev ve yetki büyükşehir belediyelerine verilmemişken.

2560 sayılı Kanun'un 2/(b) maddesi uyarınca bu yetki ve görevin doğrudan su ve kanalizasyon idaresine verildiği; bununla birlikte 2560 sayılı Kanun'dan sonra yürürlüğe giren 5393 sayılı Belediye Kanunu'nda yağmur suyunun uzaklaştırılması için gereken tesisleri kurma ve kurdurma görevlerinin belediyelere ait olduğu ve her türlü alt yapı giderinin belediye giderleri arasında olduğu belirtilmekle beraber;

bu görevin yüklendiği diğer idarenin kuruluş ve görev yasası mahiyetindeki özel nitelikli kanun olan 2560 sayılı Kanun'un 25. maddesinde de bu hizmetin su ve kanalizasyon idaresi tarafından yapılacağı, ancak gerekli harcamaların ilgili belediyece karşılanacağı belirtildiğinden, bu hizmetin de, büyükşehirlerde su ve kanalizasyon idaresince yapılacağı, bedelin ise bu konuda 5393 sayılı Kanun ile görevli kılınan ilgili belediyece karşılanacağı sonucuna varıldığı;

öte yandan, 2560 sayılı Kanun'un "Kuruluş" başlıklı 1. maddesinde su ve kanalizasyon hizmeti sayılmasına rağmen, yağmur suyu uzaklaştırma hizmetinin yer almadığı hususundan yola çıkarak, yağmur suyu hizmetinin kanalizasyon hizmetinin bir parçası olduğu ve bu sebeple tek görevli kuruluşun da davalı idare olduğu yönündeki değerlendirmenin; gerek 2560 sayılı Kanun'un 2/(b) ve 25. maddelerinde açıkça düzenlenen davalı idareye ait yağış sularının uzaklaştırılması görevinin gerekse 5393 sayılı Kanun'un 15/(e) maddesinde düzenlenen ve ilgili belediyelere ait yağmur suyu uzaklaştırma görevinin yok sayılması sonucunu doğuracağı;

bu göreve ilişkin olarak 5393 sayılı Kanun ile 2560 sayılı Kanun'un 25. maddesinin birlikte uygulanarak anılan hizmetin, büyükşehirlerde su ve kanalizasyon idaresi genel müdürlüğünce yapılarak; bu hizmetle ilgili görevli olan ilgili belediyece harcamanın karşılanacağı yönündeki değerlendirmenin, söz konusu Kanunların lafzı ve amacına daha uygun olacağı, bu durumda.

2560 sayılı Kanun'un 2/(b) maddesi uyarınca büyükşehir kapsamında yağmur suyu uzaklaştırma görevi bulunan davalı idarece yapılan tesislere ilişkin maliyet ve harcamaların, 5393 sayılı Kanun'un 15. maddesi ile 2560 sayılı Kanun'un 25. maddesi uyarınca ilgili ilçe belediyesinden istenilebileceği.

Mahkemenin 14/09/2023 tarihli ara kararı uyarınca dosyaya sunulan bilgi belgelerden; davalı idarece davacı belediyeden talep edilen yağmur suyu uzaklaştırma tesisleri harcaması ilişkin bedelin; ilçe belediyesinin sorumluluk alanında kalan 12 metre ve altı yollardan oluşan 1338 metrelik metraja ilişkin yağmur suyu uzaklaştırma işinden kaynaklandığı, hesaplamanın 2022 yılı birim fiyatı ile sorumluluk alanında kalan yolların metre uzunlukları çarpımı suretiyle yapıldığının anlaşıldığı, bu durumda;

yasal hükümler doğrultusunda, davalı idarenin, davacı belediyeden sorumlu olduğu yollarda oluşan yağmur suyu uzaklaştırma işinden kaynaklanan bedeli talep edebileceği değerlendirildiğinden, güncelleme sonrasında belirlenen 1.423.362,00-TL'lik kısım yönünden, dava konusu E-... sayılı işlemde ve bu işleme karşı yapılan 05/01/2023 tarihli itirazın zımnen reddine ilişkin işlemde hukuka aykırı bir husus bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Davacı tarafından, davanın reddine ilişkin kısmı bakımından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine istinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu, ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca davacının istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, davalı idarenin davacının itirazı üzerine yeniden hesaplayıp 1.423.362,00 TL olarak belirlediği yağmur suyu bedellerine karşı da ayrı dava açıldığı, bu davada ... İdare Mahkemesi'nin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla işlemin iptaline karar verildiği, dolayısıyla şu haliyle, iki dava dosyası arasında çelişki meydana geldiği, ilçe belediyelerinin görevleri arasında suyla veya yağmur sularının uzaklaştırılması ile ilgili herhangi bir hususa yer verilmediğinden bağlı idarelerin yağmur sularının giderilmesi için yapılan harcamaları, büyükşehir belediyelerinden tahsil etmesi gerektiği; büyükşehir belediye meclisi tarafından da bu yönde karar alındığı, bu doğrultuda emsal yargı kararları ve Sayıştay denetim raporlarının da bulunduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, ilgili mevzuat ve Sayıştay denetim raporlarına göre yapılan harcamaların ilçe belediyesinden tahsili gerektiği, yargı kararlarının da bu doğrultuda olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Dava; 2015-2016-2017-2018-2019-2020 ve 2021 yıllarına ait yağmur sularının uzaklaştırılmasına yönelik harcama tutarı olan 13.652.411,66-TL'nin 7 gün içerisinde yatırılması ya da Belediyeye gönderilen ÇTV alacaklarından kesilebilmesi hususunda yazılı muvafakat verilmesine ilişkin ... tarih ve E-... sayılı işlemin ve bu işleme karşı yapılan 05/01/2023 tarihli itirazın zımnen reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılmıştır. Davacı tarafından davaya konu bedelin 1.423.362,00-TL'lik kısmı yönünden temyiz isteminde bulunulmuştur.

İLGİLİ MEVZUAT

5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 7. maddesinin, (r) bendinde; su ve kanalizasyon hizmetlerini yürütmek, bunun için gerekli baraj ve diğer tesisleri kurmak, kurdurmak, ve işletmenin büyükşehir belediyesinin görev, yetki ve sorumlulukları arasında olduğu belirtildikten sonra 24/d maddesinde; her türlü alt yapı, yapım, onarım ve bakım giderlerinin büyükşehir belediyesinin giderleri arasında olduğu hükme bağlanmış olup, bu Kanunda büyükşehir belediyesinin yağmur suyu tahliye görevinden söz edilmemiştir.

5393 sayılı Belediye Kanunu'nun "Belediyelerin yetkileri ve imtiyazları" başlıklı 15. maddesinin 1. fıkrasının (e) bendinde; atık su ve yağmur suyunun uzaklaştırılmasını sağlamak, bunun için gereken tesisleri kurmak, kurdurmak, belediyenin yetki ve imtiyazları arasında sayılmış; 60 (c) maddesinde de; her türlü alt yapı, yapım, onarım ve bakım giderlerinin belediyenin giderleri arasında olduğu hükmü yer almıştır.

Öte yandan. 2560 sayılı İSKİ Genel Müdürlüğünün Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun'un 1. maddesinde; büyükşehir belediyesinin su ve kanalizasyon hizmetlerini yürütmek ve bu amaçla gereken her türlü tesisi kurmak üzere, büyükşehir belediyesine bağlı su ve kanalizasyon idaresi genel müdürlüğünün kurulduğu belirtilmiş.

2. maddesinin (a) bendinde içme, kullanma, endüstri suyu ihtiyaçlarının sağlanması ve dağıtımı için her türlü tesisi kurmak, işletmek, onarımını yapmak, (b) bendinde; kullanılmış sular ile yağış sularının toplanması, yerleşim yerlerinden uzaklaştırılması ve zararsız bir biçimde boşaltma yerine ulaştırılması için her türlü tesisin etüt ve projesini yapmak veya yaptırmak; gerektiğinde bu projelere göre tesisleri kurmak veya kurdurmak, bakım ve onarımını yapmak; (d) bendinde;

su ve kanalizasyon hizmetleri konusunda hizmet alanı içindeki belediyelere verilen görevleri yürütmek ve bu konulardaki yetkileri kullanmak görev ve yetkileri arasında düzenlenmiş. 25. maddesinde ise; yağmur sularının uzaklaştırılması ile ilgili tesislerin yapılması veya bu tip tesislerin işletilmesinin gerekli harcamalar ilgili belediyelerce karşılanmak şartıyla İSKİ tarafından yerine getirileceği hükme bağlanmış.

Ek-5 maddesinde de; bu Kanun'un diğer büyükşehir belediyelerinde de uygulanacağı belirtilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Büyükşehir belediyelerinin yetki ve görevleri düzenleyen 5216 sayılı Kanun'un 7. maddesinin (r) bendinde su ve kanalizasyon hizmetlerini yürütmek, bunun için gereken tesisleri kurmak, kurdurmak ve işletmek, büyükşehir belediyesinin görev ve yetkileri arasında belirlenmişken; bu hizmetlerin yürütülmesi için çıkartılan ve özel nitelikte bir Kanun olan 2560 sayılı Kanun'un 2 (d) maddesi uyarınca, büyükşehir belediyesine ait bu görev ve yetkinin kullanımının su ve kanalizasyon idaresince kullanılacağı.

5216 sayılı Kanun'da yağmur suyu uzaklaştırılması ile ilgili bir görev ve yetki büyükşehir belediyelerine verilmemişken.

2560 sayılı Kanun'un 2 (b) maddesi uyarınca bu yetki ve görevin doğrudan su ve kanalizasyon idaresine verildiği; bununla birlikte 2560 sayılı Kanun'dan sonra yürürlüğe giren 5393 sayılı Belediye Kanunu'nda yağmur suyunun uzaklaştırılması için gereken tesisleri kurma ve kurdurma görevlerinin belediyelere ait olduğu ve her türlü alt yapı giderinin belediye giderleri arasında olduğu belirtilmekle beraber;

bu görevin yüklendiği diğer idarenin kuruluş ve görev yasası mahiyetindeki özel nitelikli Kanun olan 2560 sayılı Kanun'un 25. maddesinde de bu hizmetin su ve kanalizasyon idaresi tarafından yapılacağı ancak gerekli harcamaların ilgili belediyece karşılanacağı belirtildiğinden, bu hizmetin de, büyükşehirlerde su ve kanalizasyon idaresince yapılacağı, bedelin ise bu konuda 5393 sayılı Kanun ile görevli kılınan ilgili belediyece karşılanacağı sonucuna varılmaktadır.

Bu haliyle; 2560 sayılı Kanun'un 2 (b) maddesi uyarınca büyükşehir kapsamında yağmur suyu uzaklaştırma görevi bulunan davalı idarece, yapılan tesislere ilişkin maliyet ve harcamaların, 5393 sayılı Kanun ile 2560 sayılı Kanun'un 25. maddesi uyarınca sorumlu olan ilgili belediyeden istenebileceği hususunda şüphe bulunmamaktadır.

Sayıştay denetim raporlarında da davalı tarafından bu bedelin davacı ilçe belediyesi tarafından istenebileceği ilkesel olarak belirtilmiş olup, davalının söz konusu alacağa yönelik işlem tarihine kadar davacıya bir bilgilendirme yapmadığı da dikkate alındığında, bu borca konu harcamaların gerçekten yapılıp yapılmadığı, yapıldıysa bedelin doğru hesaplanıp hesaplanmadığının tespiti için önce adli yargıda açılacak bir davada alacağın varlığının ve miktarının Mahkemece hüküm altına alınması ve sonrasında 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu uyarınca takip ve tahsil işlemleri yapılması gerekirken bu yola başvurulmaksızın doğrudan bir idari işlem tesis edilmesinde hukuka uygunluk görülmemiştir.

Bu itibarla, davaya konu bedelin 1.423.362,00-TL'lik kısmı bakımından davanın reddi yönündeki .... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARŞI OY

(X)-Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmediğinden, temyize konu kararın onanması gerektiği görüşüyle çoğunluk kararına katılmıyorum.