Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu E.2024/3112 K.2025/1477

Dava konusu istem: Ağrı İl Müftülüğünde hizmetli olarak görev yapan davacının. Bursa ili, Osmangazi ilçesi, ...

Camiinde müezzin kayyım olarak görev yaptığı dönemdeki eylemleri nedeniyle, Diyanet İşleri Başkanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği'nin 5. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde belirtilen ortak nitelik şartını kaybettiğinden bahisle, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 98. maddesinin (b) bendi uyarınca görevinin sona erdirilmesine ilişkin, Diyanet İşleri Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı işlemi ile bu işlemin dayanağı olan Diyanet İşleri Başkanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği'nin 5. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde yer alan "Atanmalarında dini öğrenim şartı esas alınan unvanlarda;

itikat, ibadet, tavır ve hareketlerinin İslâm törelerine uygunluğunun çevresinde bilinir olduğu şeklinde ortak bir nitelik taşımak" hükmünün iptali istenilmiştir.

Daire kararının özeti: Danıştay Onikinci Dairesinin 07/05/2024 tarih ve E:2021/1728, K:2024/2216 sayılı kararıyla;

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 48/1/(B/2) ve 98/1/(b) maddeleri, 633 sayılı Diyanet İşleri Başkanlığı Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun'un 9/2 maddesi, 15/04/2015 tarih ve 29327 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Diyanet İşleri Başkanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği'nin 5/1/(b), 6/1 ve 8. maddeleri, Vaizlik, Kur’an Kursu Öğreticiliği, İmam-Hatiplik ve Müezzin-Kayyımlık Kadrolarına Atama ve Bu Kadroların Kariyer Basamaklarında Yükselme Yönetmeliği'nin 2 ve 6/1. maddeleri ve Diyanet İşleri Başkanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin 13/09/2023 tarih ve 32308 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelik ile değişik 5/1/(b). maddesi hükümlerine yer verildikten sonra,

Diyanet İşleri Başkanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği'nin "Genel şartlar" başlıklı 5. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi yönünden;

15/04/2015 tarih ve 29327 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Diyanet İşleri Başkanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği'nin 5. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi dava açıldıktan sonra değiştirildiğinden, davanın konusuz kalan bu kısmı hakkında karar verilmesine olanak bulunmadığı,

Davacının görevine son verilmesine ilişkin... tarih ve ... sayılı bireysel işlem yönünden;

Dava dosyasının incelenmesinden; Bursa ili, Osmangazi ilçesi, ... Camiinde müezzin kayyım olarak görev yaptığı dönemdeki eylemleri nedeniyle 15/01/2020 tarihinde hakkında soruşturma başlatılmış olan davacının, 30/04/2020 tarihinde Ağrı İl Müftülüğüne hizmetli olarak atandığı ve hizmetli kadrosunda görev yapmakta iken, 07/10/2020 onay tarihli işlem ile görevine son verildiğinin anlaşıldığı,

Mevzuat hükümleri bir bütün hâlinde değerlendirildiğinde, Diyanet İşleri Başkanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği ile getirilen "ortak nitelik" koşulunun, yine Yönetmelik hükmünde belirlendiği şekliyle "atanmasında dini öğrenim şartı esas alınan unvanlarla" sınırlı olduğu, Yönetmeliğin 8. maddesiyle atıf yapılan Vaizlik, Kur’an Kursu Öğreticiliği, İmam-Hatiplik ve Müezzin-Kayyımlık Kadrolarına Atama ve Bu Kadroların Kariyer Basamaklarında Yükselme Yönetmeliğiyle de dini öğrenim şartı esas alınacak unvanların, "vaizlik, Kur'an kursu öğreticiliği, müezzin kayyımlık ve imam hatiplik" olarak belirlendiği,

davacının hâli hazırda görev yapmış olduğu Yardımcı Hizmetler Sınıfında yer alan "hizmetli" kadrosuna ilişkin atanma şartlarının ise. Yönetmeliğin 6. maddesinin 1. fıkrasının (l) bendinde açıkça belirlendiği ve bu düzenlemede "ortak nitelik" koşuluna yer verilmediğinin görüldüğü,

Bu durumda; dini öğrenim şartı esas alınan unvanlardan birinde görev almayan, Yardımcı Hizmetler Sınıfında görev yapan davacının, ortak niteliği kaybettiğinden bahisle görevine son verilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı,

Bununla birlikte; davacının, Diyanet İşleri Başkanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği'nin 5. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde yer alan ortak nitelik şartını kaybettiğine ilişkin saptamaların, Atama ve Yer Değiştirme Kurulunca dini öğrenim şartı esas alınan unvandaki bir göreve getirilmesi söz konusu olduğunda değerlendirilebileceği,

Gerekçeleriyle, dava konusu düzenleyici işlemin iptali istemi yönünden karar verilmesine yer olmadığına, dava konusu bireysel işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, Ağrı İl Müftülüğü hizmetlisi olarak görev yapan davacının, Bursa İli Osmangazi İlçesi ...

Camii'nde müezzin kayyım olarak görev yaptığı dönemde, E.Ç. isimli bir kadınla yaklaşık üç yıl mesajlaştığı ve 26/12/2019 tarihinde öğle saatlerinde anılan kadının eşinin işte olduğu sırada evine girdiği, evde görüştüğü ve eşinin eve geldiğini anlamasıyla evin arka tarafındaki mutfak kapısından çıkarak bahçe duvarından atladığı sırada yakalandığı, mahremi olmayan bir kadınla aynı evde baş başa kaldığı bu durumun çevresince duyulduğunun tespit edildiği;

davacının bu eylemleriyle topluma örnek olma vasfına aykırı hareket ettiği ve Diyanet İşleri Başkanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği'nin 5. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde belirtilen "Atanmalarında dini öğrenim şartı esas alınan unvanlarda;

itikat, ibadet, tavır ve hareketlerinin İslam törelerine uygunluğunun çevresinde bilinir olduğu şeklinde ortak bir nitelik taşımak." şeklindeki atanma şartını görevi sırasında kaybettiği, davacının eylemlerinin müezzin kayyım olarak görev yaptığı dönemde gerçekleştiği için fiilin işlendiği tarihteki pozisyonunun esas alınması gerektiği, davacının ortak nitelik şartını taşımış olması sebebiyle ilk defa Devlet memuru olmaya hak kazandığı ve bu şartı kaybetmesi hâlinde görevine son verilebileceği hususları göz önüne alındığında Daire kararının hukuki dayanaktan yoksun bulunduğu.

Diyanet İşleri Başkanlığı'nın özel nitelik arz eden kurumsal yapısı ve kamu nezdindeki itibarı göz önüne alındığında, davacının eylemlerinin kurum disiplini ve itibarını zedeleyerek kamu hizmetinin gereği gibi yürütülmesini engelleyeceği, idarenin kamu hizmetinin en iyi şekilde yürütülmesi için gerekli tedbirleri alma yetkisi ve kendisine verim alınamayacak personeli statünün dışına çıkarma konusunda takdir yetkisinin bulunduğu ve dava konusu işlemin mevzuat hükümleri çerçevesinde hukuka uygun olarak tesis edildiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'ÜN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Daire kararının iptale ilişkin kısmının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

28/01/2011 tarihinde Devlet memuru olarak imam-hatip kadrosuna atanarak görevine başlayan davacı, Bursa ili, Osmangazi ilçesi, ... Camiinde müezzin kayyım olarak görev yapar iken, buradaki bir takım eylemleri nedeniyle Ü.Ç. tarafından yapılan şikâyet üzerine hakkında 15/01/2020 tarihinde soruşturma başlatılmıştır. Soruşturma devam ederken, davacı naklen, önce Erzincan ili, ... Camiine müezzin kayyım olarak, daha sonra Ağrı İl Müftülüğüne hizmetli olarak atanmıştır.

Soruşturma neticesinde. Bursa ili, Osmangazi ilçesi, ...

Camiinde müezzin kayyım olarak görev yaptığı dönemde, E.Ç isimli kadınla üç yıldan beri mesajlaştığı, 26/12/2019 tarihinde öğle saatlerinde, kadının eşinin işte olduğu sırada evine giderek görüştüğü, eşinin eve gelmesi üzerine, mutfak kapısından çıkarak bahçe duvarından atladığı sırada kadının eşi tarafından yakalandığı, mahremi olmayan bir kadınla aynı evde baş başa kaldığının sabit olduğu, bu durumun her ikisinin eşleri ve çevresince duyulduğu gerekçesiyle, davacının; disiplin yönünden, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125/1/(B-d) maddesi uyarınca Kınama cezası ile tecziyesi;

idari yönden, Diyanet İşleri Başkanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği'nin 5. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde sayılan ortak nitelik şartını görevi sırasında kaybettiğinden bahisle, 657 sayılı Kanun’un 98. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi uyarınca görevine son verilmesi teklif edilmiştir.

Soruşturma raporunda getirilen idari teklif uyarınca, davacı Ağrı İl Müftülüğünde hizmetli olarak görev yapar iken, Diyanet İşleri Başkanlığı Atama ve Yer Değiştirme Kurulunun ...tarih ve ... sayılı kararı ile görevine son verilmesine karar verilmiş, bu karara istinaden, davacının görevinin sona erdirilmesi hususunda ...tarih ve ... sayılı Diyanet İşleri Başkanlığı oluru alınmıştır. Bunun üzerine davacı tarafından, görevine son verilmesine ilişkin işlem ile Diyanet İşleri Başkanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği'nin 5. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinin iptaline karar verilmesi istemiyle, temyizen incelenen dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 48. maddesinin 1. fıkrasının "Özel şartları" düzenleyen (B) bendinin (2) numaralı alt bendinde, "Kurumların özel kanun veya diğer mevzuatında aranan şartları taşımak" kuralına yer verilmiş; 98. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde, "Memurluğa alınma şartlarından herhangi birini taşımadığının sonradan anlaşılması veya memurlukları sırasında bu şartlardan herhangi birini kaybetmesi", Devlet memurluğunu sonra erdiren hâller arasında sayılmıştır.

633 sayılı Diyanet İşleri Başkanlığı Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun'un "Personelin nitelikleri" başlıklı 9. maddesinin 2. fıkrasında, "Başkanlık personelinin 657 sayılı Kanunda ve bu Kanunda yer almayan diğer nitelikleri ile atanmalarında dinî öğrenim şartı arananlara ilişkin ortak nitelikler yönetmelikle düzenlenir." hükmü yer almaktadır.

Davacının Devlet memuru olarak göreve başladığı tarihte yürürlükte olan 25/08/2004 tarih ve 25564 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan (Mülga) Diyanet İşleri Başkanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin, değişik 5. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde, "Atanmalarında dini öğrenimi esas alan alanlarda; itikat, ibadet, tavır ve hareketlerinin İslâm törelerine uygunluğunun çevresinde bilinir olduğu şeklinde ortak bir nitelik taşımak," hükmü bulunmaktadır.

Dava konusu bireysel işlem tarihinde yürürlükte olan, 15/04/2015 tarih ve 29327 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Diyanet İşleri Başkanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği'nin "Genel şartlar" başlıklı 5. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde de, "Atanmalarında dini öğrenim şartı esas alınan unvanlarda; itikat, ibadet, tavır ve hareketlerinin İslâm törelerine uygunluğunun çevresinde bilinir olduğu şeklinde ortak bir nitelik taşımak" hükmü mevcuttur.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Daire tarafından verilen, bireysel işlemin iptaline ilişkin temyize konu kararda; davacının, görevine son verildiği sırada, Ağrı İl Müftülüğünde yardımcı hizmetler sınıfında (hizmetli) görev yaptığı, dini öğrenim şartı esas alınan unvanlardan birinde görev almadığından, ortak niteliği kaybettiğinden bahisle görevine son verilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı, davacının, Diyanet İşleri Başkanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği'nin 5. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde yer alan ortak nitelik şartını kaybettiğine ilişkin saptamaların, Atama ve Yer Değiştirme Kurulunca dini öğrenim şartı esas alınan unvandaki bir göreve getirilmesi söz konusu olduğunda değerlendirilebileceği gerekçelerine yer verilmiştir.

657 sayılı Kanun'un 98. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde, "Memurluğa alınma şartlarından herhangi birini taşımadığının sonradan anlaşılması veya memurlukları sırasında bu şartlardan herhangi birini kaybetmesi" hâlleri, Devlet memurluğunu sonra erdiren sebepler olarak belirtilmiştir. Söz konusu hükümde açıkça görüldüğü üzere, memurluk statüsünün devamlılığı, memurluğa giriş şartlarının her zaman taşınmasına bağlıdır.

Kanun koyucunun, anılan hükümle, memurluğa alınma şartlarından birinin memurluk sırasında kaybetme hâlini, Devlet memurluğunu sona erdiren bir sebep olarak belirlemesi karşısında.

Devlet memuru olarak ilk defa dini öğrenimi esas alan bir alana, bu alana ilişkin şartları haiz olmuş olması sebebiyle atanmış bulunan davacının, dini öğrenimi esas olan alanda görevini sürdürdüğü sıradaki bir takım eylemleri nedeniyle, bu alana ilişkin memurluğa alınma şartlardan birini kaybettiğinden bahisle Devlet memurluğunun sona erdirilmesi, 657 sayılı Kanun'un amir hükmü gereğidir.

Bu durum, kamu hizmetlerinin gereklilikleriyle uyumlu olup, memuriyet statüsünün sürekliliği ilkesine aykırı değildir. Dava konusu işlemden önce davacının yardımcı hizmetler sınıfında bulunan hizmetli kadrosuna atanmış ve işlem sırasında bu kadroda görev yapıyor olmasının, söz konusu gerekliliğe engel oluşturmadığından, aksi yönde değerlendirme yapılarak verilen Daire kararında hukuki isabet görülmemiştir.

Bu durumda, bireysel işlem bakımından esas yönünden inceleme yapılarak yeniden bir karar verilmek üzere Daire kararının bozulması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

KARŞI OY

X- Temyiz edilen kararla ilgili dosyanın incelenmesinden; Danıştay Onikinci Dairesinin 07/05/2024 tarih ve E:2021/1728, K:2024/2216 sayılı kararının temyize konu edilen iptale ilişkin kısmının usul ve hukuka aykırılık taşımadığı, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenlerinin kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı anlaşıldığından, temyiz isteminin reddi ile Daire kararının temyize konu kısmının onanması gerektiği oyuyla, karara katılmıyoruz.